floranatolica

Bu tür için henüz fotoğraf bulunmamaktadır

Gözlem bildir

Liflikörmen

Amaryllidaceae / Allium / Allium atroviolaceum

Liflikörmen (Allium atroviolaceum) Nergisgiller (Amaryllidaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Istranca, Çatalca-Kocaeli, Asıl Ege, Yukarı Sakarya, Orta Kızılırmak, Yukarı Kızılırmak, Konya, Yukarı Murat-Van, Adana alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir.

Deniz seviyesinden 5 ila 2000 metreler arasındaki rakımlarda; ekili tarlalar, bağlar, tarla ve orman kenarları, çayırlar, nadas tarlaları, taşlık yamaçlar, kaya çatlakları ve bozkır tepelerinde gözlemlenebilir.

Bilimsel olarak Allium atroviolaceum Boiss. şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1846 yılında Diagn. Pl. Orient. 7: 112 adlı yayında kullanılmıştır. Allium cins adı, Latince sarımsak anlamına gelen klasik allium (veya alium) kelimesinden gelmektedir; bu kelimenin kökeninin Keltçe acı, keskin veya yakıcı anlamına gelen all sözcüğüne dayandığı düşünülmektedir; bitkinin karakteristik, keskin ve kükürtlü kokusu ile lezzetine yönelik tarihsel ve etnobotanik bir isimlendirmedir. Atroviolaceum epiteti, Latince koyu veya siyahımsı anlamına gelen ater (veya atro-) ile menekşe rengi veya mor anlamına gelen violaceum kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; morfolojik olarak bitkinin top şeklindeki çiçek durumunu oluşturan taç yaprakların çok koyu, siyaha çalan mor renkte olmasına yönelik son derece betimleyici bir isimlendirmedir. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. Boiss. kısaltması bilim insanı Pierre Edmond Boissier (1810-1885) için kullanılmıştır; Boissier Akdeniz havzası, Balkanlar, Orta Doğu ve Anadoluyu kapsayan geniş bir coğrafyada gerçekleştirdiği kapsamlı floristik çalışmalarla tanınan İsviçreli botanikçidir; bölgeye düzenlediği keşif gezilerinde topladığı on binlerce bitki örneğini Flora Orientalis adlı başyapıtında bir araya getirerek Türkiye ve yakın coğrafyasının bitki sistematiğine temel oluşturmuş, çok sayıda yeni taksonu literatüre kazandırmış bir bilim insanıdır.

Morfoloji

Soğan ovoid, 1-2.5 cm çapında olup dış gömlekleri grimsi-kahverengi, zarımsı ve zamanla lifleşerek gövde üzerinde uzayan yapıdadır; yavru soğanlar sarımsı-kahverengidir. Gövdesi 50-100 cm boyundadır. Yaprakları 3-5 adet, 2-10 mm genişliğinde, düz, omurga ve kenarları pürüzlüdür. Spata tek kapçıklı olup kısa sürede dökülür. Çiçek durumu küremsi, 3-6 cm çapında, çok çiçekli ve yoğundur. Çiçek sapları eşitsiz boyda olup tabanda ikincil braktelidir. Çiçek örtüsü testi-çansı formdadır; segmentler genellikle koyu mor veya siyahımsı-bordo, bazen şarabi-mor, nadiren kirli yeşilimsi renkli, 3.5-5 mm boyundadır; dıştakiler yumurtamsı ila dikdörtgensi, pürüzsüz veya pürüzlü, içtekiler ise yumurtamsı, pürüzsüz ve küttür. Erkek organlar dışarıya taşmış durumdadır; iç filamentlerin orta dişi taban laminasından daha kısa olup yanal dişlerden daha kısa veya onlarla eşit boydadır. Anterler koyu mordur. Kapsül 2.5 mm boyundadır. Haziran, Temmuz ve bazen Ağustos aylarında çiçeklenir.

Bu tür, yakın akrabası Allium ampeloprasum taksonundan genellikle daha küçük olan genel yapısıyla, soğanın dış tuniklerinin daha belirgin biçimde ağsı-lifli olmasıyla, daha küçük ve yoğun olan çiçek durumuyla ve 3-4 mm uzunluğunda, koyu menekşe rengindeki çiçek örtüsüyle kolayca ayırt edilir.

Varyasyonlar Doğu Anadolu´daki (Erzurum ve Muş) bazı bitkiler, daha kısa boylu olmaları, daha dar, pürüzlü yaprak ve kınlar taşımaları, daha az çiçekli çiçek durumları ile daha küçük çiçekleri nedeniyle Allium firmotunicatum (veya Allium atroviolaceum var. firmotunicatum) varyetesi altında değerlendirilmiştir. Ancak bu ayırt edici karakterler Kars ve Erzurum koleksiyonlarında sabitlik göstermemektedir.

