floranatolica

Kızıldağ / Hatay - Temmuz 2026 © Serdar Ölez

Gözlem bildir

Yeşilkörmen

Amaryllidaceae / Allium / Allium phanerantherum

Yeşilkörmen (Allium phanerantherum) Nergisgiller (Amaryllidaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Antalya, Adana alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir.

Haziran ve temmuz ayları arasında çiçeklenir. 100 ila 1885 m arasındaki yüksekliklerde; ormanlarda, Halep çamı topluluklarında, çalılıklarda, kireçli ve kireçsiz kayalık yamaçlarda yayılış gösterir.

Bilimsel olarak Allium phanerantherum Boiss. & Hausskn. şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1882 yılında P.E.Boissier, Fl. Orient. 5: 235 adlı yayında kullanılmıştır. Allium cins adı, Latince sarımsak anlamına gelen klasik allium (veya alium) kelimesinden gelmektedir; bu kelimenin kökeninin Keltçe acı, keskin veya yakıcı anlamına gelen all sözcüğüne dayandığı düşünülmektedir; bitkinin karakteristik, keskin ve kükürtlü kokusu ile lezzetine yönelik tarihsel ve etnobotanik bir isimlendirmedir. Phanerantherum epiteti, Antik Yunancada görünür, açık veya belirgin anlamına gelen phaneros ile çiçek tozu kesesi (başçık) anlamına gelen anthera kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; genel olarak belirgin, dışarıdan kolayca görülebilen açık başçıklara sahip olmayı ifade eder. Kısaltmalar arasında yer alan & işareti, bu bilim insanlarının bitki hakkındaki makaleyi birlikte yayınladılarını belirtir. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. Boiss. kısaltması bilim insanı Pierre Edmond Boissier (1810-1885) için kullanılmıştır; Boissier Akdeniz havzası, Balkanlar, Orta Doğu ve Anadoluyu kapsayan geniş bir coğrafyada gerçekleştirdiği kapsamlı floristik çalışmalarla tanınan İsviçreli botanikçidir; bölgeye düzenlediği keşif gezilerinde topladığı on binlerce bitki örneğini Flora Orientalis adlı başyapıtında bir araya getirerek Türkiye ve yakın coğrafyasının bitki sistematiğine temel oluşturmuş, çok sayıda yeni taksonu literatüre kazandırmış bir bilim insanıdır. Hausskn. kısaltması bilim insanı Heinrich Carl Haussknecht (1838-1903) için kullanılmıştır; Haussknecht Orta Doğu, Anadolu ve İran coğrafyasına düzenlediği araştırma gezileriyle tanınan Alman botanikçi ve eczacıdır; bu bölgelerden topladığı çok sayıda bitki örneğiyle büyük bir herbaryum oluşturarak bitki coğrafyası üzerine önemli veriler sağlamış, Asya ve Doğu Akdeniz florasının sınıflandırılmasına katkı sunmuş bir bilim insanıdır.

Morfoloji

Soğan küremsi-yumurtamsı, 1–2 cm çapında; dış tünik kâğıtsı-zarımsı ve bozca-kahverengi, iç tünik zarımsı ve beyaz renklidir; morumsu soğancıklar bulunabilir. Kocasap 30–100 cm boyunda, dik ve silindirik yapıda olup pürüzsüzdür; yaprak kını kocasapın en fazla yarısı kadarını sarar. Yapraklar 2–5 adet, 2–5 mm eninde, silindirik, kanallı, yüzeyi pürüzlü ve kenarlarda tüylü-pürüzlüdür. Sıpata 1–1,5 cm uzunluğunda olup yeşil körmen alt türünde üçten çok loplu ve kalıcıyken, kel körmen alt türünde tek parçalı ve düşücüdür. Çiçekdurumu küremsi ilâ elipsoit, 2–5 cm çapında, sık ve çok çiçekli olup 100–200 adet çiçek taşır. Çiçek sapları çiçeğin 2–3 katı uzunluğunda, pürüzsüz veya üst kısımda pürüzlüdür; tabanında bıraktecikler bulunur veya bulunmaz. Çiçek tüpsü ilâ dikdörtgensi-yumurtamsı yapıda, tabanda göbekli ve yüzeyi pürüzsüzdür. Tepaller 4–5,5 mm uzunluğunda, açık yeşil, mor-kırmızı veya tamamen mor renklidir; dış tepaller dikdörtgensi-eliptik, kayık şeklinde, küt veya sivri uçlu ve omurgalıdır; iç tepaller ise yumurtamsı ve sivri ilâ küt uçludur. Erkek organlar çiçekten uzun; filâmentler 5–6 mm boyunda, tabanda kirpikli olup bu kısım hemen hemen dişler kadardır. Dış filâmentler basit ve üçgensi-bizsi, iç filâmentler ise üç dişli olup iç filâmentlerin orta dişi steril yan dişlerden daha kısa ve kalındır. Anterler 2,2 mm uzunluğunda, dikdörtgensi, sarımsı veya morumsu-kahverengi renkte ve dışarıya çıkıktır. Yumurtalık dikdörtgensi; sitilus kırmızı renkli ve belirgin şekilde dışarıya çıkıktır. Kapsül 4 mm uzunluğunda olup kalıcı çiçek örtüsü tarafından sarılmıştır.

