floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
 
Sungurlu / Çorum - Haziran 2020 © Mustafa Gökmen
Linum mucronatumLinum mucronatumLinum mucronatumLinum mucronatumLinum mucronatumLinum mucronatumphotos
Gözlem bildir
Sarıketen
Linaceae / Linum / Linum mucronatum
mapmapmapmapmapmapmapmapmap
Sarıketen (Linum mucronatum) Ketengiller (Linaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Yukarı Sakarya, Orta Kızılırmak, Yukarı Kızılırmak, Yukarı Fırat, Yukarı Murat-Van, Antalya, Orta Fırat, Dicle alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir.

500–1000 m yükseklikler arasında; kalkerli bozkırlar, dağetekleri, nadas tarlalar ve yol kenarlarnda gözlemlenebilir.


Bilimsel olarak Linum mucronatum Bertol. şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1842 yılında Misc. Bot. 1: 18 adlı yayında kullanılmıştır.

Linum etimolojisi

Linum Yunancada `keten bitkisi` anlamına gelen linon kelimesinden türetilmiştir.

mucronatum etimolojisi

Mucronatum epiteti, Latince kılıç ucu, sivri uç veya keskin çıkıntı anlamına gelen mucro kelimesine, sahip olma veya taşıma anlamı katan -atus (nötr formda -atum) ekinin eklenmesiyle türetilmiştir; morfolojik olarak bitkinin belirli organlarının (genellikle yaprak ayasının uç kısmının, braktelerin veya meyvelerin) aniden daralarak kısa, sert, iğnemsi ve keskin bir çıkıntı (mukro) ile sonlanmasına yönelik son derece betimleyici bir isimlendirmedir. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. Bertol. kısaltması bilim insanı Antonio Bertoloni (1775-1868) için kullanılmıştır; Bertoloni (1775-1868) İtalyan bir bitki bilimcidir.

Morfoloji


5-30 cm boylanabilen, otsu veya altı odunsu ve üstü otsu, çok yıllık bir bitkidir; yüzeyler ± dumanlıdır ve genellikle tüysüzdür. Çiçekli dallar çizgili fakat pürüzsüzdür. Orta sap yaprakları 1-3 cm uzunlukta ve dikdörtgenimsi,dikdörtgenimsi-mızraksı veya şeritsi, uç kısmı keskin veya sivridir, genellikle 1 damarlı ve stipular salgılıdır. Dip kısımda rozet yapraklar yoktur, veya çiçeklenme zamanı birkaç yaprak olabilir. Talkım 3 veya daha çok çiçeklidir, sıklıkla (en azından meyve zamanı) genişçe yayılı dallar oluşturur. Çanak 6-13 mm boyda, mızraksı, şeritsi-mızraksı veya nadiren yumurtamsı formda ve sivri uçludur; sıklıkla omurgalıdır; kenarlar zarsı ve ± salgılı-kirpiklidir. Taç 15-28 mm çaptadır, sarı veya kayısı-sarı renktedir, sıklıkla dip kısmı eflatundur. Kapsül 5-6 mm; gaga (dar uç kısım) 1 mm´dir. Türkiye´de farklı takonları gözlenmiştir.

1. bitki tabanda belirgin çalımsıdır; alt yapraklar küçük, ispatula biçimli ve yoğun kiremitimsi görünümdedir; taç kayısı sarısı renktedir ...subsp. mucronatum

1. bitki otsudur; alt yapraklar üst yapraklara benzemez; taç açık sarı renktedir, dip kısım eflatun olabilir.

2. çanak 7-13 mm; yapraklar 2-7 mm genişliktedir, bitkinin üst kısımlarında sıklıkla daha geniştir; talkım 3-çok çiçekli ve seyrektir; taç 20-28 mm çaptadır, dip kısım eflatun olabilir.

3. gövdeler düzdür; yapraklar dikdörtgenimsi ve keskin uçludur; talkım çatallıdır; taç tamamen sarıdır; çanak kapsülün ~ 1.5 katıdır ...subsp. orientale

3. gövdeler genellikle kıvrımlıdır; yapraklar dikdörtgenimsi, ters yumurtamsı veya şeritsi-dikdörtgenimsidir, genellikle birdenbire sivri uçludur; talkım genişçe çatallıdır; taçın dip kısmı eflatun olabilir; çanak kapsülün ~ 2 katıdır ...subsp. armenum

2. çanak 6-8 mm boydadır; yapraklar 1-1.5 mm genişlikte, şeritsi ve kenarları içeriye kıvrıkdır; talkım 3-7-çiçekli ve yoğundur; taç 15-20 mm ve tamamen sarıdır ...subsp. gypsicola

4. yapraklar tüysüzdür ...var. gypsicola

4. yapraklar kabarcıklı-kısa havlıdır ...var. papilliferum



listMaplistPiclist

Gözlemler


Linum mucronatumKeskin / Kırıkkale
Mayıs 2024 ©Serdar Ölez
Linum mucronatumTurnadere / Pülümür / Tunceli
Haziran 2022 ©Serdar Ölez
Linum mucronatumSungurlu / Çorum
Haziran 2020 ©Mustafa Gökmen
Linum mucronatumPülümür / Tunceli
Armağan 4903/2020 ©Metin Armağan
Benzer taxonlar
Türkiye´de doğal yayılan L. mucronatum taksonları: Linum mucronatum subsp. armenum, Linum mucronatum subsp. gypsicola, Linum mucronatum subsp. gypsicola var. gypsicola, Linum mucronatum subsp. gypsicola var. papilliferum, Linum mucronatum subsp. mucronatum, Linum mucronatum subsp. orientale
Türkiye´de doğal yayılan diğer Linum türleri: L.annotinum, L.arboreum, L.aretioides, L.aroanium, L.austriacum, L.bienne, L.boissieri, L.cariense, L.catharticum, L.ciliatum, L.corymbulosum, L.densiflorum, L.empetrifolium, L.ertugrulii, L.flavum, L.hirsutum, L.hypericifolium, L.kaynakiae, L.maritimum, L.meletonis, L.mucronatum, L.nervosum, L.nodiflorum, L.obtusatum, L.olympicum, L.pamphylicum, L.persicum, L.peyronii, L.pubescens, L.punctatum, L.seljukorum, L.strictum, L.tauricum, L.tenuifolium, L.tmoleum, L.triflorum, L.trigynum, L.unguiculatum, L.usitatissimum, L.vanense, L.virgultorum, L.vuralianum
Türkiye'de gözlemlenebilecek bazı diğer Linum türleri: L.grandiflorum
Dış bağlantılar




Kaynaklar
  1. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Kısım çevirisi: Ölez S., 2023)
  2. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları) Dış bağlantı
  3. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi) Dış bağlantı
  4. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları) Dış bağlantı
  5. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)