Morfoloji

Kalın, dallanmış ve sıklıkla eski yaprak kalıntılarını taşıyan odunsu köksapa sahip, taban kısmı sık dallı çok yıllık otsu bir bitkidir. Gövdeleri (2-)20–30 cm boyunda, gümüşi veya beyazımsı keçemsi tüylü, yapraklı ya da üst kısımda neredeyse yapraksızdır. Taban yaprakları 1–3 cm uzunluğundaki saplar üzerinde 2–7 cm boyutlarında olup; tam, yırtık-teleksi yarıklı veya iki kez teleksi bölmeli, yelpaze biçimli, genel hatlarıyla yumurtamsı veya dairemsidir; birincil segmentler mevcut olduğunda 5–9 çift halinde, tam veya uçta 3–5 parçalı ya da yaklaşık 7 şeritsi-mızraksı segmente bölünmüş yapıdadır; gövde yaprakları daha küçük, üsttekiler ise daha az bölünmüş veya tamdır. Kapitulumları sık terminal yalancı şemsiye durumlarında (1-)10–80 adettir. İnvolukrum 3–4(-5) mm genişliğinde, çan biçimli, tabanda yuvarlaktır; filariler az çok yoğun ipeksi tüylüdür ve üstte soluk zarımsı uçlar ile kenarlara sahiptir; dıştakiler şeritsi-dikdörtgensi, 3–3.5 x 1 mm, içtekiler ise ters mızraksı, 4.5–5.5 x 1.5 mm boyutlarındadır. Dişi çiçekleri bulunmaz. Erselik çiçekleri yaklaşık 15–30(-40) adet ve 2.5 mm boyundadır. Akenleri kahverengi, 5 damarlı, salgılı, 2–2.25 mm boyundadır; korona tek taraflı olup akenin arka tarafında gelişmiştir, yaklaşık 0.75–1.5 mm uzunluğunda ve ucu hafifçe dişlidir.

• subsp. flabellifolium: Yaprakları tam, yelpaze biçimli, uçta çentikli veya geniş dişlidir.
• subsp. argenteum: Yaprakları 5–7 adet az çok kama şeklinde loba derince bölünmüş olup, segmentler tam veya uçta dişlidir. 1200 ila 2250 metreler arasındaki rakımlarda, kanyonlarda ve uçurumlarda yayılış gösterir.
• subsp. canum: Yaprakları teleksi biçimde 5–9(-11) segmente bölünmüştür ve her bir segment kendi içinde 3–7 adet tam veya üçlü loba ayrılmıştır. Türkiye´de iki varyete ile temsil edilir:
  • var. canum: Köksap dalları uzun ve gevşekçe taban dallıdır; çiçekli gövdeleri 15–30 cm boyunda olup (5-)10–30 adet kapitulum taşır. 900 ila 2500 metreler arasındaki kalkerli kaya çatlaklarında, setlerde ve döküntü yamaçlarında yetişir.
  • var. pumilum: Köksap dalları kısa, yoğun ve sıkça taban dallıdır; çiçekli gövdeleri 2–6(-20) cm boyunda olup 1–5(-10) adet kapitulum taşır.

Taksonomik Karşılaştırmalar

Tanacetum depauperatum ile farkları: T. depauperatum, T. argenteum´a kıyasla her bakımdan daha narin ve ince yapılıdır; yaprakları ince bölmeli, segmentleri eksene kadar bölünmüş ve tüylülük örtüsü çok daha seyrek ve yatıktır. Kapitulum durumları daha az sayıda kapitulumdan oluşur ve kapitulum başına düşen çiçek sayısı (9–12 adet) T. argenteum´a göre daha azdır.

Gözlemler

Pülümür, Karagöz köyü, 1700-2000 m / Tunceli
/2022 ©Mehmet Yavuz PAKSOY

Botanische Staatssammlung München

Merkez / Niğde
P0142695/1853 ©Herbarium GLM

1. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press.
2. Google (2026). Gemini (Temmuz 2026 sürümü) [Büyük dil modeli]. (Derleme)
3. Google NotebookLM (2026). Biota Tür Teşhisi Projesi Kapsamında Üretilen Morfolojik Betimlemeler ve Taksonomik Notlar. (Erişim Tarihi: 12 Temmuz 2026).
4. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları)
5. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi)
6. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları)
7. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)