floranatolica

Nurkuyusu / Darende / Malatya - Haziran 2026 © Serdar Ölez

Gözlem bildir

Kalın şalba

Lamiaceae / Salvia / Salvia suffruticosa

Kalın şalba (Salvia suffruticosa) Ballıbabagiller (Lamiaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Yukarı Sakarya, Orta Kızılırmak, Yukarı Kızılırmak, Konya, Yukarı Fırat, Yukarı Murat-Van, Adana, Orta Fırat, Dicle alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir.

300-2000 m yükseklikler arasında; boskırlardaki toprak yığınlarında, nadas tarlaları ve üzüm bağlarında doğal gelişim gösterirler.

Bilimsel olarak Salvia suffruticosa Montbret & Aucher ex Benth. şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1836 yılında Ann. Sci. Nat., Bot. , sér. 2, 6: 39 adlı yayında kullanılmıştır. Salvia cins adı, Latince iyileştirmek, kurtarmak, şifa vermek veya korumak anlamına gelen salvare (veya sağlıklı/iyi olmak anlamındaki salvus) kelimesinden türetilmiştir; antik çağlardan beri "adaçayı" türlerinin halk tıbbında antiseptik, spazm çözücü ve genel şifa verici özellikleri nedeniyle yoğun bir şekilde kullanılmasına atıfta bulunan, bitkinin sağlığa faydalı doğasını yansıtan tıbbi ve etnobotanik bir isimlendirmedir. Suffruticosa Latincede `neredeyse` anlamında kullanılan sub- öneki ile `çalımsı` anlamına gelen fruticosus kelimesinin birleşiminden türetilmiştir; sıklıkla gövdenin alt kısmının odunsu, üst kısmının otsu olmasına işaret eder. ex kısaltması, bu kısaltmayı takip eden ismin bu türü kabul görür şekilde yayınladığı ancak bunu `ex´ kısaltmasından önce gelen yayıncının kabul görmeyen açıklamalarına dayandırdığını belirtir. Kısaltmalar arasında yer alan & işareti, bu bilim insanlarının bitki hakkındaki makaleyi birlikte yayınladılarını belirtir. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. Montbret kısaltması bilim insanı Gustave Coquebert de Montbret (1805-1837) için kullanılmıştır; Montbret Anadolu, Orta Doğu ve Kafkasyanın sarp coğrafyalarına olağanüstü zorluklar altında keşif gezileri düzenleyen, arazide kaptıkları hastalıklar veya yorgunluk nedeniyle genç yaşta hayatını kaybeden fedakâr Fransız kâşif ve botanikçidir. Aucher kısaltması bilim insanı Pierre Martin Rémi Aucher-Éloy (1793-1838) için kullanılmıştır; Aucher-Éloy Anadolu, Orta Doğu ve Kafkasyanın sarp coğrafyalarına olağanüstü zorluklar altında keşif gezileri düzenleyen, arazide karşılaştıkları ağır şartlar ve hastalıklar nedeniyle genç yaşta hayatını kaybeden Fransız kâşif ve botanikçidir; yürüttüğü tarihi saha çalışmalarıyla floristik açıdan son derece zengin koleksiyonları Avrupaya ulaştırmış, Doğu Akdeniz ve Asya bitki sistematiğinin aydınlatılması için vazgeçilmez materyalleri sağlamış fedakâr bilim insanıdır. Benth. kısaltması bilim insanı George Bentham (1800-1884) için kullanılmıştır; Bentham Anadolu, Orta Doğu ve Kafkasyanın sarp coğrafyalarına olağanüstü zorluklar altında keşif gezileri düzenleyen, arazide karşılaştıkları ağır şartlar ve hastalıklar nedeniyle genç yaşta hayatını kaybeden Fransız kâşif ve botanikçidir; yürüttüğü tarihi saha çalışmalarıyla floristik açıdan son derece zengin koleksiyonları Avrupaya ulaştırmış, Doğu Akdeniz ve Asya bitki sistematiğinin aydınlatılması için vazgeçilmez materyalleri sağlamış fedakâr bilim insanıdır.

