floranatolica

Bu tür için henüz fotoğraf bulunmamaktadır

Gözlem bildir

Yılansarmısağı

Amaryllidaceae / Allium / Allium sphaerocephalon

Yılansarmısağı (Allium sphaerocephalon) Nergisgiller (Amaryllidaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Istranca, Çatalca-Kocaeli, Ergene, Asıl Ege, Antalya, Adana alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir.

Haziran ve temmuz ayları arasında çiçeklenir. Deniz seviyesinden 1550 m´ye kadar olan yüksekliklerde; erozyona uğramış Halep çamı çalılıklarında, tarlalarda, kuru kayalık yamaçlarda ve kumsallarda gözlemlenebilir. subsp. arvense taksonu mayıs ve temmuz ayları arasında çiçeklenir; ormanlarda, ekili ve nadasa bırakılmış tarlalarda yayılış gösterir. subsp. aegaeum taksonu ise deniz kıyısındaki yetişme ortamlarında yayılış gösterir.

Bilimsel olarak Allium sphaerocephalon L. şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1753 yılında Sp. Pl. : 297 adlı yayında kullanılmıştır. Allium cins adı, Latince sarımsak anlamına gelen klasik allium (veya alium) kelimesinden gelmektedir; bu kelimenin kökeninin Keltçe acı, keskin veya yakıcı anlamına gelen all sözcüğüne dayandığı düşünülmektedir; bitkinin karakteristik, keskin ve kükürtlü kokusu ile lezzetine yönelik tarihsel ve etnobotanik bir isimlendirmedir. Sphaerocephalon epiteti, Antik Yunancada küre veya yuvarlak anlamına gelen sphaira ile baş veya kafa anlamına gelen kephale kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; küresel, yuvarlak ve top şeklinde baş formuna sahip olmayı ifade eder. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. L. kısaltması bilim insanı Carl Linnaeus (1707-1778) için kullanılmıştır; Linnaeus modern taksonomi ve ikili adlandırma (binomial nomenklatür) sisteminin temellerini atan İsveçli hekim, botanikçi ve doğa bilimcidir; canlıları morfolojik özelliklerine göre sınıflandırmak için hiyerarşik bir yöntem geliştirerek biyolojik isimlendirme kurallarına standart getirmiştir; 1753 yılında yayımladığı Species Plantarum eseriyle binlerce bitki taksonunu literatüre kazandırarak botanik isimlendirmenin uluslararası başlangıç noktasını oluşturmuş bir bilim insanıdır.

Morfoloji

Soğan yumurtamsı, 1–2 cm çapında olup dış tünikler zarımsı veya derimsi yapıdadır. Soğancıklar beyaz veya sarımsı, uçta aniden daralan, saplı ve gövdenin alt kısmındaki kınlar tarafından sarılmıştır. Gövde (30-)50–90 cm boylarındadır. Yapraklar 2–6 adet, içi boş, 1–4 mm genişliğinde, yarı silindirik ve olukludur. Sıpata iki parçalı, kısa gagalı ve kalıcıdır. Şemsiye küremsi veya çok genişçe yumurtamsı formda ve 1.5–5 cm çapındadır. Çiçek sapları eşit olmayan uzunluktadır. Çiçek örtüsü silindirik, darca yumurtamsı veya yumurtamsı-dikdörtgensi yapıdadır. Çiçek örtüsü parçaları koyu kırmızımsı mor, nadiren beyaz renkli ve (3-)3.5–5(-6) mm uzunluğundadır. Dış çiçek örtüsü parçaları darca yumurtamsı veya dikdörtgensi-mızraksı, omurgalı, küt veya hafifçe sivri uçlu, pürüzsüz veya nadiren pürüzlü yüzeylidir. İç çiçek örtüsü parçaları uçta yuvarlak ve küt duruşludur. Erkek organlar çiçek örtüsünden dışarıya çıkıktır. İç filamanların orta dişi taban ayasının 1–2 katı uzunluğunda olup yan dişler kadar veya onlardan biraz daha uzundur. Kapsül yaklaşık 4 mm uzunluğundadır.

subsp. sphaerocephalon çiçek örtüsü parçaları kırmızımsı mor renklidir.
subsp. trachypus çiçek örtüsü parçaları yeşil çizgili beyaz renkte, çiçek örtüsü ve çiçek sapları sivilceli yapıdadır.
subsp. arvense çiçek örtüsü parçaları yeşil çizgili beyaz renkte, çiçek örtüsü ve çiçek sapları pürüzsüzdür.
subsp. aegaeum tip alt türden daha kısa ve bükülgen gövdesi, daha küçük ve yarım küremsi çiçek durumu, daha küçük çiçek örtüsü parçaları ile ayrılır.

