floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
 
Hacıderviş / Darende / Malatya - Haziran 2026 © Serdar Ölez
Convolvulus compactusConvolvulus compactusConvolvulus compactusConvolvulus compactusConvolvulus compactusConvolvulus compactusphotos
Gözlem bildir
Bodur Dolaşgan
Convolvulaceae / Convolvulus / Convolvulus compactus
mapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmap
Bodur Dolaşgan (Convolvulus compactus) Tarlasarmaşığıgiller (Convolvulaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Güney Marmara, Asıl Ege, İç Batı Anadolu, Yukarı Sakarya, Orta Kızılırmak, Yukarı Kızılırmak, Konya, Yukarı Fırat, Antalya, Adana alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir.

Hem Akdeniz hem de İran-Turan fitocoğrafik bölgelerinde yayılış gösterir. Mayıs ve Ağustos ayları arasında çiçeklenir; 200 ile 2135 metre arası rakımlarda; açık Pinus nigra (karaçam) ormanlarında, Quercus coccifera (kermes meşesi) makiliklerinde, steplerde, çarşaklarda (taş döküntülerinde), kireçli ve serpantin yamaçlarda, aşınmış tepelerde ve otlatılmış tarlalarda gözlemlenebilir.


Türkçe literatürde genellikle Bodur Dolaşgan olarak adlandırılsa da, bazı yörelerde yastıcık olarak bilinir. Bilimsel olarak Convolvulus compactus Boiss. şeklinde tanımlanır.

Convolvulus etimolojisi

Convolvulus cins adı, Latince sarılmak, dolanmak veya bükülmek anlamına gelen convolvere fiilinden türetilmiştir; gövdelerin çevresindeki nesnelere sarılarak tırmanma eğilimi gösterdiği genel büyüme formuna yönelik tanımlayıcı bir isimlendirmedir.

compactus etimolojisi

Compactus epiteti, Latince sıkı, yoğun, sıkıştırılmış veya bir araya toplanmış anlamına gelen compactus kelimesinden türetilmiştir; morfolojik olarak yaprakların, çiçek durumlarının veya genel büyüme formunun oluşturduğu oldukça sıkı, yoğun ve yastıksı kümeleşmelere yönelik genel bir isimlendirmedir. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. Boiss. kısaltması bilim insanı Pierre Edmond Boissier (1810-1885) için kullanılmıştır; Boissier Akdeniz havzası, Balkanlar, Orta Doğu ve Anadoluyu kapsayan geniş bir coğrafyada gerçekleştirdiği kapsamlı floristik çalışmalarla tanınan İsviçreli botanikçidir; bölgeye düzenlediği keşif gezilerinde topladığı on binlerce bitki örneğini Flora Orientalis adlı başyapıtında bir araya getirerek Türkiye ve yakın coğrafyasının bitki sistematiğine temel oluşturmuş, çok sayıda yeni taksonu literatüre kazandırmış bir bilim insanıdır.

Morfoloji


Odunsu köksaplı, yoğun yosunsu yastıklar oluşturan ve 8 cm boya kadar ulaşabilen cüce bir çalımsı bitkidir. Yaprakları dar çizgisel veya çizgisel-kaşıkımsı, sivri uçlu, kıvrımlı (plikat), yatık ipeksi tüylü olup 5-10(-20) x 1-4 mm boyutlarındadır. Çiçekleri gövde ucunda (terminal), genellikle tekli, bazen de az çiçekli sıkışık talkımlar halinde bulunur. Dış çanak yaprakları (sepaller) 8-10 x 3 mm boyutlarında, dışa doğru açık tüylü (tüyler 2 mm´ye kadar ulaşır), dikdörtgensi ila ± ters mızraksı biçimde ve sipsivri uçludur. Taç yaprakları (korolla) beyaz, nadiren gül rengi veya sarı renkte olup yaklaşık 15-18 mm uzunluğundadır. Ovaryumu tüylüdür.



listMaplistPiclist

Gözlemler


Convolvulus compactusHacıderviş / Darende / Malatya
Haziran 2026 ©Serdar Ölez
Convolvulus compactusIrmaklı / Darende / Malatya
Nisan 2026 ©Serdar Ölez
Convolvulus compactusSandıkkaya / Darende / Malatya
Mayıs 2024 ©Mustafa Gökmen
Convolvulus compactusKayadibi / Elmadağ / Ankara
Haziran 2016 ©Serdar Ölez
Convolvulus compactusGünpınar / Darende / Malatya
ŞK349/2017 ©Şükrü Karakuş vd.
Convolvulus compactusAnkara
Ek1/985/2015 ©İsmail Eker vd.
Convolvulus compactusGürün / Sivas
ISTO37373/2013 ©Selvinaz Gülçin Bo...
Benzer taxonlar
Sinonim adlandırmalar: Convolvulus boissieri subsp. compactus
Türkiye´de doğal yayılan diğer Convolvulus türleri: C.althaeoides, C.arvensis, C.assyricus, C.aucheri, C.betonicifolius, C.calvertii, C.cantabrica, C.carduchorum, C.cassius, C.cataonicus, C.chondrilloides, C.coelesyriacus, C.compactus, C.dorycnium, C.elegantissimus, C.galaticus, C.germaniciae, C.holosericeus, C.lanatus, C.libanoticus, C.lineatus, C.longipedicellatus, C.oleifolius, C.pentapetaloides, C.persicus, C.phrygius, C.pilosellifolius, C.pseudoscammonia, C.reticulatus, C.scammonia, C.siculus, C.stachydifolius, C.tricolor, C.×peshmenii, C.×pseudocompactus, C.×turcicus
Dış bağlantılar




Kaynaklar
  1. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Çeviri: Ölez S., 2020)
  2. Akyurt, C. & Sümbül, H. (2014). Taxonomic revision of the genus Convolvulus L. (Convolvulaceae) in Turkey
  3. Google. (2026). Gemini (Haziran 2026 sürümü) [Büyük dil modeli]. (Derleme) Dış bağlantı
  4. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları) Dış bağlantı
  5. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi) Dış bağlantı
  6. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları) Dış bağlantı
  7. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)