Atatürk / Selçuk / İzmir - Nisan 2024 © Mustafa Gökmen
Gözlem bildir
Sarıçiriş (
Asphodeline lutea) Çirişgiller (
Asphodelaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Çatalca-Kocaeli, Güney Marmara, Batı, Orta ve Doğu Karadeniz, Asıl Ege, İç Batı Anadolu, Antalya, Adana alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir.
Bilimsel olarak
Asphodeline lutea (L.) Rchb. şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1830 yılında
Fl. Germ. Excurs. : 116 adlı yayında kullanılmıştır.
Asphodeline etimolojisi
Asphodeline cins adı, Antik Yunancada çirişotu anlamına gelen
asphodelos kelimesinden türetilmiştir; Yunan mitolojisinde bu isim, yeraltı dünyasının (
Hades) çiçeklerini tanımlamak için de kullanılır; -
ine eki Latince "benzeyen" anlamı katar; cinsin akrabası olan
Asphodelus (çirişotu) cinsine yakınlığını ve benzerliğini ifade eder.
lutea etimolojisi
Lutea tür epiteti Latinede "sarı", "çamur sarısı" veya "safran sarısı" anlamına gelen
luteus (dişil formu
lutea) kelimesinden türetilmiştir; bitkinin genellikle çiçeklerinde, taç yapraklarında veya bazen kök ya da özsuyunda belirgin olan parlak sarı rengine atıfta bulunur; "sarı" anlamına gelir. Parantez içerisindeki kısaltmalar bu taksonu ilk yayınlayan kişiyi/kişileri, parantez dışındakiler ise ilk yayın ardından bu taksona revizyon yapan kişi/kişileri belirtir.
L. kısaltması bilim insanı Carl Linnaeus (1707-1778) için kullanılmıştır; Linnaeus modern taksonomi ve ikili adlandırma (binomial nomenklatür) sisteminin temellerini atan İsveçli hekim, botanikçi ve doğa bilimcidir; canlıları morfolojik özelliklerine göre sınıflandırmak için hiyerarşik bir yöntem geliştirerek biyolojik isimlendirme kurallarına standart getirmiştir; 1753 yılında yayımladığı Species Plantarum eseriyle binlerce bitki taksonunu literatüre kazandırarak botanik isimlendirmenin uluslararası başlangıç noktasını oluşturmuş bir bilim insanıdır.
Rchb. kısaltması bilim insanı Heinrich Gottlieb Ludwig Reichenbach (1793-1879) için kullanılmıştır.