floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
 
Ankara - Nisan 2020 © Mustafa Gökmen
Alkanna orientalisAlkanna orientalisAlkanna orientalisAlkanna orientalisAlkanna orientalisAlkanna orientalisphotos
Gözlem bildir
Tosbağa Çiçeği
Boraginaceae / Alkanna / Alkanna orientalis
mapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmap
Tosbağa Çiçeği (Alkanna orientalis) Hodangiller (Boraginaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Güney Marmara, Batı, Orta ve Doğu Karadeniz, Asıl Ege, Yukarı Sakarya, Orta Kızılırmak, Yukarı Kızılırmak, Konya, Yukarı Fırat, Erzurum-Kars, Yukarı Murat-Van, Hakkari, Adana alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir.

Deniz seviyesi ile 2450 m yükseklikler arasında; taşlık alanlar, bozkırlar ve volkanik yamaçlarda yetişirler.


Bilimsel olarak Alkanna orientalis (L.) Boiss. şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1844 yılında Diagn. Pl. Orient. 4: 46 adlı yayında kullanılmıştır.

Alkanna etimolojisi

Alkanna cins adı 1400´lerin ortalarında gövdesi veya kökü boya maddesi olarak kullanılan ve Ortacağ Latincesinde alcannetta olarak bilinen bitki adından türetilmiştir; alcannetta ise Arapça `kına´ anlamına gelen al-ḥanna veya al-ḥinnā kelimesinden türetilmiştir; cinsin bazı türlerinin kökünden elde edilen kırmızı boyaya atıfta bulunur.

orientalis etimolojisi

Orientalis epiteti Latince doğu veya güneşin doğduğu yön anlamına gelen oriens kelimesinden türetilmiştir ve "doğulu, doğuya ait" anlamını taşır; bitkinin doğal yayılış alanının (Avrupa merkezli klasik botanik isimlendirme perspektifine göre) doğuda; özellikle Anadolu, Kafkasya ve Orta Doğu coğrafyalarında bulunmasına yönelik coğrafi bir isimlendirmedir. Parantez içerisindeki kısaltmalar bu taksonu ilk yayınlayan kişiyi/kişileri, parantez dışındakiler ise ilk yayın ardından bu taksona revizyon yapan kişi/kişileri belirtir. L. kısaltması bilim insanı Carl Linnaeus (1707-1778) için kullanılmıştır; Linnaeus modern taksonomi ve ikili adlandırma (binomial nomenklatür) sisteminin temellerini atan İsveçli hekim, botanikçi ve doğa bilimcidir; canlıları morfolojik özelliklerine göre sınıflandırmak için hiyerarşik bir yöntem geliştirerek biyolojik isimlendirme kurallarına standart getirmiştir; 1753 yılında yayımladığı Species Plantarum eseriyle binlerce bitki taksonunu literatüre kazandırarak botanik isimlendirmenin uluslararası başlangıç noktasını oluşturmuş bir bilim insanıdır. Boiss. kısaltması bilim insanı Pierre Edmond Boissier (1810-1885) için kullanılmıştır; Boissier Akdeniz havzası, Balkanlar, Orta Doğu ve Anadoluyu kapsayan geniş bir coğrafyada gerçekleştirdiği kapsamlı floristik çalışmalarla tanınan İsviçreli botanikçidir; bölgeye düzenlediği keşif gezilerinde topladığı on binlerce bitki örneğini Flora Orientalis adlı başyapıtında bir araya getirerek Türkiye ve yakın coğrafyasının bitki sistematiğine temel oluşturmuş, çok sayıda yeni taksonu literatüre kazandırmış bir bilim insanıdır.

Morfoloji


30-50 (-80) cm boylanabilen, çok yıllık otsu bir bitkidir. Gövde yoğun ve kısaca salgılı tüylü-havlı, bazen seyrek kıllı tüylüdür. Taban yapraklar, 10-20 x 1.5-4 cm dikdörtgenimsi, kenarlar düzensiz çentikli-ondüle; sap yaprakları 1-4 x 0.4-1.5 cm dikdörtgenimsi-yumurtamsıdır. Çiçeklenme Nisan-Ağustos ayları arasında; çanak çiçek zamanı 6-8 mm, meyve zamanı 10-15 mm; taç sarı veya beyaz, dış kısmı tüysüz, 8-13 mm boyda, üst kısmı 5-9 (-13) mm çaptadır. Meyve sert kabuklu, küçük, 3-3.5 mm çapta, bezeli siğilli; gaga (dar uç kısım) hafifçe aşağı büküktür.

listMaplistPiclist

Gözlemler


Alkanna orientalisGümüşler /  Niğde
Temmuz 2026 ©Serdar Ölez
Alkanna orientalisKarabacak / Darende / Malatya
Haziran 2026 ©Serdar Ölez
Alkanna orientalisYapraklı / Çankırı
Mayıs 2026 ©Ayşe Yılmaz
Alkanna orientalisIrmaklı / Darende / Malatya
Nisan 2026 ©Serdar Ölez
Alkanna orientalisYapraklı / Çankırı
Temmuz 2025 ©Ayşe Yılmaz
Alkanna orientalisYavuzlar / Başkale / Van
Temmuz 2024 ©Serdar Ölez
Alkanna orientalisÇerkeş / Bayat / Çorum
Mayıs 2024 ©Serdar Ölez
Alkanna orientalisAşağı Beyçayırı / Pınarbaşı / Kayseri
Nisan 2024 ©Serdar Ölez
Alkanna orientalisNiğde
Nisan 2024 ©Serdar Ölez
Alkanna orientalisBodrum / Muğla
Haziran 2023 ©Serdar Ölez
Alkanna orientalisPülümür / Tunceli
Haziran 2023 ©Salih Usta
Alkanna orientalisSivrihisar / Eskişehir
Mayıs 2023 ©Serdar Ölez
Alkanna orientalisAhlat / Bitlis
Temmuz 2021 ©Serdar Ölez
Alkanna orientalisÇayan / Sungurlu / Çorum
Haziran 2020 ©Mustafa Gökmen
Alkanna orientalisAnkara
Nisan 2020 ©Mustafa Gökmen
Alkanna orientalisKıbrıs / Mamak / Ankara
Haziran 2016 ©Serdar Ölez
Alkanna orientalisPülümür, Ağaşenlik köyü, 1600-1800 m / Tunceli
/2022 ©Mehmet Yavuz PAKSOY
Benzer taxonlar
Türkiye´de doğal yayılan A. orientalis taksonları: Alkanna orientalis var. leucantha, Alkanna orientalis var. orientalis
Türkiye´de doğal yayılan diğer Alkanna türleri: A.amana, A.areolata, A.attilae, A.aucheriana, A.cappadocica, A.confusa, A.cordifolia, A.dumanii, A.froedinii, A.haussknechtii, A.hirsutissima, A.hispida, A.incana, A.kotschyana, A.macrophylla, A.macrosiphon, A.malatyana, A.megacarpa, A.milliana, A.mughlae, A.oreodoxa, A.orientalis, A.pamphylica, A.phrygia, A.pinardii, A.primuliflora, A.pseudotinctoria, A.punctulata, A.saxicola, A.sieheana, A.stribrnyi, A.strigosa, A.sumbulii, A.tinctoria, A.trichophila, A.tubulosa, A.verecunda, A.viscidula
Dış bağlantılar




Kaynaklar
  1. Davis, 1978, Flora of Turkey and the East Aegean Islands Vol:6 Page:420
  2. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları) Dış bağlantı
  3. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi) Dış bağlantı
  4. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları) Dış bağlantı
  5. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)