Gözlemler

Tuzla / Çiğli / İzmir
EGE37479/2017 ©Yurdanur Akyol v.d.Benzer taxonlar

Türkiye´de doğal yayılan A. sphaerocephalon taksonları: Allium sphaerocephalon subsp. arvense, Allium sphaerocephalon subsp. sphaerocephalon, Allium sphaerocephalon subsp. trachypus
Türkiye´de doğal yayılan diğer Allium türleri: A.affine, A.akaka, A.aksekiense, A.albotunicatum, A.alpinarii, A.amethystinum, A.ampeloprasum, A.anacoleum, A.anatolicum, A.antalyense, A.arlgirdense, A.armenum, A.armerioides, A.arsuzense, A.artvinense, A.aschersonianum, A.asclepiadeum, A.asperiflorum, A.atropurpureum, A.atroviolaceum, A.aucheri, A.aybukeae, A.balansae, A.bassitense, A.baytopiorum, A.bilgeae, A.bilgilii, A.bingoelense, A.bourgeaui, A.brevicaule, A.callidictyon, A.callimischon, A.calocephalum, A.calyptratum, A.cappadocicum, A.cardiostemon, A.carinatum, A.cassium, A.cepa, A.chloranthum, A.chrysantherum, A.circinatum, A.colchicifolium, A.commutatum, A.convallarioides, A.cristophii, A.curtum, A.cyrilli, A.czelghauricum, A.deciduum, A.decipiens, A.denudatum, A.deserti-syriaci, A.dictyoprasum, A.djimilense, A.dodecanesii, A.efeae, A.eginense, A.ekeri, A.ekimianum, A.eldivanense, A.elmaliense, A.enginii, A.ertugrulii, A.erubescens, A.erzincanicum, A.fethiyense, A.flavum, A.frigidum, A.fuscoviolaceum, A.fuscum, A.gabardaghense, A.gayi, A.gemiciana, A.giganteum, A.glumaceum, A.goekyigitii, A.gorumsense, A.gramineum, A.guttatum, A.hamrinense, A.hirtovaginatum, A.hirtovaginum, A.hoshabicum, A.huber-morathii, A.hymenorrhizum, A.ilgazense, A.isauricum, A.istanbulense, A.jubatum, A.junceum, A.kandemirii, A.karacae, A.karamanoglui, A.karyeteini, A.kastambulense, A.kayae, A.kharputense, A.koenigianum, A.kossoricum, A.koyuncui, A.kunthianum, A.kurtzianum, A.lazikkiyense, A.liliputianum, A.longicuspis, A.longisepalum, A.longispathum, A.lycaonicum, A.macrochaetum, A.maraschicum, A.microspathum, A.moschatum, A.multibulbosum, A.myrianthum, A.nabelekii, A.neapolitanum, A.nemrutdaghense, A.nevsehirense, A.nigrum, A.noeanum, A.olivieri, A.oltense, A.olympicum, A.opacum, A.oreophilum, A.orientale, A.pallens, A.paniculatum, A.peroninianum, A.perpendiculum, A.pervariensis, A.phanerantherum, A.phrygium, A.pictistamineum, A.ponticum, A.proponticum, A.pseudoalbidum, A.pseudoampeloprasum, A.pseudoflavum, A.purpureoviride, A.pustulosum, A.retrorsum, A.reuterianum, A.rhetoreanum, A.rhodopeum, A.robertianum, A.rollovii, A.roseum, A.rotundum, A.rubellum, A.rumelicum, A.rupestre, A.rupicola, A.sandrasicum, A.scabriflorum, A.scabriscapum, A.schergianum, A.schoenoprasum, A.schubertii, A.scorodoprasum, A.serpentinicum, A.shatakiense, A.shirnakiense, A.sibthorpianum, A.siculum, A.sieheanum, A.sindjarense, A.sintenisii, A.sipyleum, A.sivasicum, A.sosnowskyanum, A.sphaerocephalon, A.stamineum, A.staticiforme, A.stearnianum, A.stenopetalum, A.stipitatum, A.stylosum, A.subakaka, A.subhirsutum, A.szovitsii, A.tankeriorum, A.tauricola, A.tchihatschewii, A.trachycoleum, A.trifoliatum, A.tripedale, A.triquetrum, A.tubergenii, A.tuncelianum, A.turcicum, A.undulatipetalum, A.urusakiorum, A.variegatum, A.vineale, A.wendelboanum, A.wiedemannianum, A.woronowii, A.yilandaghense, A.zebdanense
Türkiye'de gözlemlenebilecek bazı diğer Allium türleri: A.sativum
Dış bağlantılar

