floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
 
Bu tür için henüz fotoğraf bulunmamaktadır
Gözlem bildir
Arapkirpiotu
Plumbaginaceae / Acantholimon / Acantholimon libanoticum
mapmapmap
Arapkirpiotu (Acantholimon libanoticum) Kardikenigiller (Plumbaginaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Yukarı Kızılırmak, Adana alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir.

Doğu Akdeniz dağ elementidir. Haziran ile ağustos ayları arasında çiçeklenir. 1700 ile 2300 metre arası rakımlarda, dağ yamaçlarında gözlemlenebilir. Türkiye´de güney Anadolu´da, özellikle Amanoslar ve Ahır Dağı çevrelerinde yayılış gösterir.


Bilimsel olarak Acantholimon libanoticum Boiss. şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1848 yılında A.P.de Candolle, Prodr. 12: 630 adlı yayında kullanılmıştır.

Acantholimon etimolojisi

Acantholimon cins adı, Antik Yunanca diken anlamına gelen akantha ile çayır veya düzlük anlamına gelen leimon kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; bu cins altındaki türlerin çoğunlukla kurak ve taşlık alanlarda oluşturduğu karakteristik dikenli, sık minder formundaki büyüme biçimine doğrudan atıfta bulunur.

libanoticum etimolojisi

Libanoticum epiteti, antik çağlardan beri bilinen tarihi ve coğrafi bir bölge olan Lübnan (özellikle Lübnan Dağı - Mount Lebanon) kelimesinin Latince formuna (Libanus) aidiyet veya köken bildiren -icum ekinin getirilmesiyle oluşturulmuştur; bitkinin ilk kez bu bölgeden toplanıp bilim dünyasına tanıtıldığına veya doğal yayılış alanının bu coğrafya olduğuna işaret eder. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. Boiss. kısaltması bilim insanı Pierre Edmond Boissier (1810-1885) için kullanılmıştır; Boissier Akdeniz havzası, Balkanlar, Orta Doğu ve Anadoluyu kapsayan geniş bir coğrafyada gerçekleştirdiği kapsamlı floristik çalışmalarla tanınan İsviçreli botanikçidir; bölgeye düzenlediği keşif gezilerinde topladığı on binlerce bitki örneğini Flora Orientalis adlı başyapıtında bir araya getirerek Türkiye ve yakın coğrafyasının bitki sistematiğine temel oluşturmuş, çok sayıda yeni taksonu literatüre kazandırmış bir bilim insanıdır.

Morfoloji


Oldukça yoğun yastıksı formda, mavi-yeşil renkli küçük çalımsı bir bitkidir. Yapraklar düz-üç köşeli, 15 ile 25 × yaklaşık 1 milimetre boyutlarında, tamamen tüysüz ve kenarları ince pürüzlüdür. Çiçek durumunu taşıyan saplar kısa olup yapraklarla yaklaşık aynı uzunluktadır. Başaklar gevşek veya yoğun kiremitvari dizilişlidir. Başakçıklar 4 ile 10 adet arasında olup 11 ile 13 milimetre boyutlarındadır. Bırakteler hemen hemen eşit uzunlukta, tüysüz ve belirgin şekilde omurgalıdır. Dış bırakte üçgensi-mızraksı, 6 ile 8 milimetre boyutlarında ve oldukça uzun bir kıl uçlu sivridir. İç bırakteler dikdörtgensi-üçgensi, küt uçlu, kıl uçlu ve geniş zarımsı kenarlıdır. Çanak 5 loblu olup çanak ayasının damarları genellikle tüysüz ve kırmızımsı, çanak tüpü tüylü, çanak ayası ise beyaz renklidir. Taç yapraklar parlak pembe renktedir.

Benzer taxonlar
Türkiye´de doğal yayılan diğer Acantholimon türleri: A.acerosum, A.anatolicum, A.araxanum, A.armenum, A.artosense, A.avanosicum, A.bashkaleicum, A.birandii, A.bracteatum, A.caesareum, A.calvertii, A.capitatum, A.caryophyllaceum, A.confertiflorum, A.damassanum, A.davisii, A.dianthifolium, A.doganii, A.ekimii, A.evrenii, A.fominii, A.glumaceum, A.goeksunicum, A.halophilum, A.hohenackerii, A.hoshapicum, A.huetii, A.hypochaerum, A.iconicum, A.karamanicum, A.koeycegizicum, A.kotschyi, A.latifolium, A.laxiflorum, A.lepturoides, A.libanoticum, A.lycaonicum, A.multiflorum, A.petraeum, A.petuniiflorum, A.puberulum, A.quinquelobum, A.reflexifolium, A.riyatguelii, A.saxifragiforme, A.senganense, A.spirizianum, A.strigillosum, A.tragacanthinum, A.turcicum, A.ulicinum, A.venustum, A.wiedemannii, A.yildizelicum
Dış bağlantılar




Kaynaklar
  1. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press.
  2. Gemini Notebook (2026). Biota Tür Teşhisi Projesi Kapsamında Üretilen Morfolojik Betimlemeler ve Taksonomik Notlar. (Erişim Tarihi: 28 Temmuz 2026).
  3. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları) Dış bağlantı
  4. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi) Dış bağlantı
  5. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları) Dış bağlantı
  6. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)