Gözlemler

Darende / Malatya
ŞK/2016 ©Şükrü Karakuş

Kıbrıs / Mamak / Ankara
SA 2382/2019 ©Serdar Aslan vd.

Ankara
Ek1/90/2015 ©İsmail Eker vd.

Kew's Herbarium

Oltu, Erzurum
K000809356/1989 ©Baines, R.; Henry,...

IUCN Kırmızı Liste Kategorisi

YETERSİZ VERİ / DATA DEFFICIENT
Yeterli bilgi bulunmamaktadır. Tükenme riski değerlendirmesi yapılamamaktadır.
Nesli tükenme tehlikesi altında olan türlerin kırmızı listesi Uluslararası Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği tarafından hazırlanmaktadır.

Benzer taxonlar

Türkiye´de doğal yayılan diğer Allium türleri: A.affine, A.akaka, A.aksekiense, A.albotunicatum, A.alpinarii, A.amethystinum, A.ampeloprasum, A.anacoleum, A.anatolicum, A.antalyense, A.arlgirdense, A.armenum, A.armerioides, A.arsuzense, A.artvinense, A.aschersonianum, A.asclepiadeum, A.asperiflorum, A.atropurpureum, A.atroviolaceum, A.aucheri, A.aybukeae, A.balansae, A.bassitense, A.baytopiorum, A.bilgeae, A.bilgilii, A.bingoelense, A.bourgeaui, A.brevicaule, A.callidictyon, A.callimischon, A.calocephalum, A.calyptratum, A.cappadocicum, A.cardiostemon, A.carinatum, A.cassium, A.cepa, A.chloranthum, A.chrysantherum, A.circinatum, A.colchicifolium, A.commutatum, A.convallarioides, A.cristophii, A.curtum, A.cyrilli, A.czelghauricum, A.deciduum, A.decipiens, A.denudatum, A.deserti-syriaci, A.dictyoprasum, A.djimilense, A.dodecanesii, A.efeae, A.eginense, A.ekeri, A.ekimianum, A.eldivanense, A.elmaliense, A.enginii, A.ertugrulii, A.erubescens, A.erzincanicum, A.fethiyense, A.flavum, A.frigidum, A.fuscoviolaceum, A.fuscum, A.gabardaghense, A.gayi, A.gemiciana, A.giganteum, A.glumaceum, A.goekyigitii, A.gorumsense, A.gramineum, A.guttatum, A.hamrinense, A.hirtovaginatum, A.hirtovaginum, A.hoshabicum, A.huber-morathii, A.hymenorrhizum, A.ilgazense, A.isauricum, A.istanbulense, A.jubatum, A.junceum, A.kandemirii, A.karacae, A.karamanoglui, A.karyeteini, A.kastambulense, A.kayae, A.kharputense, A.koenigianum, A.kossoricum, A.koyuncui, A.kunthianum, A.kurtzianum, A.lazikkiyense, A.liliputianum, A.longicuspis, A.longisepalum, A.longispathum, A.lycaonicum, A.macrochaetum, A.maraschicum, A.microspathum, A.moschatum, A.multibulbosum, A.myrianthum, A.nabelekii, A.neapolitanum, A.nemrutdaghense, A.nevsehirense, A.nigrum, A.noeanum, A.olivieri, A.oltense, A.olympicum, A.opacum, A.oreophilum, A.orientale, A.pallens, A.paniculatum, A.peroninianum, A.perpendiculum, A.pervariensis, A.phanerantherum, A.phrygium, A.pictistamineum, A.ponticum, A.proponticum, A.pseudoalbidum, A.pseudoampeloprasum, A.pseudoflavum, A.purpureoviride, A.pustulosum, A.retrorsum, A.reuterianum, A.rhetoreanum, A.rhodopeum, A.robertianum, A.rollovii, A.roseum, A.rotundum, A.rubellum, A.rumelicum, A.rupestre, A.rupicola, A.sandrasicum, A.scabriflorum, A.scabriscapum, A.schergianum, A.schoenoprasum, A.schubertii, A.scorodoprasum, A.serpentinicum, A.shatakiense, A.shirnakiense, A.sibthorpianum, A.siculum, A.sieheanum, A.sindjarense, A.sintenisii, A.sipyleum, A.sivasicum, A.sosnowskyanum, A.sphaerocephalon, A.stamineum, A.staticiforme, A.stearnianum, A.stenopetalum, A.stipitatum, A.stylosum, A.subakaka, A.subhirsutum, A.szovitsii, A.tankeriorum, A.tauricola, A.tchihatschewii, A.trachycoleum, A.trifoliatum, A.tripedale, A.triquetrum, A.tubergenii, A.tuncelianum, A.turcicum, A.undulatipetalum, A.urusakiorum, A.variegatum, A.vineale, A.wendelboanum, A.wiedemannianum, A.woronowii, A.yilandaghense, A.zebdanense
Türkiye'de gözlemlenebilecek bazı diğer Allium türleri: A.sativum
Dış bağlantılar

