floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
 
Yamak / Haymana / Ankara - Mayıs 2020 © Mustafa Gökmen
Salvia absconditifloraSalvia absconditifloraSalvia absconditifloraSalvia absconditifloraSalvia absconditifloraSalvia absconditifloraphotos
Gözlem bildir
Anadolu Halısı
Lamiaceae / Salvia / Salvia absconditiflora
mapmapmapmapmapmapmapmap
Anadolu Halısı (Salvia absconditiflora) Ballıbabagiller (Lamiaceae) ailesinden endemik bir türdür. Türkiye'de Asıl Ege, Yukarı Sakarya, Orta Kızılırmak, Konya, Yukarı Fırat, Antalya, Adana alt bölgelerinde yayılış göstermektedir. 700-2500 metre yükseklikte, kayalık kireçtaşı yamaçlar, kuru bozkır, nadas tarlaları, yol kenarlarında yetişir.
Bilimsel olarak Salvia absconditiflora (Montbret & Aucher ex Benth.) Greuter & Burdet şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1985 yılında Willdenowia 15: 77 adlı yayında kullanılmıştır.

Salvia etimolojisi

Salvia cins adı, Latince iyileştirmek, kurtarmak, şifa vermek veya korumak anlamına gelen salvare (veya sağlıklı/iyi olmak anlamındaki salvus) kelimesinden türetilmiştir; antik çağlardan beri "adaçayı" türlerinin halk tıbbında antiseptik, spazm çözücü ve genel şifa verici özellikleri nedeniyle yoğun bir şekilde kullanılmasına atıfta bulunan, bitkinin sağlığa faydalı doğasını yansıtan tıbbi ve etnobotanik bir isimlendirmedir.

absconditiflora etimolojisi

Absconditiflora epiteti Latince ´gizli, saklı´ anlamına gelen absconditus kelimesi ile ´çiçek´ anlamına gelen flora kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; çanak yaprakların veya braktelerin büyüklüğüne işaret eder. Parantez içerisindeki kısaltmalar bu taksonu ilk yayınlayan kişiyi/kişileri, parantez dışındakiler ise ilk yayın ardından bu taksona revizyon yapan kişi/kişileri belirtir. ex kısaltması, bu kısaltmayı takip eden ismin bu türü kabul görür şekilde yayınladığı ancak bunu `ex´ kısaltmasından önce gelen yayıncının kabul görmeyen açıklamalarına dayandırdığını belirtir. Kısaltmalar arasında yer alan & işareti, bu bilim insanlarının bitki hakkındaki makaleyi birlikte yayınladılarını belirtir. Montbret kısaltması bilim insanı Gustave Coquebert de Montbret (1805-1837) için kullanılmıştır; Montbret Anadolu, Orta Doğu ve Kafkasyanın sarp coğrafyalarına olağanüstü zorluklar altında keşif gezileri düzenleyen, arazide kaptıkları hastalıklar veya yorgunluk nedeniyle genç yaşta hayatını kaybeden fedakâr Fransız kâşif ve botanikçidir. Aucher kısaltması bilim insanı Pierre Martin Rémi Aucher-Éloy (1793-1838) için kullanılmıştır; Aucher-Éloy Anadolu, Orta Doğu ve Kafkasyanın sarp coğrafyalarına olağanüstü zorluklar altında keşif gezileri düzenleyen, arazide karşılaştıkları ağır şartlar ve hastalıklar nedeniyle genç yaşta hayatını kaybeden Fransız kâşif ve botanikçidir; yürüttüğü tarihi saha çalışmalarıyla floristik açıdan son derece zengin koleksiyonları Avrupaya ulaştırmış, Doğu Akdeniz ve Asya bitki sistematiğinin aydınlatılması için vazgeçilmez materyalleri sağlamış fedakâr bilim insanıdır. Benth. kısaltması bilim insanı George Bentham (1800-1884) için kullanılmıştır; Bentham Anadolu, Orta Doğu ve Kafkasyanın sarp coğrafyalarına olağanüstü zorluklar altında keşif gezileri düzenleyen, arazide karşılaştıkları ağır şartlar ve hastalıklar nedeniyle genç yaşta hayatını kaybeden Fransız kâşif ve botanikçidir; yürüttüğü tarihi saha çalışmalarıyla floristik açıdan son derece zengin koleksiyonları Avrupaya ulaştırmış, Doğu Akdeniz ve Asya bitki sistematiğinin aydınlatılması için vazgeçilmez materyalleri sağlamış fedakâr bilim insanıdır. Greuter kısaltması bilim insanı Werner Rodolfo Greuter (1938-) için kullanılmıştır; Greuter İsviçreli önde gelen botanikçidir; özellikle Cenevre Botanik Bahçesi merkezli yürüttüğü taksonomik araştırmalarla tanınır; Akdeniz havzası florasının güncel evrimsel sınırlarını belirleyen devasa kontrol listesi projelerine (Med-Checklist) liderlik üstlenerek birçok cinsi modern sistematik kuralları çerçevesinde yeniden sınıflandırmıştır; küresel botanik isimlendirme kodlarına yön vermiştir. Burdet kısaltması bilim insanı Hervé Maurice Burdet (1939-) için kullanılmıştır; Burdet İsviçreli botanikçi, taksonomist ve botanik tarihçisidir; kariyerinin büyük bölümünü Cenevre Botanik Bahçesi ve Konservatuvarında (Conservatoire et Jardin botaniques de Genève) yürütmüş, özellikle Akdeniz havzası florası üzerine gerçekleştirdiği kapsamlı araştırmalar, uluslararası Med-Checklist projesindeki öncü rolü ve botanik isimlendirme (nomenklatür) ile tipifikasyon üzerine yaptığı uzmanlık düzeyindeki katkılarıyla taksonomi dünyasında iz bırakmış saygın bir bilim insanıdır.

