floranatolica

Ortaköy / Eskipazar / Karabük - Mayıs 2024 © Serdar Ölez

Gözlem bildir

Siyah Ot

Lamiaceae / Salvia / Salvia hypargeia

Siyah Ot (Salvia hypargeia) Ballıbabagiller (Lamiaceae) ailesinden endemik bir türdür. Türkiye'de Batı ve Orta Karadeniz, Yukarı Sakarya, Orta Kızılırmak, Yukarı Kızılırmak, Konya, Yukarı Fırat, Antalya, Adana alt bölgelerinde yayılış göstermektedir.

800-2000 m yükseltiler arasında; kireçtaşı yamaçlar ve toprak yığınlarında, kızılçam ile birlikte ve nadas tarlalarında gözlemlenebilir.

Bilimsel olarak Salvia hypargeia Fisch. & C.A.Mey. şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1854 yılında Ann. Sci. Nat., Bot. , sér. 4, 1: 34 adlı yayında kullanılmıştır. Salvia cins adı, Latince iyileştirmek, kurtarmak, şifa vermek veya korumak anlamına gelen salvare (veya sağlıklı/iyi olmak anlamındaki salvus) kelimesinden türetilmiştir; antik çağlardan beri "adaçayı" türlerinin halk tıbbında antiseptik, spazm çözücü ve genel şifa verici özellikleri nedeniyle yoğun bir şekilde kullanılmasına atıfta bulunan, bitkinin sağlığa faydalı doğasını yansıtan tıbbi ve etnobotanik bir isimlendirmedir. Kısaltmalar arasında yer alan & işareti, bu bilim insanlarının bitki hakkındaki makaleyi birlikte yayınladılarını belirtir. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. Fisch. kısaltması bilim insanı Friedrich Ernst Ludwig von (Fedor Bogdanovic) Fischer (1782-1854) için kullanılmıştır; (1782-1854) Alman asıllı Rus botanikçidir. Botanik isimlendirmelerinde Fisch. otör kısaltmasıyla belirtilir. Uzun yıllar St. Petersburgdaki İmparatorluk Botanik Bahçesinin müdürü olarak görev yapmıştır. Özellikle Rusya, Sibirya ve Asya florası üzerine çalışmış, bu bölgelerden ve dünya genelinden toplanan çok sayıda bitki örneğini inceleyerek bilimsel sınıflandırmalarını yapmış ve literatüre yeni türler eklemiştir. C.A.Mey. kısaltması bilim insanı Carl Anton von Meyer (1795-1855) için kullanılmıştır; Meyer Kafkasya, Sibirya ve Rusya İmparatorluğunun diğer bölgelerindeki floristik çalışmalarıyla bilinen Alman asıllı Rus botanikçidir; St. Petersburg Botanik Bahçesinin yöneticiliğini üstlenerek ülkenin geniş bitki koleksiyonlarını düzenlemiş ve sınıflandırmıştır; özellikle Kafkasya coğrafyasına düzenlediği keşif gezileri sonucunda bölgenin bitki çeşitliliğini belgeleyerek yüzlerce yeni taksonu ilk kez tanımlamış ve bitki taksonomisine katkı sunmuş bir bilim insanıdır.

Morfoloji

60 cm çapa kadar tutamlar oluşturan çok yıllık bitki. Gövdeler dik, sağlam, 25-40 cm, genellikle dallanmayan, altta salgısız örümcek ağsı ve uzun karışık tüylerle kaplı, üstte salgılı cılız tüylü. Yapraklar basit, şeritsiden şeritsi-dikdörtgenimsiye kadar; çoğunlukla dipte; üst yüzü yeşilimsi, altta beyaz uzun karışık tüylerle kaplı, kenarlar bütün kenarlı gibi, 4-8 x 0.5-1 cm (belli belirsiz yaprak sapı dahil). Halka dizilimli çiçek durumu 4-8 çiçekli, açıkça birbirinden ayrık. Brakteler genişçe yumurtamsı, ~ 15 x 12 mm, alt yüzey uzun karışık tüylerle kaplı. Çiçek sapı 2-3 mm, az çok dik. Çanak borumsu-yumurtamsı, ~ 10 mm, meyvede ~ 12 mm, uzun karışık tüylerle kaplı ve salgılı; üst dudak tepesi kesik. Taç lavender veya eflatunumsu-mavi, ~ 25 mm; tüp düz, yukarıda hafifçe şişkin; üst dudak oraksı. Sert kabuklu küçük meyve yuvarlağımsı üç köşeli, 3.5 x 2.5 mm.

