floranatolica

Balpayam / Pülümür / Tunceli - Haziran 2022 © Serdar Ölez

Gözlem bildir

Karayıldız

Asparagaceae / Ornithogalum / Ornithogalum persicum

Karayıldız (Ornithogalum persicum) Kuşkonmazgiller (Asparagaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Yukarı Fırat, Dicle alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir.

350-1350 m yükseklikler arsında; nadas tarlalarında gözlemlenebilir.

Bilimsel olarak Ornithogalum persicum Hausskn. ex Bornm. şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 2 yılında Beih. Bot. Centralbl. 24 adlı yayında kullanılmıştır. Ornithogalum Yunancada `kuş` anlamına gelen ornithos kelimesi ile `süt` anlamına gelen gala kelimesinin birleşiminden türetilmiştir; beyaz çiçeklerine atfen adlandırıldığı sanılmaktadır. Persicum Latincede ΄Persler΄ anlamına gelen Persae; Eski Yunancada ΄Persler΄ anlamına gelen Περσική‎ (Persia) kelimesinden türetilmiştir. ex kısaltması, bu kısaltmayı takip eden ismin bu türü kabul görür şekilde yayınladığı ancak bunu `ex´ kısaltmasından önce gelen yayıncının kabul görmeyen açıklamalarına dayandırdığını belirtir. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. Hausskn. kısaltması bilim insanı Heinrich Carl Haussknecht (1838-1903) için kullanılmıştır; Haussknecht Orta Doğu, Anadolu ve İran coğrafyasına düzenlediği araştırma gezileriyle tanınan Alman botanikçi ve eczacıdır; bu bölgelerden topladığı çok sayıda bitki örneğiyle büyük bir herbaryum oluşturarak bitki coğrafyası üzerine önemli veriler sağlamış, Asya ve Doğu Akdeniz florasının sınıflandırılmasına katkı sunmuş bir bilim insanıdır. Bornm. kısaltması bilim insanı Joseph Friedrich Nicolaus Bornmüller (1862-1948) için kullanılmıştır; Bornmüller Alman botanikçi ve kâşiftir; özellikle Anadolu, Orta Doğu, İran, Orta Asya ve Balkanları (eski Osmanlı coğrafyasını) kapsayan geniş çaplı araştırma gezileri ve topladığı devasa bitki koleksiyonlarıyla tanınır. Ön Asya florasının aydınlatılmasında çok büyük bir rol oynamış, bu coğrafyalardan (aralarında bu türün de bulunduğu) yüzlerce yeni taksonu bilim dünyasına kazandırarak botanik sistematiğine eşsiz bir miras bırakmış saygın bir doğa bilimcidir.

Morfoloji

Yapraksız çiçek sapı 40 cm veya daha fazladır. Yapraklar 20-30 mm genişlikte ve keskin uçludur; tabana yakın kısımda üst üstedir; yüzeyler dumanlı, kenarlar belirgin kirpiklidir, üstte beyaz çizgi bulunmaz; yapraksız çiçek sapından daha kısadır. Salkım silindirik ve çok-çiçeklidir, çiçeklenenme döneminde yoğun, meyve zamanı seyrektir. Çiçek örtüsü dilimleri 8-11 mm boyda, içi ve dışı beyazdır. Ovaryum eflatunumsu-siyah renktedir. Meyve sapı serttir ve 20-40 mm uzunluktadır, dar açılı yükselir. Kapsül genişçe yumurta biçimli, kahverengimsi ve hafifçe kanatlıdır.

Gözlemler

Nohutlu / Pülümür / Tunceli
Haziran 2022 ©Salih Usta Ornithogalum persicum

Balpayam / Pülümür / Tunceli
Haziran 2022 ©Serdar Ölez

Pülümür / Tunceli
Armağan 4773/2018 ©Metin ArmağanBenzer taxonlar

Türkiye´de doğal yayılan diğer Ornithogalum türleri: O.adanense, O.alatepense, O.alatum, O.alpigenum, O.amplificatum, O.anamurense, O.anatolicum, O.arabicum, O.arcuatum, O.armeniacum, O.balansae, O.beyazoglui, O.boucheanum, O.brachystachys, O.chetikianum, O.collinum, O.comosum, O.demirizianum, O.erichpaschei, O.euxinum, O.fimbriatum, O.graciliflorum, O.gussonei, O.hajastanum, O.improbum, O.isauricum, O.joschtiae, O.kuereanum, O.lanceolatum, O.luschanii, O.macrum, O.malatyanum, O.mekselinae, O.microcarpum, O.montanum, O.munzurense, O.mysum, O.nallihanense, O.narbonense, O.navaschinii, O.neurostegium, O.nivale, O.nurdaniae, O.nutans, O.oligophyllum, O.orthophyllum, O.pamphylicum, O.pascheanum, O.persicum, O.pyrenaicum, O.refractum, O.sandrasicum, O.sigmoideum, O.sorgerae, O.sphaerocarpum, O.sphaerolobum, O.sumbulianum, O.tardum, O.transcaucasicum, O.uluense, O.umbellatum, O.vasakii, O.wiedemannii
Dış bağlantılar