subsp. phanerantherum: Sıpata kalıcı (persistent), birkaç loba bölünmüş; bırakteoller yok
subsp. deciduum: Sıpata düşücü (caducous); bırakteoller çok sayıda

Gözlemler

Kızıldağ / Hatay
Temmuz 2026 ©Serdar ÖlezBenzer taxonlar

Türkiye´de doğal yayılan A. phanerantherum taksonları: Allium phanerantherum subsp. deciduum, Allium phanerantherum subsp. phanerantherum
Türkiye´de doğal yayılan diğer Allium türleri: A.affine, A.akaka, A.aksekiense, A.albotunicatum, A.alpinarii, A.amethystinum, A.ampeloprasum, A.anacoleum, A.anatolicum, A.antalyense, A.arlgirdense, A.armenum, A.armerioides, A.arsuzense, A.artvinense, A.aschersonianum, A.asclepiadeum, A.asperiflorum, A.atropurpureum, A.atroviolaceum, A.aucheri, A.aybukeae, A.balansae, A.bassitense, A.baytopiorum, A.bilgeae, A.bilgilii, A.bingoelense, A.bourgeaui, A.brevicaule, A.callidictyon, A.callimischon, A.calocephalum, A.calyptratum, A.cappadocicum, A.cardiostemon, A.carinatum, A.cassium, A.cepa, A.chloranthum, A.chrysantherum, A.circinatum, A.colchicifolium, A.commutatum, A.convallarioides, A.cristophii, A.curtum, A.cyrilli, A.czelghauricum, A.deciduum, A.decipiens, A.denudatum, A.deserti-syriaci, A.dictyoprasum, A.djimilense, A.dodecanesii, A.efeae, A.eginense, A.ekeri, A.ekimianum, A.eldivanense, A.elmaliense, A.enginii, A.ertugrulii, A.erubescens, A.erzincanicum, A.fethiyense, A.flavum, A.frigidum, A.fuscoviolaceum, A.fuscum, A.gabardaghense, A.gayi, A.gemiciana, A.giganteum, A.glumaceum, A.goekyigitii, A.gorumsense, A.gramineum, A.guttatum, A.hamrinense, A.hirtovaginatum, A.hirtovaginum, A.hoshabicum, A.huber-morathii, A.hymenorrhizum, A.ilgazense, A.isauricum, A.istanbulense, A.jubatum, A.junceum, A.kandemirii, A.karacae, A.karamanoglui, A.karyeteini, A.kastambulense, A.kayae, A.kharputense, A.koenigianum, A.kossoricum, A.koyuncui, A.kunthianum, A.kurtzianum, A.lazikkiyense, A.liliputianum, A.longicuspis, A.longisepalum, A.longispathum, A.lycaonicum, A.macrochaetum, A.maraschicum, A.microspathum, A.moschatum, A.multibulbosum, A.myrianthum, A.nabelekii, A.neapolitanum, A.nemrutdaghense, A.nevsehirense, A.nigrum, A.noeanum, A.olivieri, A.oltense, A.olympicum, A.opacum, A.oreophilum, A.orientale, A.pallens, A.paniculatum, A.peroninianum, A.perpendiculum, A.pervariensis, A.phanerantherum, A.phrygium, A.pictistamineum, A.ponticum, A.proponticum, A.pseudoalbidum, A.pseudoampeloprasum, A.pseudoflavum, A.purpureoviride, A.pustulosum, A.retrorsum, A.reuterianum, A.rhetoreanum, A.rhodopeum, A.robertianum, A.rollovii, A.roseum, A.rotundum, A.rubellum, A.rumelicum, A.rupestre, A.rupicola, A.sandrasicum, A.scabriflorum, A.scabriscapum, A.schergianum, A.schoenoprasum, A.schubertii, A.scorodoprasum, A.serpentinicum, A.shatakiense, A.shirnakiense, A.sibthorpianum, A.siculum, A.sieheanum, A.sindjarense, A.sintenisii, A.sipyleum, A.sivasicum, A.sosnowskyanum, A.sphaerocephalon, A.stamineum, A.staticiforme, A.stearnianum, A.stenopetalum, A.stipitatum, A.stylosum, A.subakaka, A.subhirsutum, A.szovitsii, A.tankeriorum, A.tauricola, A.tchihatschewii, A.trachycoleum, A.trifoliatum, A.tripedale, A.triquetrum, A.tubergenii, A.tuncelianum, A.turcicum, A.undulatipetalum, A.urusakiorum, A.variegatum, A.vineale, A.wendelboanum, A.wiedemannianum, A.woronowii, A.yilandaghense, A.zebdanense
Türkiye'de gözlemlenebilecek bazı diğer Allium türleri: A.sativum
Dış bağlantılar