Kaynaklar

A. Güner, B. Mutlu, B. Özüdoğru, A. Kandemir, Y. Menemen, H. Yıldırım, S. Aslan, D. Asal, I. Güner, G. Ekşi Bona, F. Şen Gökmen ve N. Kahraman (Edlr.), Resimli Türkiye Florası (The Illustrated Flora of Türkiye) veb sürümü. ANG Vakfı Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Yayınları.
Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press.
Google (2026). Gemini (Temmuz 2026 sürümü) [Büyük dil modeli]. (Derleme)
Google NotebookLM (2026). Biota Tür Teşhisi Projesi Kapsamında Üretilen Morfolojik Betimlemeler ve Taksonomik Notlar. (Erişim Tarihi: 16 Temmuz 2026).
NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları)
Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi)
Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları)
IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)

Sayfaya atıf metni: Allium sphaerocephalon. florꜳnatolica içinde. Erişim tarihi Eylül 8, 2026, Erişim adresi http://www.floranatolica.com/eukaria/gui/species.php?ID=Allium-sphaerocephalon

Manifesto: Floranatolica sayfaları amatör bir grup tarafından derlenir hazırlanır; mekânlar, rotalar ve canlılar hakkında genel bilgiler vererek, insanların doğa sevgisi ve onu koruma ve araştırma isteğini arttırmayı hedefler. Floranatolica, bitki gözlemlerini kaydedip organize edebileceğiniz ve diğer gözlemciler ve araştırmacılar ile paylaşabileceğiniz bir platform sağlar. Floranatolica ayrıca gezip gördüğünüz yerlerin parkur, yorum ve gözlemlerini paylaşabileceğiniz bir platformdur. Dileyen herkes Floranatolica'ya gönüllü katkı sağlayabilir. Floranatolica tüm doga yürüyüşçülerini, bitki gözlemcilerini, mantar toplayıcılarını, orman ve park korucularını, ekolojistleri ve doğa tutkunlarını bu amaçla yurttaş bilgin olmaya davet eder; ayrıca tüm bilim insanlarını da gözlemlerini erişilebilir ve sistematik platformlarda paylaşmaya davet eder. Floranatolica biyo-coğrafyamızda tanımlanabilen/keşfedilen tüm verilerin toplumun ortak değeri olduğuna, bu değerin tanınması ve anlaşılması ile onu koruma isteğinin belirgin olarak artacağına inanır. floranatolica.com web sitesi GezenAdam tarafından şekillendirilmiştir; bu sayfalarda yayınlanan içeriklere katkıda bulunmak veya değiştirmemiz gerektiğini düşündüğünüz kısımları bildirmek için bize admin@floranatolica.com adresinden ulaşabilirsiniz.

Yasal Uyarı: Bu sayfa Creative Commons Atıf CC-BY-SA 4.0 Uluslararası Lisansı ile yayınlanmaktadır; uygun atıf ve bağlantı vermek kaydı ile bu sayfada yayınlanan görsel ve metinleri her ortam veya formatta kopyalayabilir ve yeniden dağıtabilirsiniz; bu sayfaya atıf yapmak için MLA, CMOS, APA, ASA, MHRA,... kalıplarından yararlanabilirsiniz. Bu sayfada yayınlanan fotoğraf ve metinlerin tüm sorumluluğu paylaşımı yapan editöre aittir. Editör bu fotograf veya metinleri floranatolica.com web sitesinde yayınlayarak, kendi adı ve bu sayfa bağlantısı verilmesi kaydı ile bunların her ortam veya formatta kopyalanabilir ve yeniden dağıtilabilir olmasına izin verdiğini kabul etmektedir. Editör kendisine ait olmayan ve telif hakkı içeren veya T.C. yasalarına uygunsuz paylaşımlar yapamaz. Florꜳnatolica şikayet postası almadığı sürece bu paylaşımları yayında tutar ve içerik sorumluluğunu kabul etmez. Bu paylaşımların içeriği ile ilgili uygunsuz bir durum olduğunu düşünüyorsanız lütfen admin@floranatolica.com adresine bildiriniz. Bildiriminiz en kısa sürede değerlendirilip size bilgi verilecektir.

Çerez Politikası ve Aydınlatma Metni: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca, kişisel verileriniz; veri sorumlusu olarak Florꜳnatolica web sitesi tarafından KVKK Aydınlatma Metninde belirtilen kapsamda işlenebilecektir. KVKK Aydınlatma Metninde belirtilen haklarınıza ilişkin taleplerinizi, Veri Sorumlusuna Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ uyarınca hazırlayarak admin@floranatolica.com eposta adresinden iletebilirsiniz.

Reklam Politikası: Bu sayfada yayınlanan reklamlar GoogleAdsense tarafından seçilmekte ve yerleştirilmektedir. Uygunsuz içerikte olduğunu düşündüğünüz reklamları bildiriniz.

Allium etimolojisi

sphaerocephalon etimolojisi

Morfoloji

Gözlemler