floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
Centaurea iberica
 
Malabadi / Silvan / Diyarbakır - Temmuz 2021 © Serdar Ölez
Centaurea ibericaCentaurea ibericaCentaurea ibericaCentaurea ibericaCentaurea ibericaCentaurea ibericaphotos
Gözlem bildir
Deligözdikeni
Asteraceae / Centaurea / Centaurea iberica
mapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmap
Deligözdikeni (Centaurea iberica) Papatyagiller (Asteraceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Istranca, Çatalca-Kocaeli, Ergene, Güney Marmara, Batı, Orta ve Doğu Karadeniz, Asıl Ege, İç Batı Anadolu, Yukarı Sakarya, Orta Kızılırmak, Yukarı Kızılırmak, Konya, Yukarı Fırat, Erzurum-Kars, Yukarı Murat-Van, Hakkari, Antalya, Adana, Orta Fırat, Dicle alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir. Deniz seviyesi ile 2300 m yükseklikler arasında; tarlalar, yol kenarları ve döküntü topraklarda görülür.


Bilimsel olarak Centaurea iberica Trev. ex Spreng. şeklinde tanımlanır.

Centaurea etimolojisi

Centaurea cins adı Latincede `yüz` anlamına gelen centum kelimesi ile `altın` anlamına gelen aurum kelimesinin birleşiminden türetilmiştir; cinsin ilk tür örneğinin parlak sarı çiçeklerine işaret eder.

iberica etimolojisi

Iberica `İber Yarımadasından, İber Yarımadasına ait´ anlamında kullanılmıştır; türün ilk örneğinin Portekiz ve İspanya´nın bulunduğu, Avrupa Kıtasının güneybatı ucundaki İber Yarımadasından toplandığını veya türün bu alanda yaygın olarak bulunduğuna işaret eder. ex kısaltması, bu kısaltmayı takip eden ismin bu türü kabul görür şekilde yayınladığı ancak bunu `ex´ kısaltmasından önce gelen yayıncının kabul görmeyen açıklamalarına dayandırdığını belirtir. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. Spreng. kısaltması bilim insanı Kurt Polycarp Joachim Sprengel (1766-1833) için kullanılmıştır; Alman botanikçi ve doktordur

Morfoloji


20-80 cm boylanabilen, tek yıllık veya iki yıllık bir türdür. Gövde taban yakınından ard arda dallanmıştır, dallar genellikle terminal kapitulum ile sonlanır. Yapraklar seyrek tüylüdür; alt kısımlardakiler saplı, sığ tüysü bölmeli, tüysü parçalı veya lirat formdadır, 6 çifte kadar küçük dişli mızraksı yanal dilimleri bulunur; orta kısımdakiler benzer fakat sapsızdır, yanal dilimleri de daha az sayıdadır; üst yapraklar lirat formdadır, 1-2 çift yanal dilimli veya mızraksı ve tam kenarlı veya birkaç kaba dişli olabilir. Çiçeklenme haziran-ağustos ayları arasında gerçekleşir. İnvolukrum yumurta biçimli veya fincan şeklinde ve 13-18 x 9-12 mm boyutlardadır. Filarilerin uç kısmında saman rengi sivri birer diken bulunur; dikenler involukruma neredeyse dik açıda ve 10-25 mm boydadır; diken tabanı filarinin dar şeffaf kenarı olarak devam eder ve birleştiği bölgede 2-3 çift dikencik bulunur. Çiçekler soluk pembe renktedir. Sert kabuklu meyveler 3-4 mm uzunluktadır; papus 1-2.5 mm uzunluktadır.