Morfoloji

30-60 cm boylanabilen, alt kısımları odunsu, üstü otsu, çok yıllık bir bitkidir. Gövdeler çok sayıda, yukarı doğru yükselir şekilde, üst kısımları dallanmış, sıklıkla sarımsı-yeşil renkte, genellikle tüysüz, nadiren cılız tüylüdür. Yapraklar iki derin tüysü, dış çepheri yumurtamsıdır; yaprakçıklar mızraksı, terminal yaprakçık 2 .5-5.5 x 0.5-2 cm boyutlarda, yanal yaprakçıklar 2-3 çift ve daha küçüktür; yaprakçıkların damar boyları cılız tüylüdür ve sapsız salgı bezleri vardır; kenarları ince testere dişli veya testere dişlidir; yaprak sapı 1-3 cm uzunluktadır. Çiçeklenme Nisan-Haziran aayları arasında gerçekleşir; çiçekler 2-8'li kurullar halinde halka dizilimlidir ve birbirlerinden ayrıktır; brakte 8-17 x 4-8 mm boyutlarda, yumurtamsı ve sivri uçludur; brakteol mevcuttur; çiçek sapı 3-8 mm uzunluktadır; çanak çan şeklinde, 10-12 mm (meyve zamanı 15 mm) boyda, tüysüz veya cılız tüylü-ülgerlidir, koyu ve neredeyse sapsız salgı bezleri mevcuttur, üst dudak üç parçalıdır; taç kükürt sarı veya leylak renk geçişli ve 22-25 mm uzunluktadır; tüp ~ 15 mm uzunlukta ve uç kısmı boğaz yapmıştır; üst dudak ± düzdür. Sert kabuklu küçük meyve yuvarlağımsı üç köşeli, yumurta biçimli ve 4.5 x 3.5 mm boyutlardadır.

listMap

Gözlemler

Nurkuyusu / Darende / Malatya
Haziran 2026 ©Serdar Ölez Salvia suffruticosa

Sarıoba / Polatlı / Ankara
Mayıs 2020 ©Mustafa Gökmen

Darende / Malatya
ŞK1492/2016 ©Şükrü Karakuş

Türkiye´de doğal yayılan diğer Salvia türleri: S.absconditiflora, S.adenocaulon, S.adenophylla, S.aethiopis, S.albimaculata, S.amplexicaulis, S.anatolica, S.aramiensis, S.argentea, S.aristata, S.atropatana, S.aucheri, S.aytachii, S.ballsiana, S.blepharochlaena, S.brachyantha, S.bracteata, S.cadmica, S.caespitosa, S.candidissima, S.cassia, S.cedronella, S.ceratophylla, S.cerino-pruinosa, S.chionantha, S.chrysophylla, S.cilicica, S.cyanescens, S.dichroantha, S.divaricata, S.dorystaechas, S.ekimiana, S.eriophora, S.ertekinii, S.euphratica, S.forskahlei, S.freyniana, S.frigida, S.fruticosa, S.glutinosa, S.halophila, S.haussknechtii, S.hedgeana, S.heldreichiana, S.huberi, S.hydrangea, S.hypargeia, S.indica, S.kronenburgii, S.kurdica, S.limbata, S.longipedicellata, S.macrochlamys, S.macrosiphon, S.marashica, S.microstegia, S.modesta, S.montbretii, S.multicaulis, S.napifolia, S.nemorosa, S.nutans, S.nydeggeri, S.odontochalmys, S.officinalis, S.pachystachys, S.palaestina, S.pilifera, S.pinnata, S.pisidica, S.poculata, S.pomifera, S.potentillifolia, S.pseudeuphratica, S.quezelii, S.recognita, S.reeseana, S.rosifolia, S.rosmarinus, S.russellii, S.sclarea, S.sericeotomentosa, S.siirtica, S.smyrnaea, S.spinosa, S.staminea, S.suffruticosa, S.syriaca, S.tchihatcheffii, S.tigrina, S.tobeyi, S.tomentosa, S.trichoclada, S.verbenaca, S.vermifolia, S.verticillata, S.virgata, S.viridis, S.viscosa, S.wiedemannii, S.xanthocheila, S.yosgadensis
Türkiye'de gözlemlenebilecek bazı diğer Salvia türleri: S.microphylla, S.splendens
Dış bağlantılar