Gözlemler

Hacolar / Darende / Malatya
Haziran 2026 ©Serdar Ölez Salvia hypargeia

Yukarıulupınar / Darende / Malatya
Haziran 2026 ©Serdar Ölez Salvia hypargeia

Tepecik / Gürün / Sivas
Haziran 2025 ©Mustafa Gökmen Salvia hypargeia

Siphailer / Karabük
Mayıs 2018 ©Serdar Ölez Salvia hypargeia

İlyakut / Ayaş / Ankara
Haziran 2024 ©Serdar Ölez Salvia hypargeia

Memlik / Yenimahalle / Ankara
Haziran 2024 ©Serdar Ölez Salvia hypargeia

Ortaköy / Eskipazar / Karabük
Mayıs 2024 ©Serdar Ölez Salvia hypargeia

Nallıhan / Ankara
Mayıs 2016 ©Serdar Ölez

Darende / Malatya
M.Zohary&Plitrn.1767-27/1985 ©Davis, P.H. v.d.

Darende / Malatya
ŞK4844/2016 ©Şükrü Karakuş

Kıbrıs / Mamak / Ankara
SA 2040/2019 ©Serdar Aslan vd.

Türkiye´de doğal yayılan diğer Salvia türleri: S.absconditiflora, S.adenocaulon, S.adenophylla, S.aethiopis, S.albimaculata, S.amplexicaulis, S.anatolica, S.aramiensis, S.argentea, S.aristata, S.atropatana, S.aucheri, S.aytachii, S.ballsiana, S.blepharochlaena, S.brachyantha, S.bracteata, S.cadmica, S.caespitosa, S.candidissima, S.cassia, S.cedronella, S.ceratophylla, S.cerino-pruinosa, S.chionantha, S.chrysophylla, S.cilicica, S.cyanescens, S.dichroantha, S.divaricata, S.dorystaechas, S.ekimiana, S.eriophora, S.ertekinii, S.euphratica, S.forskahlei, S.freyniana, S.frigida, S.fruticosa, S.glutinosa, S.halophila, S.haussknechtii, S.hedgeana, S.heldreichiana, S.huberi, S.hydrangea, S.hypargeia, S.indica, S.kronenburgii, S.kurdica, S.limbata, S.longipedicellata, S.macrochlamys, S.macrosiphon, S.marashica, S.microstegia, S.modesta, S.montbretii, S.multicaulis, S.napifolia, S.nemorosa, S.nutans, S.nydeggeri, S.odontochalmys, S.officinalis, S.pachystachys, S.palaestina, S.pilifera, S.pinnata, S.pisidica, S.poculata, S.pomifera, S.potentillifolia, S.pseudeuphratica, S.quezelii, S.recognita, S.reeseana, S.rosifolia, S.rosmarinus, S.russellii, S.sclarea, S.sericeotomentosa, S.siirtica, S.smyrnaea, S.spinosa, S.staminea, S.suffruticosa, S.syriaca, S.tchihatcheffii, S.tigrina, S.tobeyi, S.tomentosa, S.trichoclada, S.verbenaca, S.vermifolia, S.verticillata, S.virgata, S.viridis, S.viscosa, S.wiedemannii, S.xanthocheila, S.yosgadensis
Türkiye'de gözlemlenebilecek bazı diğer Salvia türleri: S.microphylla, S.splendens
Dış bağlantılar

Kaynaklar

Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Kısım çevirisi: Ölez S., 2024)
NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları)
Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi)
Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları)
IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)