listMaplistPiclist

Gözlemler


Centaurea ibericaAkören / Mengen / Bolu
Ağustos 2021 ©Serdar Ölez
Centaurea ibericaMalabadi / Silvan / Diyarbakır
Temmuz 2021 ©Serdar Ölez
Centaurea ibericaKıbrıs / Mamak / Ankara
Aralık 2019 ©Serdar Aslan vd.
Centaurea ibericaAnkara
Aralık 2015 ©İsmail Eker vd.
Centaurea ibericaUlus / Bartın
Aralık 2018 ©Bilge Tunçkol ve ark.
Centaurea ibericaKüre / Kastamonu
Ekim 2022 ©Bilge Tunçkol ve ark.
Benzer taxonlar
Türkiye´de doğal yayılan Centaurea türleri: C.acicularis, C.aegialophila, C.aggregata, C.akmanii, C.aksoyi, C.aladaghensis, C.albiflora, C.albonitens, C.amaena, C.amanicola, C.amanosensis, C.antalyensis, C.anthemifolia, C.antiochia, C.antitauri, C.aphrodisea, C.arenaria, C.arifolia, C.armena, C.athoa, C.aucheri, C.austroanatolica, C.aytugiana, C.aziziana, C.babylonica, C.balsamita, C.baseri, C.behen, C.bingoelensis, C.bruguierana, C.cadmea, C.calcitrapa, C.calolepis, C.cankiriensis, C.carduiformis, C.cariensiformis, C.cariensis, C.cassia, C.cataonica, C.chaldaeorum, C.cheirolepidoides, C.cheirolopha, C.chrysantha, C.consanguinea, C.coronopifolia, C.cuneifolia, C.davisii, C.deflexa, C.demirizii, C.derderiifolia, C.dichroa, C.diffusa, C.doddsii, C.drabifolia, C.drabifolioides, C.dursunbeyensis, C.elazigensis, C.ensiformis, C.ertugruliana, C.fenzlii, C.foliosa, C.gigantea, C.glabroauriculata, C.glastifolia, C.goksivriensis, C.gulissashvilii, C.hakkariensis, C.halophila, C.handelii, C.haradjianii, C.haussknechtii, C.helenioides, C.hermannii, C.hierapolitana, C.hyalolepis, C.iberica, C.inermis, C.inexpectata, C.isaurica, C.jacea, C.kaynakiae, C.kilaea, C.kirmacii, C.kizildaghensis, C.kochiana, C.kotschyi, C.kurdica, C.laxa, C.leptophylla, C.longifimbriata, C.luschaniana, C.lycaonica, C.lycia, C.lycopifolia, C.lydia, C.macrocephala, C.macroptilon, C.malatyensis, C.marashica, C.mersinensis, C.nallihanensis, C.nemecii, C.nerimaniae, C.nigrescens, C.nivea, C.nydeggeri, C.obtusifolia, C.ochrocephala, C.odyssei, C.oltensis, C.olympica, C.pamphylica, C.paphlagonica, C.patula, C.persica, C.pestalozzae, C.phrygia, C.pinetorum, C.polyclada, C.polypodiifolia, C.pseudokotschyi, C.pseudoreflexa, C.pseudoscabiosa, C.pterocaula, C.ptosimopappa, C.ptosimopappoides, C.pulchella, C.reflexa, C.regia, C.rhizantha, C.rhizocalathium, C.rigida, C.rupestris, C.sakariyaensis, C.salicifolia, C.saligna, C.salonitana, C.sclerolepis, C.scopulorum, C.sennikoviana, C.sericea, C.serpentinica, C.sieheana, C.sipylea, C.sivasica, C.solstitialis, C.sosnowskyi, C.spectabilis, C.spicata, C.spinosa, C.stapfiana, C.stereophylla, C.stevenii, C.subcordata, C.szovitsiana, C.tardiflora, C.thracica, C.tomentella, C.tossiensis, C.tuzgoluensis, C.ulrichiorum, C.urvillei, C.vanensis, C.vermiculigera, C.virgata, C.wagenitzii, C.werneri, C.wiedemanniana, C.yaltirikii, C.yozgatensis, C.zarrei, C.zeybekii, C.ziganensis




Kaynaklar
  1. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Çeviri: Ölez S., 2021)
  2. Centaurea iberica. (2021). Plants For A Future. https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Centaurea+iberica
  3. Kurt Polycarp Joachim Sprengel. (2004, January 30). Wikipedia, the free encyclopedia. Retrieved August 19, 2021, from https://en.wikipedia.org/wiki/Kurt_Polycarp_Joachim_Sprengel
  4. Ludolph Christian Treviranus. (2008, May 31). Wikipedia, the free encyclopedia. Retrieved August 19, 2021, from https://en.wikipedia.org/wiki/Ludolph_Christian_Treviranus
  5. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. https://bizimbitkiler.org.tr. Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları)
  6. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. http://www.kirsalcevre.org.tr (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi)
  7. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.3911077 (Tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları)
  8. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)