floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
 
Ahlat / Bitlis - Temmuz 2021 © Serdar Ölez
Astragalus cephalotesAstragalus cephalotesAstragalus cephalotesAstragalus cephalotesAstragalus cephalotesAstragalus cephalotesphotos
Gözlem bildir
Başlı geven
Fabaceae / Astragalus / Astragalus cephalotes
mapmapmapmap
Başlı geven (Astragalus cephalotes) Baklagiller (Fabaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Orta Kızılırmak, Adana, Dicle alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir.
Bilimsel olarak Astragalus cephalotes Banks & Sol. şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1794 yılında A.Russell, Nat. Hist. Aleppo , ed. 2, 2: 260 adlı yayında kullanılmıştır.

Astragalus etimolojisi

Astragalus cins adı Yunancada `topuk kemiği` anlamına gelen astragalos kelimesinden türetilmiştir; tohumlarının şekline işaret ettiği sanılmaktadır. Kısaltmalar arasında yer alan & işareti, bu bilim insanlarının bitki hakkındaki makaleyi birlikte yayınladılarını belirtir. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. Banks kısaltması bilim insanı Joseph Banks (1743-1820) için kullanılmıştır; Banks Kaptan James Cookun ilk büyük dünya seyahatine katılarak Pasifik ve Avustralyanın biyoçeşitliliğini belgeleyen İngiliz doğa bilimci, botanikçi ve bilim hamisidir; kırk yılı aşkın bir süre boyunca Kraliyet Cemiyeti (Royal Society) başkanlığını yürüterek dönemin bilimsel keşiflerine ve doğa tarihi araştırmalarına yön vermiştir; Kew Kraliyet Botanik Bahçelerinin idaresini üstlenip burayı büyük bir bitki koleksiyonu merkezi haline getirerek çok sayıda yeni egzotik bitki taksonunu literatüre kazandırmış ve botanik biliminin kurumsallaşmasında rol oynamış bir bilim insanıdır. Sol. kısaltması bilim insanı Daniel Carl Solander (1733-1782) için kullanılmıştır; Solander Carl Linnaeus’un yakın öğrencilerinden biri olan ve onun geliştirdiği ikili adlandırma sistemini İngilterede yaygınlaştıran İsveçli botanikçi ile doğa bilimcidir; Kaptan James Cook’un Endeavour gemisiyle çıktığı ilk dünya seyahatine Joseph Banks ile birlikte katılarak Avustralya, Yeni Zelanda ve Pasifik bölgesinden çok sayıda bitki örneği toplamış ve bunları kayıt altına almıştır; İngiltere’ye döndükten sonra British Museum bünyesinde doğa tarihi koleksiyonlarının küratörlüğünü yürütmüş, Banks’in zengin herbaryumunun ve Kew Botanik Bahçesi’ndeki örneklerin Linnaeus yöntemine göre sınıflandırılmasında görev alarak bitki taksonomisinin gelişimine katkı sunmuş bir bilim insanıdır.

Morfoloji


10-35 cm boylanabilen, çok yıllık bir türdür. Yapraklar 6-15 çift yaprakçıklı tüysü birleşik yapıdadır. Yaprak ekseni 7-22 cm uzunlukta, kıvrımsız ve ucu sivri dikenlidir. Yaprakçıklar 6-22 mm uzunlukta, eliptik, dikensi uçlu ve seyrek basit-cılız tüylü veya tüysüzdür. stipül 8-14 mm uzunlukta, mızraksı formda ve tüysüz veya ülgerlidir. Çiçeklenme mayıs-temmuz ayları arasında gerçekleşir. Çiçekler sapsızdır ve her bir yaprak koltuğunda 2-5 adet bulunur. Çiçek kurulu yumurta biçimli veya silindirik, 4-5 cm çapta ve 25-80 çiçeklidir. Brakte 7-12 mm uzunlukta ve şeritsi veya mızraksı formdadır; omurgalı veya kayık şeklindedir; uç kısımlara doğru seyrek cılız tüylüdür. Brakteol yoktur veya 1-2 tanedir; 3.5-7 mm uzunlukta, şeritsi, ince ve kuru zarlıdır. Çanak 12-17 mm uzunlukta, genellikle yoğun beyaz-cılız tüylü veya ülgerlidir; loblar tüpün tabanına kadar bölünmüştür; tüp 7-8 mm uzunluktadır. Taç pembedir; bayrakçık 18-28 mm uzunluktadır.


listMaplistPiclist

Gözlemler


Astragalus cephalotesTaşoluk / Göksun / Kahramanmaraş
Haziran 2026 ©Serdar Ölez
Astragalus cephalotesKurudere / Darende / Malatya
Mayıs 2024 ©Mustafa Gökmen
Astragalus cephalotesAhlat / Bitlis
Temmuz 2021 ©Mustafa Gökmen
Astragalus cephalotesAhlat / Bitlis
Temmuz 2021 ©Serdar Ölez
Astragalus cephalotesBayat / Çorum
Haziran 2020 ©Mustafa Gökmen
Astragalus cephalotesIrmaklı / Darende / Malatya
ŞK3894/2013 ©Şükrü Karakuş