Kaynaklar

Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press.
Google (2026). Gemini (Temmuz 2026 sürümü) [Büyük dil modeli]. (Derleme)
Google NotebookLM (2026). Biota Tür Teşhisi Projesi Kapsamında Üretilen Morfolojik Betimlemeler ve Taksonomik Notlar. (Erişim Tarihi: 11 Temmuz 2026).
NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları)
Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi)
Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları)
IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)

Sayfaya atıf metni: Allium atroviolaceum. florꜳnatolica içinde. Erişim tarihi Eylül 12, 2026, Erişim adresi http://www.floranatolica.com/eukaria/gui/species.php?ID=Allium-atroviolaceum

Manifesto: Floranatolica sayfaları amatör bir grup tarafından derlenir hazırlanır; mekânlar, rotalar ve canlılar hakkında genel bilgiler vererek, insanların doğa sevgisi ve onu koruma ve araştırma isteğini arttırmayı hedefler. Floranatolica, bitki gözlemlerini kaydedip organize edebileceğiniz ve diğer gözlemciler ve araştırmacılar ile paylaşabileceğiniz bir platform sağlar. Floranatolica ayrıca gezip gördüğünüz yerlerin parkur, yorum ve gözlemlerini paylaşabileceğiniz bir platformdur. Dileyen herkes Floranatolica'ya gönüllü katkı sağlayabilir. Floranatolica tüm doga yürüyüşçülerini, bitki gözlemcilerini, mantar toplayıcılarını, orman ve park korucularını, ekolojistleri ve doğa tutkunlarını bu amaçla yurttaş bilgin olmaya davet eder; ayrıca tüm bilim insanlarını da gözlemlerini erişilebilir ve sistematik platformlarda paylaşmaya davet eder. Floranatolica biyo-coğrafyamızda tanımlanabilen/keşfedilen tüm verilerin toplumun ortak değeri olduğuna, bu değerin tanınması ve anlaşılması ile onu koruma isteğinin belirgin olarak artacağına inanır. floranatolica.com web sitesi GezenAdam tarafından şekillendirilmiştir; bu sayfalarda yayınlanan içeriklere katkıda bulunmak veya değiştirmemiz gerektiğini düşündüğünüz kısımları bildirmek için bize admin@floranatolica.com adresinden ulaşabilirsiniz.

Yasal Uyarı: Bu sayfa Creative Commons Atıf CC-BY-SA 4.0 Uluslararası Lisansı ile yayınlanmaktadır; uygun atıf ve bağlantı vermek kaydı ile bu sayfada yayınlanan görsel ve metinleri her ortam veya formatta kopyalayabilir ve yeniden dağıtabilirsiniz; bu sayfaya atıf yapmak için MLA, CMOS, APA, ASA, MHRA,... kalıplarından yararlanabilirsiniz. Bu sayfada yayınlanan fotoğraf ve metinlerin tüm sorumluluğu paylaşımı yapan editöre aittir. Editör bu fotograf veya metinleri floranatolica.com web sitesinde yayınlayarak, kendi adı ve bu sayfa bağlantısı verilmesi kaydı ile bunların her ortam veya formatta kopyalanabilir ve yeniden dağıtilabilir olmasına izin verdiğini kabul etmektedir. Editör kendisine ait olmayan ve telif hakkı içeren veya T.C. yasalarına uygunsuz paylaşımlar yapamaz. Florꜳnatolica şikayet postası almadığı sürece bu paylaşımları yayında tutar ve içerik sorumluluğunu kabul etmez. Bu paylaşımların içeriği ile ilgili uygunsuz bir durum olduğunu düşünüyorsanız lütfen admin@floranatolica.com adresine bildiriniz. Bildiriminiz en kısa sürede değerlendirilip size bilgi verilecektir.

Çerez Politikası ve Aydınlatma Metni: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca, kişisel verileriniz; veri sorumlusu olarak Florꜳnatolica web sitesi tarafından KVKK Aydınlatma Metninde belirtilen kapsamda işlenebilecektir. KVKK Aydınlatma Metninde belirtilen haklarınıza ilişkin taleplerinizi, Veri Sorumlusuna Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ uyarınca hazırlayarak admin@floranatolica.com eposta adresinden iletebilirsiniz.

Reklam Politikası: Bu sayfada yayınlanan reklamlar GoogleAdsense tarafından seçilmekte ve yerleştirilmektedir. Uygunsuz içerikte olduğunu düşündüğünüz reklamları bildiriniz.

Allium etimolojisi

atroviolaceum etimolojisi

Morfoloji

Gözlemler

IUCN Kırmızı Liste Kategorisi