Kaynaklar

A. Güner, B. Mutlu, B. Özüdoğru, A. Kandemir, Y. Menemen, H. Yıldırım, S. Aslan, D. Asal, I. Güner, G. Ekşi Bona, F. Şen Gökmen ve N. Kahraman (Edlr.), Resimli Türkiye Florası (The Illustrated Flora of Türkiye) veb sürümü. ANG Vakfı Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Yayınları.
Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press.
Google (2026). Gemini (Temmuz 2026 sürümü) [Büyük dil modeli]. (Derleme)
Google NotebookLM (2026). Biota Tür Teşhisi Projesi Kapsamında Üretilen Morfolojik Betimlemeler ve Taksonomik Notlar. (Erişim Tarihi: 16 Temmuz 2026).
NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları)
Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi)
Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları)
IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)

Sayfaya atıf metni: Allium phanerantherum. florꜳnatolica içinde. Erişim tarihi Eylül 8, 2026, Erişim adresi http://www.floranatolica.com/eukaria/gui/species.php?ID=Allium-phanerantherum

Manifesto: Floranatolica sayfaları amatör bir grup tarafından derlenir hazırlanır; mekânlar, rotalar ve canlılar hakkında genel bilgiler vererek, insanların doğa sevgisi ve onu koruma ve araştırma isteğini arttırmayı hedefler. Floranatolica, bitki gözlemlerini kaydedip organize edebileceğiniz ve diğer gözlemciler ve araştırmacılar ile paylaşabileceğiniz bir platform sağlar. Floranatolica ayrıca gezip gördüğünüz yerlerin parkur, yorum ve gözlemlerini paylaşabileceğiniz bir platformdur. Dileyen herkes Floranatolica'ya gönüllü katkı sağlayabilir. Floranatolica tüm doga yürüyüşçülerini, bitki gözlemcilerini, mantar toplayıcılarını, orman ve park korucularını, ekolojistleri ve doğa tutkunlarını bu amaçla yurttaş bilgin olmaya davet eder; ayrıca tüm bilim insanlarını da gözlemlerini erişilebilir ve sistematik platformlarda paylaşmaya davet eder. Floranatolica biyo-coğrafyamızda tanımlanabilen/keşfedilen tüm verilerin toplumun ortak değeri olduğuna, bu değerin tanınması ve anlaşılması ile onu koruma isteğinin belirgin olarak artacağına inanır. floranatolica.com web sitesi GezenAdam tarafından şekillendirilmiştir; bu sayfalarda yayınlanan içeriklere katkıda bulunmak veya değiştirmemiz gerektiğini düşündüğünüz kısımları bildirmek için bize admin@floranatolica.com adresinden ulaşabilirsiniz.

Yasal Uyarı: Bu sayfa Creative Commons Atıf CC-BY-SA 4.0 Uluslararası Lisansı ile yayınlanmaktadır; uygun atıf ve bağlantı vermek kaydı ile bu sayfada yayınlanan görsel ve metinleri her ortam veya formatta kopyalayabilir ve yeniden dağıtabilirsiniz; bu sayfaya atıf yapmak için MLA, CMOS, APA, ASA, MHRA,... kalıplarından yararlanabilirsiniz. Bu sayfada yayınlanan fotoğraf ve metinlerin tüm sorumluluğu paylaşımı yapan editöre aittir. Editör bu fotograf veya metinleri floranatolica.com web sitesinde yayınlayarak, kendi adı ve bu sayfa bağlantısı verilmesi kaydı ile bunların her ortam veya formatta kopyalanabilir ve yeniden dağıtilabilir olmasına izin verdiğini kabul etmektedir. Editör kendisine ait olmayan ve telif hakkı içeren veya T.C. yasalarına uygunsuz paylaşımlar yapamaz. Florꜳnatolica şikayet postası almadığı sürece bu paylaşımları yayında tutar ve içerik sorumluluğunu kabul etmez. Bu paylaşımların içeriği ile ilgili uygunsuz bir durum olduğunu düşünüyorsanız lütfen admin@floranatolica.com adresine bildiriniz. Bildiriminiz en kısa sürede değerlendirilip size bilgi verilecektir.

Çerez Politikası ve Aydınlatma Metni: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca, kişisel verileriniz; veri sorumlusu olarak Florꜳnatolica web sitesi tarafından KVKK Aydınlatma Metninde belirtilen kapsamda işlenebilecektir. KVKK Aydınlatma Metninde belirtilen haklarınıza ilişkin taleplerinizi, Veri Sorumlusuna Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ uyarınca hazırlayarak admin@floranatolica.com eposta adresinden iletebilirsiniz.

Reklam Politikası: Bu sayfada yayınlanan reklamlar GoogleAdsense tarafından seçilmekte ve yerleştirilmektedir. Uygunsuz içerikte olduğunu düşündüğünüz reklamları bildiriniz.

Allium etimolojisi

phanerantherum etimolojisi

Morfoloji

Gözlemler