Ulupınar / Darende / Malatya - Mayıs 2026 © Serdar Ölez
Gözlem bildir
Gıllikkuduzotu
Brassicaceae /
Alyssum /
Alyssum minutum Gıllikkuduzotu (
Alyssum minutum) Turpgiller (
Brassicaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Istranca, Çatalca-Kocaeli, Ergene, Güney Marmara, Batı, Orta ve Doğu Karadeniz, Asıl Ege, İç Batı Anadolu, Yukarı Sakarya, Orta Kızılırmak, Yukarı Kızılırmak, Konya, Antalya, Adana alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir.
Habitat tercihleri, bitkinin kuraklığa ve zorlu çevre koşullarına karşı geliştirdiği morfolojik adaptasyonlarla (cüce ve kompakt habitus) doğrudan ilişkilidir. Genel olarak şu ortamlarda yayılış gösterir:
- Kayaç ve Taşlık Yamaçlar: Özellikle kireçtaşı (limonit/kalser) veya volkanik kaya çatlaklarında, taşlık ve açık yamaçlarda sıklıkla boy gösterir.
- Step (Bozkır) Alanları: Kurak ve yarıkurak iklim bölgelerinin baskın olduğu, vejetasyonun seyrek kaldığı açıklıklarda ve step formasyonlarında yetişir.
- Yüksek Rakımlı Araziler: Deniz seviyesinden subalpin kuşağa kadar geniş bir dikey dağılım gösterebilse de, özellikle iç bölgelerdeki yüksek dağlık arazilerin (1000–2500 m ve üzeri) rüzgara açık, çıplak sırtlarını tercih eder.
- Çakıllı Alanlar: Toprak tabakasının oldukça sığ olduğu, su tutma kapasitesi düşük, süzülgen çakıllı topraklarda veya erozyona uğramış açık arazilerde rekabet gücü yüksektir.
Bilimsel olarak
Alyssum minutum Schlecht. ex DC. şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1821 yılında
Syst. Nat. 2: 316 adlı yayında kullanılmıştır.
Alyssum etimolojisi
Alyssum cins adı, Antik Yunanca olumsuzluk veya yoksunluk bildiren
a- ön eki ile kuduz, delilik veya öfke anlamına gelen
lyssa kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; tarihsel ve folklorik bağlamda, kuduz hastalığının tedavisinde veya sinirsel rahatsızlıkların yatıştırılmasında şifa kaynağı olduğuna inanılan doğa materyallerine yönelik kültürel bir isimlendirmedir.
minutum etimolojisi
Minutum tür epiteti Latinede "küçük", "ufak", "önemsiz" veya "ince" anlamına gelen
minutus (eril formu
minutus, dişil formu
minuta, nötr formu
minutum) kelimesinden türetilmiştir; bitkinin bağlı olduğu cinsin diğer üyelerine kıyasla belirgin şekilde cüce, minyatür ve kompakt olan genel habitusuna ve boyutlarına atıfta bulunur; "küçük", "minik" anlamına gelir.
ex kısaltması, bu kısaltmayı takip eden ismin bu türü kabul görür şekilde yayınladığı ancak bunu `ex´ kısaltmasından önce gelen yayıncının kabul görmeyen açıklamalarına dayandırdığını belirtir. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir.
Schlecht. kısaltması bilim insanı Diederich Franz Leonhard von Schlechtendal (1794–1866): için kullanılmıştır; Schlechtendal: Alman botanikçi ve akademisyendir; uzun yıllar Halle Üniversitesinde botanik profesörlüğü ve botanik bahçesi müdürlüğü yapmış, dönemin en saygın botanik dergilerinden biri olan Linnaeanın kuruculuğunu ve editörlüğünü üstlenmiştir. Kariyeri boyunca (özellikle Adelbert von Chamisso ile birlikte) Güney Amerika, Meksika ve dünyanın çeşitli bölgelerinden Avrupaya getirilen devasa bitki koleksiyonlarını inceleyerek binlerce yeni taksonu betimleyip bilim dünyasına kazandıran değerli bir bilim insanıdır.
DC. kısaltması bilim insanı Augustin Pyramus de Candolle (1778-1841) için kullanılmıştır; Candolle İsviçreli botanikçi ve doğa bilimcidir; bitki sistematiğinde doğal sınıflandırma sistemini geliştirerek Prodromus adlı devasa eseriyle on binlerce bitki türünü betimleyen ve modern taksonominin temellerini atan tarihteki en önemli bilim insanlarından biridir.