floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
 
Bu tür için henüz fotoğraf bulunmamaktadır
Gözlem bildir
Taşbatalağı
Fabaceae / Hedysarum / Hedysarum pogonocarpum
mapmapmapmap
Taşbatalağı (Hedysarum pogonocarpum) Baklagiller (Fabaceae) ailesinden endemik bir türdür. Türkiye'de Orta Karadeniz, Yukarı Kızılırmak, Adana alt bölgelerinde yayılış göstermektedir.

Nisan ve Haziran ayları arasında çiçeklenir. 750 ile 1700 metre arası rakımlarda, kayalık kireçtaşı ve magmatik (püskürük/igneöz) yamaçlarda gözlemlenebilir.


Bilimsel olarak Hedysarum pogonocarpum Boiss. şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1843 yılında Diagn. Pl. Orient. 2: 87 adlı yayında kullanılmıştır.

Hedysarum etimolojisi

Hedysarum cins adı, Antik Yunanca tatlı, hoş anlamına gelen hedys ile koku, aroma anlamına gelen aroma kelimelerinin birleşiminden türetilmiş (veya doğrudan burçak benzeri bitkileri niteleyen hedysaron sözcüğünden aktarılmış) bir isimdir; cins altındaki pek çok türün çiçeklerinin taşıdığı hoş kokulara veya hayvanlar için oldukça lezzetli, besleyici birer yem bitkisi olmalarına atıfta bulunur.

pogonocarpum etimolojisi

Pogonocarpum epiteti, Antik Yunanca sakal anlamına gelen pogon ile meyve anlamına gelen karpos kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; morfolojik olarak olgunlaşmış meyvelerin (bakla veya lomentum yapılarının) üzerinde yer alan uzun, sık ve belirgin tüylere (sakal benzeri tüy örtüsüne) yönelik genel bir isimlendirmedir. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. Boiss. kısaltması bilim insanı Pierre Edmond Boissier (1810-1885) için kullanılmıştır; Boissier Akdeniz havzası, Balkanlar, Orta Doğu ve Anadoluyu kapsayan geniş bir coğrafyada gerçekleştirdiği kapsamlı floristik çalışmalarla tanınan İsviçreli botanikçidir; bölgeye düzenlediği keşif gezilerinde topladığı on binlerce bitki örneğini Flora Orientalis adlı başyapıtında bir araya getirerek Türkiye ve yakın coğrafyasının bitki sistematiğine temel oluşturmuş, çok sayıda yeni taksonu literatüre kazandırmış bir bilim insanıdır.

Morfoloji


Odunsu bir köksaptan (kökkoçanı/kaudeks) çıkan, 15-25 cm boylarında yükselici gövdelere sahip bir bitkidir. Yaprakları, her iki yüzeyinde yayık keçemsi (tomentoz) tüy örtüsü bulunan, 10 x 4 mm boyutlarına kadar ulaşabilen 6-9 çift dikdörtgensi-eliptik yaprakçıktan oluşur; kulakçıkları (stipula) zarımsı (skaryoz) ve 2.5-3 mm uzunluğundadır. Çiçek durumu sapları (pedünküller) yapraklardan daha uzundur. Çiçek durumu dikdörtgensi başak (spika) biçiminde olup meyve zamanında hafifçe uzar. Çanak (kaliks) yaklaşık 4.5 mm boyutunda olup tüp kısmından 2-3 kat daha uzun, eşit olmayan boylarda dişlere sahiptir. Taç yaprakları (korolla) soluk sarı renklidir; bayrakçık (standart) yaklaşık 9 mm, kanatçıklar yaklaşık 4 mm, kayıkçık (keel) ise yaklaşık 14 mm uzunluğundadır. Ovaryum tüysüz (glabroz) veya birkaç uzun tüylüdür. Lomentum tipi meyvesi, yaklaşık 8 mm uzunluğunda 1-2 adet eliptik keçemsi bölmeye (segment) sahip olup; üzeri kısa yumuşak tüylü (pubesens) ve 10 mm´ye kadar ulaşabilen uzun kahverengimsi sert tüylerle/kıllarla (seta) yoğun biçimde kaplıdır.



listMaplistPiclist

Gözlemler


Hedysarum pogonocarpumDarende / Malatya
ŞK5028/2016 ©Şükrü Karakuş
Hedysarum pogonocarpumSuçatı / Gürün / Sivas
ŞK481/2017 ©Şükrü Karakuş vd.
Hedysarum pogonocarpumGürün / Sivas
ISTO37509/2015 ©Selvinaz Gülçin Bo...
Benzer taxonlar
Türkiye´de doğal yayılan diğer Hedysarum türleri: H.antitauricum, H.aucheri, H.candidissimum, H.cappadocicum, H.elegans, H.erythroleucum, H.formosum, H.hasanyildirimii, H.hedysaroides, H.huetii, H.kotschyi, H.laxum, H.nitidum, H.pannosum, H.pestalozzae, H.pogonocarpum, H.pycnostachyum, H.rotundifolium, H.sericeum, H.spinosissimum, H.syriacum, H.vanense, H.varium
Dış bağlantılar




Kaynaklar
  1. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press.
  2. Google. (2026). Gemini (Haziran 2026 sürümü) [Büyük dil modeli]. (Derleme) Dış bağlantı
  3. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları) Dış bağlantı
  4. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi) Dış bağlantı
  5. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları) Dış bağlantı
  6. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)