Morfoloji


30 cm kadar boylanabilen, çalımsı formlu, çok yıllık endemik bir bitkidir. Gövdeler dik, dallanmamış ve tüylerle kaplıdır. Yapraklar 2-5 cm uzunlukta, 1-2.5 cm genişlikte, çoğunluğu bazal (tabandan çıkan), yuvarlağımsı- eliptik, küçük dişli kenarlı, üstü soluk yeşil renkte, altı gri ve tüylü (yünsü) ve buruşuk; yaprak sapı 2-6 cm’dir. Mayıs-Temmuz aylarında çiçek açar. Çiçekler gövde etrafına 4-10lü dairesel dizilimli kurullar halinde; kurullar genellikle birbirinden ayrık; çiçek sapları 2-4 mm; çanak yapraklar çanımsı, yaklaşık 15 mm, açık sarı-yeşil renkte, seyrek tüylü; taç yaklaşık 18 mm, pembemsi beyaz renkte, tüp ve üst dudak doğrusaldır. Meyve 3 mm çapta yuvarlağımsı ve soluk kahverengidir.


listMaplistPiclist

Gözlemler


Salvia absconditifloraŞeyhmuhittin / Ayaş / Ankara
Mayıs 2026 ©Serdar Ölez
Salvia absconditifloraBalaban / Darende / Malatya
Nisan 2026 ©Serdar Ölez
Salvia absconditifloraOvacık / Çankırı
Mayıs 2024 ©Serdar Ölez
Salvia absconditifloraEldivan / Çankırı
Mayıs 2024 ©Serdar Ölez
Salvia absconditifloraAlva / Eldivan / Çankırı
Mayıs 2024 ©Serdar Ölez
Salvia absconditifloraYamak / Haymana / Ankara
Mayıs 2020 ©Mustafa Gökmen
Salvia absconditifloraNallıhan / Ankara
Mayıs 2016 ©Serdar Ölez
Salvia absconditifloraNallıhan / Ankara
Mayıs 2016 ©Fuat Turan
Salvia absconditifloraKıbrıs / Mamak / Ankara
SA 2012/2019 ©Serdar Aslan vd.
Salvia absconditifloraDarende / Malatya
ŞK210/2017 ©Şükrü Karakuş vd.
Salvia absconditifloraAnkara
Ek1/1237/2015 ©İsmail Eker vd.
Salvia absconditifloraGürün / Sivas
ISTO37581/2015 ©Selvinaz Gülçin Bo...
Benzer taxonlar
Sinonim adlandırmalar: Salvia cryptantha
Türkiye´de doğal yayılan diğer Salvia türleri: S.absconditiflora, S.adenocaulon, S.adenophylla, S.aethiopis, S.albimaculata, S.amplexicaulis, S.anatolica, S.aramiensis, S.argentea, S.aristata, S.atropatana, S.aucheri, S.aytachii, S.ballsiana, S.blepharochlaena, S.brachyantha, S.bracteata, S.cadmica, S.caespitosa, S.candidissima, S.cassia, S.cedronella, S.ceratophylla, S.cerino-pruinosa, S.chionantha, S.chrysophylla, S.cilicica, S.cyanescens, S.dichroantha, S.divaricata, S.dorystaechas, S.ekimiana, S.eriophora, S.ertekinii, S.euphratica, S.forskahlei, S.freyniana, S.frigida, S.fruticosa, S.glutinosa, S.halophila, S.haussknechtii, S.hedgeana, S.heldreichiana, S.huberi, S.hydrangea, S.hypargeia, S.indica, S.kronenburgii, S.kurdica, S.limbata, S.longipedicellata, S.macrochlamys, S.macrosiphon, S.marashica, S.microstegia, S.modesta, S.montbretii, S.multicaulis, S.napifolia, S.nemorosa, S.nutans, S.nydeggeri, S.odontochalmys, S.officinalis, S.pachystachys, S.palaestina, S.pilifera, S.pinnata, S.pisidica, S.poculata, S.pomifera, S.potentillifolia, S.pseudeuphratica, S.quezelii, S.recognita, S.reeseana, S.rosifolia, S.rosmarinus, S.russellii, S.sclarea, S.sericeotomentosa, S.siirtica, S.smyrnaea, S.spinosa, S.staminea, S.suffruticosa, S.syriaca, S.tchihatcheffii, S.tigrina, S.tobeyi, S.tomentosa, S.trichoclada, S.verbenaca, S.vermifolia, S.verticillata, S.virgata, S.viridis, S.viscosa, S.wiedemannii, S.xanthocheila, S.yosgadensis
Türkiye'de gözlemlenebilecek bazı diğer Salvia türleri: S.microphylla, S.splendens
Dış bağlantılar




Kaynaklar
  1. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları) Dış bağlantı
  2. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi) Dış bağlantı
  3. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları) Dış bağlantı
  4. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)