Dolaşgan (Convolvulusreticulatus) Tarlasarmaşığıgiller (Convolvulaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Yukarı Fırat, Yukarı Murat-Van, Adana, Orta Fırat, Dicle alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir.
İran-Turan fitocoğrafik bölgesi elementidir. Haziran ve temmuz ayları arasında çiçeklenir. 250 ile 1200 m arasındaki rakımlarda; bozkırlarda, yamaçlarda, nadas tarlalarında ve yol kenarlarında gözlemlenebilir.
Bilimsel olarak Convolvulusreticulatus Choisy şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1845 yılında A.P.de Candolle, Prodr. 9: 399 adlı yayında kullanılmıştır.
Convolvulus etimolojisi
Convolvulus cins adı, Latince sarılmak, dolanmak veya bükülmek anlamına gelen convolvere fiilinden türetilmiştir; gövdelerin çevresindeki nesnelere sarılarak tırmanma eğilimi gösterdiği genel büyüme formuna yönelik tanımlayıcı bir isimlendirmedir.
reticulatus etimolojisi
Reticulatus Latincede `ince ağsı doku` anlamına gelen reticulum kelimesinden türetilmiştir. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. Choisy kısaltması bilim insanı Jacques Denys Choisy (1799-1859) için kullanılmıştır; Choisy İsviçreli botanikçi, filozof ve teologdur; özellikle Convolvulaceae (Gündüzsefasıgiller), Nyctaginaceae (Akşamsefasıgiller) ve Hypericaceae (Sarı Kantarongiller) gibi bitki familyaları üzerine yaptığı kapsamlı uzmanlık çalışmalarıyla tanınır.
Morfoloji
Tabanı odunsu, yoğun keçemsi-yünlü tüylü, grimsi çokyıllık bitkilerdir. Gövde genellikle yatık, bazen yükselici, 25–100 cm boyunda ve dallıdır. Yapraklar ters mızraksı-yumurtamsı ile eliptik-dairesel arası, 4–60 × 4–45 mm boyutlarında, hafifçe sivri veya küt, tam kenarlı, sapsız, tabanda hafifçe yüreksi veya kesikli, alt yüzeyde tüm damarlar belirgin şekilde kabarık ve yoğun yünlü-keçemsi tüylüdür; alt yapraklar kaşıksı-ters mızraksı, 50–80 × 10–30 mm boyutlarında, küt, tabanda daralandır. Çiçek durumu yaprak koltuklarında, 2–6 çiçekli simoz yapıda; çiçekler sapsız; çiçek durumu sapı 5–35 mm uzunluğundadır. Bırakteler ters mızraksı-yumurtamsı, 8–15 × 2–5 mm boyutlarında, uzun sivri uçlu ve yünlü tüylüdür. Bıraktedikler şeritsi veya şeritsi-mızraksı, 7–10 × 0.5–3 mm boyutlarında, uzun sivri uçlu, çanağı aşmayan ve yünlü tüylüdür. Çanak yapraklar dar mızraksı, uzun sivri uçlu, uzun ve parlak ipeksi tüylü, çiçeklenme ve meyvelenme döneminde diktir.
Aykurt, C. & Sümbül, H. (2014). Türkiye Convolvulus L. (Convolvulaceae) cinsinin taksonomik revizyonu. Biological Diversity and Conservation, 7(2), 1–28.
Gemini Notebook (2026). Biota Tür Teşhisi Projesi Kapsamında Üretilen Morfolojik Betimlemeler ve Taksonomik Notlar. (Erişim Tarihi: 2 Ağustos 2026).
NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları)
Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi)
Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları)
IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)