Kaynaklar

Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Kısım çevirisi: Ölez S., 2023)
NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları)
Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi)
Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları)
IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)

Sayfaya atıf metni: Ornithogalum persicum. florꜳnatolica içinde. Erişim tarihi Ekim 8, 2026, Erişim adresi http://www.floranatolica.com/eukaria/gui/species.php?ID=Ornithogalum-persicum

Manifesto: Floranatolica sayfaları amatör bir grup tarafından derlenir; mekânlar, rotalar ve canlılar hakkında genel bilgiler vererek, insanların doğa sevgisi ve onu koruma ve araştırma isteğini arttırmayı hedefler. Floranatolica, bitki gözlemlerini kaydedip organize edebileceğiniz ve diğer gözlemciler ve araştırmacılar ile paylaşabileceğiniz bir platform sağlar. Floranatolica ayrıca gezip gördüğünüz yerlerin parkur, yorum ve gözlemlerini paylaşabileceğiniz bir platformdur. Dileyen herkes Floranatolica'ya gönüllü katkı sağlayabilir. Floranatolica tüm doga yürüyüşçülerini, bitki gözlemcilerini, mantar toplayıcılarını, orman ve park korucularını, ekolojistleri ve doğa tutkunlarını bu amaçla yurttaş bilgin olmaya davet eder; ayrıca tüm bilim insanlarını da gözlemlerini erişilebilir ve sistematik platformlarda paylaşmaya davet eder. Floranatolica biyo-coğrafyamızda tanımlanabilen/keşfedilen tüm verilerin toplumun ortak değeri olduğuna, bu değerin tanınması ve anlaşılması ile onu koruma isteğinin belirgin olarak artacağına inanır. floranatolica.com web sitesi GezenAdam tarafından şekillendirilmiştir; bu sayfalarda yayınlanan içeriklere katkıda bulunmak veya değiştirmemiz gerektiğini düşündüğünüz kısımları bildirmek için bize admin@floranatolica.com adresinden ulaşabilirsiniz.

Yasal Uyarı: Bu sayfa Creative Commons Atıf CC-BY-SA 4.0 Uluslararası Lisansı ile yayınlanmaktadır; uygun atıf ve bağlantı vermek kaydı ile bu sayfada yayınlanan görsel ve metinleri her ortam veya formatta kopyalayabilir ve yeniden dağıtabilirsiniz; bu sayfaya atıf yapmak için MLA, CMOS, APA, ASA, MHRA,... kalıplarından yararlanabilirsiniz. Bu sayfada yayınlanan fotoğraf ve metinlerin tüm sorumluluğu paylaşımı yapan editöre aittir. Editör bu fotograf veya metinleri floranatolica.com web sitesinde yayınlayarak, kendi adı ve bu sayfa bağlantısı verilmesi kaydı ile bunların her ortam veya formatta kopyalanabilir ve yeniden dağıtilabilir olmasına izin verdiğini kabul etmektedir. Editör kendisine ait olmayan ve telif hakkı içeren veya T.C. yasalarına uygunsuz paylaşımlar yapamaz. Florꜳnatolica şikayet postası almadığı sürece bu paylaşımları yayında tutar ve içerik sorumluluğunu kabul etmez. Bu paylaşımların içeriği ile ilgili uygunsuz bir durum olduğunu düşünüyorsanız lütfen admin@floranatolica.com adresine bildiriniz. Bildiriminiz en kısa sürede değerlendirilip size bilgi verilecektir.

Çerez Politikası ve Aydınlatma Metni: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca, kişisel verileriniz; veri sorumlusu olarak Florꜳnatolica web sitesi tarafından KVKK Aydınlatma Metninde belirtilen kapsamda işlenebilecektir. KVKK Aydınlatma Metninde belirtilen haklarınıza ilişkin taleplerinizi, Veri Sorumlusuna Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ uyarınca hazırlayarak admin@floranatolica.com eposta adresinden iletebilirsiniz.

Reklam Politikası: Bu sayfada yayınlanan reklamlar GoogleAdsense tarafından seçilmekte ve yerleştirilmektedir. Uygunsuz içerikte olduğunu düşündüğünüz reklamları bildiriniz.

Ornithogalum etimolojisi

persicum etimolojisi

Morfoloji

Gözlemler