IUCN Kırmızı Liste Kategorisi


IUCNIUCNrIUCNcat
DÜŞÜK RİSKLİ / LEAST CONCERN
Bu tür geniş yayılışlıdır ve nüfusu yüksektir. Yakın gelecekte tükenme riski bulunmamaktadır.
Nesli tükenme tehlikesi altında olan türlerin kırmızı listesi Uluslararası Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği tarafından hazırlanmaktadır.
Benzer taxonlar
Türkiye´de doğal yayılan A. cephalotes taksonları: Astragalus cephalotes var. brevicalyx, Astragalus cephalotes var. cephalotes, Astragalus cephalotes var. sintenisianus
Türkiye´de doğal yayılan diğer Astragalus türleri: A.achundovii, A.acicularis, A.acikirensis, A.acmonotrichus, A.acmophylloides, A.acmophyllus, A.adiyamanensis, A.adunciformis, A.aduncus, A.adustus, A.adzharicus, A.aegobromus, A.aintabicus, A.akmanii, A.akscheherensis, A.aladagensis, A.albertshoferi, A.albicalycinus, A.albifolius, A.aleppicus, A.altanii, A.alyssoides, A.amblolepis, A.amoenus, A.ancistrocarpus, A.andrachnaefolius, A.andrasovszkyi, A.angustiflorus, A.angustifolius, A.ansinii, A.antalyensis, A.anthylloides, A.antiochianus, A.apricus, A.argaeus, A.argentophyllus, A.arguricus, A.argyroides, A.armeniacus, A.asciocalyx, A.asterias, A.aucheri, A.aureus, A.austriacus, A.austro-aegaeus, A.aydosensis, A.aytatchii, A.bachmarensis, A.bahcesarayensis, A.baibutensis, A.bakirdaghensis, A.balansae, A.balkisensis, A.barba-jovis, A.barbatus, A.barbeyanus, A.barboides, A.bashkalensis, A.basianicus, A.baytopianus, A.beypazaricus, A.bicolor, A.bombycalyx, A.bozakmanii, A.brachycalyx, A.brachycarpus, A.brachypetalus, A.brachypterus, A.brachystachys, A.bracteosus, A.bruguieri, A.cadmicus, A.calvertii, A.calycinus, A.camptoceras, A.campylorhynchus, A.cancellatus, A.capito, A.caprinus, A.caraganae, A.cariensis, A.caspicus, A.cataonicus, A.caucasicus, A.caudiculosus, A.cedreticola, A.celakovskyanus, A.cephalotes, A.chamaephaca, A.chamardiensis, A.chamberlainianus, A.christianus, A.chrysochlorus, A.chrysostachys, A.chtonocephalus, A.cicer, A.cicerellus, A.cilicius, A.ciloensis, A.cinereus, A.clavatus, A.coarctatus, A.columnaris, A.commagenicus, A.commixtus, A.comosoides, A.compactus, A.condensatus, A.consimilis, A.coodei, A.cornutus, A.crassinervius, A.crenatus, A.cretaceus, A.creticus, A.crinitus, A.cryptocarpos, A.cuspistipulatus, A.cylleneus, A.cymbibracteatus, A.cymbostegius, A.czorochensis, A.dactylocarpus, A.daenensis, A.darendensis, A.davisii, A.decurrens, A.deinacanthus, A.delanensis, A.delbesii, A.demirizii, A.densifolius, A.depressus, A.dictyophysus, A.diphtherites, A.dipodurus, A.dipsaceus, A.dirmilensis, A.distinctissimus, A.diyarbakirensis, A.drusorum, A.dumanii, A.dzhebrailicus, A.echinatus, A.echinops, A.ekicii, A.ekimii, A.elatus, A.elazigense, A.eliasianus, A.elongatus, A.emarginatus, A.epiglottis, A.eriocephalus, A.eriopodus, A.ermineus, A.erythrotaenius, A.eubrychioides, A.expetitus, A.exscapus, A.fabaceus, A.falcatus, A.fallacinus, A.flavescens, A.fragrans, A.fraxinifolius, A.frickii, A.friederikeanus, A.fumosus, A.gaeobotrys, A.galegiformis, A.garaensis, A.gaziantepicus, A.geocyamus, A.germanicopolitanus, A.gevashensis, A.gigantostegius, A.gilvus, A.gladiatus, A.glaucophyllus, A.globosus, A.glycyphylloides, A.glycyphyllos, A.goeznensis, A.gossypinus, A.graecus, A.griseus, A.gueruenensis, A.gummifer, A.guttatus, A.guzelsuensis, A.gymnalopecias, A.gymnolobus, A.haarbachii, A.hakkariensis, A.hakkiaricus, A.halicacabus, A.hamosus, A.hareftae, A.hartvigii, A.haussknechtii, A.helbaekii, A.heldreichii, A.hilaris, A.hirsutus, A.hirticalyx, A.horasanicus, A.huber-morathii, A.humilis, A.humillimus, A.hyalolepis, A.hymenocystis, A.hystrix, A.icmadophilus, A.idae, A.ihsancalisii, A.imbricatus, A.inaniae, A.incertus, A.isauricus, A.jodostachys, A.kadschorensis, A.karabaghensis, A.karamasicus, A.karasarensis, A.kastamonuensis, A.khokhrjakovii, A.kirchhoffiae, A.kirshehiricus, A.kochakii, A.kristii, A.kurdicus, A.lagopodioides, A.lagopoides, A.lagowskii, A.laguriformis, A.lamarckii, A.lanatus, A.lasioglottis, A.latifolius, A.latistipulatus, A.leiophyllus, A.leporinus, A.leucolachnus, A.leucomallophorus, A.leucothrix, A.lineatus, A.listoniae, A.longifolius, A.longisubulatus, A.longivexillatus, A.lusitanicus, A.lycaonicus, A.lycius, A.macrocephalus, A.macrostachys, A.macrouroides, A.macrourus, A.mahmutlarensis, A.malatyaensis, A.mardinensis, A.maximus, A.melanocarpus, A.melanocephalus, A.melanophrurius, A.melitenensis, A.mesites, A.mesogitanus, A.mesopotamicus, A.meyeri, A.michauxianus, A.micracme, A.micrancistrus, A.microcephalus, A.micropterus, A.microrchis, A.mirus, A.mitchellianus, A.mollis, A.mugliensis, A.munzurensis, A.muschianus, A.nabelekii, A.nanus, A.nervulosus, A.neurocarpus, A.nezaketiae, A.nigrifructus, A.nigrocalycinus, A.nigropedunculatus, A.nitidissimus, A.noaeanus, A.nydeggeri, A.ochrochlorus, A.odoratus, A.oleifolius, A.oltensis, A.olurensis, A.onobrychioides, A.onobrychis, A.oocephalus, A.oreades, A.oreites, A.ornithopodioides, A.ovabaghensis, A.ovalis, A.ovatus, A.ovinus, A.oxyglottis, A.oxytropifolius, A.panduratus, A.paradoxus, A.parnassi, A.patnosicus, A.pelliger, A.pendulus, A.pennatulus, A.pennatus, A.pereshkhoranicus, A.persicus, A.phrygius, A.physocalyx, A.physodes, A.piletocladus, A.pineticola, A.pinetorum, A.pisidicus, A.plumosus, A.podperae, A.polemoniacus, A.polhillii, A.polyanthus, A.ponticus, A.prusianus, A.pseudocylindraceus, A.pseudomultijugus, A.pseudoutriger, A.pseudovegetus, A.psoraloides, A.ptilodes, A.pulchellus, A.pycnocephalus, A.rausianus, A.renzii, A.retamocarpus, A.robustus, A.roseocalycinus, A.roussaeanus, A.rubicundus, A.russelii, A.sachanewii, A.saganlugensis, A.sakaryaensis, A.sanguinolentus, A.sarikamishensis, A.scabrifolius, A.schizopterus, A.scholerianus, A.schottianus, A.serpentinicola, A.sesameus, A.setulosus, A.shelkovnikovi, A.sibthorpianus, A.sigmoideus, A.siliquosus, A.simonii, A.sinaicus, A.sommieri, A.sorgerae, A.sparsipilis, A.spectabilis, A.sphaeranthus, A.spitzenbergeri, A.spruneri, A.stella, A.stenosemioides, A.stenosemius, A.stereocalyx, A.stevenianus, A.stojani, A.strictifolius, A.strictispinis, A.stridii, A.strigillosus, A.suberosus, A.subhanensis, A.subsecundus, A.subulatus, A.subuliferus, A.surugensis, A.suserianus, A.syringus, A.szovitsii, A.talasseus, A.taochius, A.tatlii, A.tauricolus, A.thiebautii, A.thracicus, A.tigridis, A.tmoleus, A.tokatensis, A.tournefortii, A.trabzonicus, A.trachytrichus, A.tribuloides, A.trichocalyx, A.trichostigma, A.triradiatus, A.trojanus, A.tunceliensis, A.turcicus, A.turkmenensis, A.tuus, A.uhlwormianus, A.uraniolimneus, A.vaginans, A.velenovskyi, A.venulosus, A.vestitus, A.vexillaris, A.viciifolius, A.victoriae, A.viridiformis, A.viridis, A.viridissimus, A.voronovianus, A.vulnerariae, A.wagneri, A.warburgii, A.wiedemannianus, A.xanthogossypinus, A.xerophiloides, A.xerophilus, A.xylobasis, A.yildirimlii, A.yilmazii, A.yueksekovae, A.yusufeliensis, A.zahlbruckneri, A.zaraensis, A.zederbaueri
Dış bağlantılar




Kaynaklar
  1. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Çeviri: Ölez S., 2021)
  2. GBIF (2021). Astragalus cephalotes Banks & Sol. in GBIF Secretariat (2021). GBIF Backbone Taxonomy. Checklist dataset Dış bağlantı accessed via GBIF.org on 2021-09-14.
  3. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları) Dış bağlantı
  4. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi) Dış bağlantı
  5. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları) Dış bağlantı
  6. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)