floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
 
Sandıkkaya / Darende / Malatya - Haziran 2025 © Mustafa Gökmen
Hedysarum aucheriHedysarum aucheriHedysarum aucheriHedysarum aucheriHedysarum aucheri
Gözlem bildir
Altınbatalak
Fabaceae / Hedysarum / Hedysarum aucheri
mapmap
Altınbatalak (Hedysarum aucheri) Baklagiller (Fabaceae) ailesinden endemik bir türdür. Türkiye'de sadece Yukarı Kızılırmak alt bölgesinde yayılış göstermektedir.

İran-Turan fitocoğrafik bölgesi elementidir ve Türkiye´ye endemiktir. Haziran ayında çiçeklenir; 850 ile 1000 metre arası rakımlarda, taşlık yamaçlarda gözlemlenebilir. Türkiye´de Doğu Anadolu Bölgesi´nde; Elazığ (Elazığ-Pertek arası) ve Malatya (Malatya-Arapgir ile Hekimhan arası) çevrelerinde yayılış gösterir. Malatya´dan toplanan örneklerde türün kromozom sayısı (2n) 16 olarak tespit edilmiştir.


Bilimsel olarak Hedysarum aucheri Boiss. şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1843 yılında Diagn. Pl. Orient. 2: 87 adlı yayında kullanılmıştır.

Hedysarum etimolojisi

Hedysarum cins adı, Antik Yunanca tatlı, hoş anlamına gelen hedys ile koku, aroma anlamına gelen aroma kelimelerinin birleşiminden türetilmiş (veya doğrudan burçak benzeri bitkileri niteleyen hedysaron sözcüğünden aktarılmış) bir isimdir; cins altındaki pek çok türün çiçeklerinin taşıdığı hoş kokulara veya hayvanlar için oldukça lezzetli, besleyici birer yem bitkisi olmalarına atıfta bulunur.

aucheri etimolojisi

Aucheri epiteti Orta Doğu, Anadolu ve İran florası üzerine 19. yüzyılda çok önemli saha çalışmaları yapmış, bitki örnekleri toplamış Fransız botanikçi ve eczacı Pierre Martin Rémi Aucher-Éloy (1792–1838) anısına ithaf edilmiştir. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. Boiss. kısaltması bilim insanı Pierre Edmond Boissier (1810-1885) için kullanılmıştır; Boissier Akdeniz havzası, Balkanlar, Orta Doğu ve Anadoluyu kapsayan geniş bir coğrafyada gerçekleştirdiği kapsamlı floristik çalışmalarla tanınan İsviçreli botanikçidir; bölgeye düzenlediği keşif gezilerinde topladığı on binlerce bitki örneğini Flora Orientalis adlı başyapıtında bir araya getirerek Türkiye ve yakın coğrafyasının bitki sistematiğine temel oluşturmuş, çok sayıda yeni taksonu literatüre kazandırmış bir bilim insanıdır.

Morfoloji


Odunsu bir köksaptan çıkan, 35 cm boya kadar ulaşabilen dik gövdeli çok yıllık bir bitkidir. Yaprakları, her iki yüzeyi de yoğun ipeksi tüylü (sericeous) olan yaklaşık 5 x 3 mm boyutlarında 6-12 çift yumurtamsı (ovat) yaprakçıktan oluşur; kulakçıkları (stipul) yaklaşık 1.5 mm uzunluğundadır. Çiçek durumu sapları (pedünküller) yaprakların boyunu belirgin şekilde aşar. Çiçek durumu gevşek yapılı olup 20´ye kadar çiçek taşıyabilir. Çanak (kaliks) yaklaşık 4.5 mm uzunluğunda olup, eşit boyutlarda olmayan dişleri tüp kısmına eşit veya ondan daha uzundur. Taç yaprakları (korolla) pembe renklidir; bayrakçık (standart) belirgin şekilde tüylü ve yaklaşık 17 mm, kanatçıklar yaklaşık 13 mm, kayıkçık (keel) ise yaklaşık 15 mm uzunluğundadır. Ovaryumu uzun tüysü (plumoz) kıllara sahiptir. Sağlanan kaynaklarda meyvesinin (lomentum) bilinmediği ifade edilmektedir. Yoğun ipeksi tüy örtüsü, çok sayıdaki küçük yumurtamsı yaprakçıkları ve tüylü bayrakçığı ile cins içinde yakın akrabası olmayan, morfolojik olarak oldukça belirgin bir türdür.



listMaplistPiclist

Gözlemler


Hedysarum aucheriSandıkkaya / Darende / Malatya
Haziran 2025 ©Mustafa Gökmen
Hedysarum aucheriGökpınar / Gürün / Sivas
ŞK1525/2017 ©Şükrü Karakuş vd.
Hedysarum aucheriGürün / Sivas
ISTO37517/2015 ©Selvinaz Gülçin Bo...
Benzer taxonlar
Türkiye´de doğal yayılan diğer Hedysarum türleri: H.antitauricum, H.aucheri, H.candidissimum, H.cappadocicum, H.elegans, H.erythroleucum, H.formosum, H.hasanyildirimii, H.hedysaroides, H.huetii, H.kotschyi, H.laxum, H.nitidum, H.pannosum, H.pestalozzae, H.pogonocarpum, H.pycnostachyum, H.rotundifolium, H.sericeum, H.spinosissimum, H.syriacum, H.vanense, H.varium
Dış bağlantılar




Kaynaklar
  1. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press.
  2. Google. (2026). Gemini (Haziran 2026 sürümü) [Büyük dil modeli]. (Derleme) Dış bağlantı
  3. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları) Dış bağlantı
  4. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi) Dış bağlantı
  5. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları) Dış bağlantı
  6. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)