Sayfaya atıf metni: Salvia hypargeia. florꜳnatolica içinde. Erişim tarihi Ekim 17, 2026, Erişim adresi http://www.floranatolica.com/eukaria/gui/species.php?ID=Salvia-hypargeia

Manifesto: Floranatolica sayfaları amatör bir grup tarafından derlenir; mekânlar, rotalar ve canlılar hakkında genel bilgiler vererek, insanların doğa sevgisi ve onu koruma ve araştırma isteğini arttırmayı hedefler. Floranatolica, bitki gözlemlerini kaydedip organize edebileceğiniz ve diğer gözlemciler ve araştırmacılar ile paylaşabileceğiniz bir platform sağlar. Floranatolica ayrıca gezip gördüğünüz yerlerin parkur, yorum ve gözlemlerini paylaşabileceğiniz bir platformdur. Dileyen herkes Floranatolica'ya gönüllü katkı sağlayabilir. Floranatolica tüm doga yürüyüşçülerini, bitki gözlemcilerini, mantar toplayıcılarını, orman ve park korucularını, ekolojistleri ve doğa tutkunlarını bu amaçla yurttaş bilgin olmaya davet eder; ayrıca tüm bilim insanlarını da gözlemlerini erişilebilir ve sistematik platformlarda paylaşmaya davet eder. Floranatolica biyo-coğrafyamızda tanımlanabilen/keşfedilen tüm verilerin toplumun ortak değeri olduğuna, bu değerin tanınması ve anlaşılması ile onu koruma isteğinin belirgin olarak artacağına inanır. floranatolica.com web sitesi GezenAdam tarafından şekillendirilmiştir; bu sayfalarda yayınlanan içeriklere katkıda bulunmak veya değiştirmemiz gerektiğini düşündüğünüz kısımları bildirmek için bize admin@floranatolica.com adresinden ulaşabilirsiniz.

Yasal Uyarı: Bu sayfa Creative Commons Atıf CC-BY-SA 4.0 Uluslararası Lisansı ile yayınlanmaktadır; uygun atıf ve bağlantı vermek kaydı ile bu sayfada yayınlanan görsel ve metinleri her ortam veya formatta kopyalayabilir ve yeniden dağıtabilirsiniz; bu sayfaya atıf yapmak için MLA, CMOS, APA, ASA, MHRA,... kalıplarından yararlanabilirsiniz. Bu sayfada yayınlanan fotoğraf ve metinlerin tüm sorumluluğu paylaşımı yapan editöre aittir. Editör bu fotograf veya metinleri floranatolica.com web sitesinde yayınlayarak, kendi adı ve bu sayfa bağlantısı verilmesi kaydı ile bunların her ortam veya formatta kopyalanabilir ve yeniden dağıtilabilir olmasına izin verdiğini kabul etmektedir. Editör kendisine ait olmayan ve telif hakkı içeren veya T.C. yasalarına uygunsuz paylaşımlar yapamaz. Florꜳnatolica şikayet postası almadığı sürece bu paylaşımları yayında tutar ve içerik sorumluluğunu kabul etmez. Bu paylaşımların içeriği ile ilgili uygunsuz bir durum olduğunu düşünüyorsanız lütfen admin@floranatolica.com adresine bildiriniz. Bildiriminiz en kısa sürede değerlendirilip size bilgi verilecektir.

Çerez Politikası ve Aydınlatma Metni: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca, kişisel verileriniz; veri sorumlusu olarak Florꜳnatolica web sitesi tarafından KVKK Aydınlatma Metninde belirtilen kapsamda işlenebilecektir. KVKK Aydınlatma Metninde belirtilen haklarınıza ilişkin taleplerinizi, Veri Sorumlusuna Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ uyarınca hazırlayarak admin@floranatolica.com eposta adresinden iletebilirsiniz.

Reklam Politikası: Bu sayfada yayınlanan reklamlar GoogleAdsense tarafından seçilmekte ve yerleştirilmektedir. Uygunsuz içerikte olduğunu düşündüğünüz reklamları bildiriniz.

Salvia etimolojisi

Morfoloji

Gözlemler