floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
 
Maçahel / Artvin - Temmuz 2019 © Mustafa Gökmen
Tanacetum sorbifoliumTanacetum sorbifoliumTanacetum sorbifolium
Gözlem bildir
Üvez pireotu
Asteraceae / Tanacetum / Tanacetum sorbifolium
mapmap
Üvez pireotu (Tanacetum sorbifolium) Papatyagiller (Asteraceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de sadece Doğu Karadeniz alt bölgesinde doğal yayılış göstermektedir. 1400-1900 m yükseklikler arasında; su kenarları, göknar-çam örtülü volkanik yamaçlar, orman gülü çalılıklarında ve çay bahçelerinde doğal yetişirler.
Bilimsel olarak Tanacetum sorbifolium (Boiss.) Grierson şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1975 yılında Notes Roy. Bot. Gard. Edinburgh 33: 435 adlı yayında kullanılmıştır.

Tanacetum etimolojisi

Tanacetum cins adı, Antik Yunancada ölümsüzlük anlamına gelen athanasia kelimesinin Orta Çağ Latincesine (tanazita) geçmiş halinden uyarlanmıştır; bitkinin koparıldıktan veya kurutulduktan sonra bile uzun süre solmadan formunu koruyan kalıcı çiçeklerine atıfta bulunan, aynı zamanda eski çağlardaki şifalı özelliklerine işaret eden tarihsel bir isimlendirmedir.

sorbifolium etimolojisi

Sorbifolium Latincede `üvez` anlamına gelen sorbus kelimesi ile `yaprak` anlamına gelen folium kelimesinin birleşiminden türetilmiştir; türün yapraklarının üvez yapraklarıyla benzerliğine işaret eder. Parantez içerisindeki kısaltmalar bu taksonu ilk yayınlayan kişiyi/kişileri, parantez dışındakiler ise ilk yayın ardından bu taksona revizyon yapan kişi/kişileri belirtir. Boiss. kısaltması bilim insanı Pierre Edmond Boissier (1810-1885) için kullanılmıştır; Boissier Akdeniz havzası, Balkanlar, Orta Doğu ve Anadoluyu kapsayan geniş bir coğrafyada gerçekleştirdiği kapsamlı floristik çalışmalarla tanınan İsviçreli botanikçidir; bölgeye düzenlediği keşif gezilerinde topladığı on binlerce bitki örneğini Flora Orientalis adlı başyapıtında bir araya getirerek Türkiye ve yakın coğrafyasının bitki sistematiğine temel oluşturmuş, çok sayıda yeni taksonu literatüre kazandırmış bir bilim insanıdır. Grierson kısaltması bilim insanı Andrew John Charles Grierson (1929-1990) için kullanılmıştır; Grierson Edinburgh Kraliyet Botanik Bahçesinde görevli bir taksonomisttir; Papatyagiller (Compositae) ve Türkiye florası konusunda uzmanlaşmıştır.

Morfoloji


50-150 cm boylanabilen, çok yıllık, otsu bir türdür. Sap yaprakları 10-15 cm, iki derin tüysü veya hemen hemen tüysü, çevrel olarak ± yumurtamsı, ± düzenli testere dişli, seyrek her iki yüzü havlı, salgısız; yanal dilimler 4-5 çift, 5-7 x 0.7-1.5 cm, üst kenar tabana kadar bölünmüş, alt kenar genellikle sap boyunca aşağı doğru uzanan şekildedir. Çiçeklenme Ağustos-Eylül aylarında; kapitulum çok sayıda, terminal yalancı şemsiye kurullarda; involukrum 7-8 mm genişlikte; filariler 2.5-4 x 0.5-1.25 mm, şeritsi-ters mızraksı, seyrek havlı, kenarlar ve uç kısım kahverengi zarsı; dilsi çiçekçikler ~ 12, beyaz, 7-10 x 3 mm, eliptik-mızraksı, tam kenarlı veya uç kısmı 3 kertikli; tüpsü çiçekçikler sarı renkte ve 2 mm uzunluktadır. Meyveler sert kabuklu, kahverengimsi, 1.5-2 mm, 5 çıkıntılı; taççık tam kenarlı ve 0.1-0.2 mm çaptadır.

listMaplistPiclist

Gözlemler


Tanacetum sorbifoliumMaçahel / Artvin
Temmuz 2019 ©Mustafa Gökmen
Benzer taxonlar
Türkiye´de doğal yayılan diğer Tanacetum türleri: T.abrotanifolium, T.albipannosum, T.alyssifolium, T.argenteum, T.armenum, T.aucheri, T.aucherianum, T.aureum, T.balsamita, T.balsamitoides, T.cadmeum, T.canescens, T.cappadocicum, T.cilicium, T.coccineum, T.corymbosum, T.densum, T.depauperatum, T.eginense, T.erzincanense, T.germanicopolitanum, T.haradjanii, T.haussknechtii, T.heterotomum, T.kotschyi, T.macrophyllum, T.mucroniferum, T.munzurdaghensis, T.nitens, T.nivale, T.oltense, T.oxystegium, T.parthenifolium, T.parthenium, T.pinnatum, T.polycephalum, T.poteriifolium, T.praeteritum, T.punctatum, T.sericeum, T.sipikorense, T.sorbifolium, T.tabrisianum, T.tomentellum, T.uniflorum, T.vulgare, T.zahlbruckneri
Dış bağlantılar




Kaynaklar
  1. Davis, 1975, Flora of Turkey and the East Aegean Islands Vol:5 Page:261
  2. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları) Dış bağlantı
  3. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi) Dış bağlantı
  4. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları) Dış bağlantı
  5. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)