Kaynaklar

Davis, P. H., Cullen, J., & Coode, M. J. (1988). Flora of Turkey and the east Aegean islands. Edinburgh University Press.
NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları)
Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi)
Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları)
IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)

Sayfaya atıf metni: Salvia suffruticosa. florꜳnatolica içinde. Erişim tarihi Ekim 5, 2026, Erişim adresi http://www.floranatolica.com/eukaria/gui/species.php?ID=Salvia-suffruticosa

Manifesto: Floranatolica sayfaları amatör bir grup tarafından derlenir; mekânlar, rotalar ve canlılar hakkında genel bilgiler vererek, insanların doğa sevgisi ve onu koruma ve araştırma isteğini arttırmayı hedefler. Floranatolica, bitki gözlemlerini kaydedip organize edebileceğiniz ve diğer gözlemciler ve araştırmacılar ile paylaşabileceğiniz bir platform sağlar. Floranatolica ayrıca gezip gördüğünüz yerlerin parkur, yorum ve gözlemlerini paylaşabileceğiniz bir platformdur. Dileyen herkes Floranatolica'ya gönüllü katkı sağlayabilir. Floranatolica tüm doga yürüyüşçülerini, bitki gözlemcilerini, mantar toplayıcılarını, orman ve park korucularını, ekolojistleri ve doğa tutkunlarını bu amaçla yurttaş bilgin olmaya davet eder; ayrıca tüm bilim insanlarını da gözlemlerini erişilebilir ve sistematik platformlarda paylaşmaya davet eder. Floranatolica biyo-coğrafyamızda tanımlanabilen/keşfedilen tüm verilerin toplumun ortak değeri olduğuna, bu değerin tanınması ve anlaşılması ile onu koruma isteğinin belirgin olarak artacağına inanır. floranatolica.com web sitesi GezenAdam tarafından şekillendirilmiştir; bu sayfalarda yayınlanan içeriklere katkıda bulunmak veya değiştirmemiz gerektiğini düşündüğünüz kısımları bildirmek için bize admin@floranatolica.com adresinden ulaşabilirsiniz.

Yasal Uyarı: Bu sayfa Creative Commons Atıf CC-BY-SA 4.0 Uluslararası Lisansı ile yayınlanmaktadır; uygun atıf ve bağlantı vermek kaydı ile bu sayfada yayınlanan görsel ve metinleri her ortam veya formatta kopyalayabilir ve yeniden dağıtabilirsiniz; bu sayfaya atıf yapmak için MLA, CMOS, APA, ASA, MHRA,... kalıplarından yararlanabilirsiniz. Bu sayfada yayınlanan fotoğraf ve metinlerin tüm sorumluluğu paylaşımı yapan editöre aittir. Editör bu fotograf veya metinleri floranatolica.com web sitesinde yayınlayarak, kendi adı ve bu sayfa bağlantısı verilmesi kaydı ile bunların her ortam veya formatta kopyalanabilir ve yeniden dağıtilabilir olmasına izin verdiğini kabul etmektedir. Editör kendisine ait olmayan ve telif hakkı içeren veya T.C. yasalarına uygunsuz paylaşımlar yapamaz. Florꜳnatolica şikayet postası almadığı sürece bu paylaşımları yayında tutar ve içerik sorumluluğunu kabul etmez. Bu paylaşımların içeriği ile ilgili uygunsuz bir durum olduğunu düşünüyorsanız lütfen admin@floranatolica.com adresine bildiriniz. Bildiriminiz en kısa sürede değerlendirilip size bilgi verilecektir.

Çerez Politikası ve Aydınlatma Metni: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca, kişisel verileriniz; veri sorumlusu olarak Florꜳnatolica web sitesi tarafından KVKK Aydınlatma Metninde belirtilen kapsamda işlenebilecektir. KVKK Aydınlatma Metninde belirtilen haklarınıza ilişkin taleplerinizi, Veri Sorumlusuna Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ uyarınca hazırlayarak admin@floranatolica.com eposta adresinden iletebilirsiniz.

Reklam Politikası: Bu sayfada yayınlanan reklamlar GoogleAdsense tarafından seçilmekte ve yerleştirilmektedir. Uygunsuz içerikte olduğunu düşündüğünüz reklamları bildiriniz.

Salvia etimolojisi

suffruticosa etimolojisi

Morfoloji

Gözlemler