floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
 
Hamidiye / Pozantı / Adana - Temmuz 2026 © Serdar Ölez
Acantholimon laxiflorumAcantholimon laxiflorumAcantholimon laxiflorumAcantholimon laxiflorumAcantholimon laxiflorumAcantholimon laxiflorumphotos
Gözlem bildir
Uzunkirpiotu
Plumbaginaceae / Acantholimon / Acantholimon laxiflorum
mapmap
Uzunkirpiotu (Acantholimon laxiflorum) Kardikenigiller (Plumbaginaceae) ailesinden endemik bir türdür. Türkiye'de sadece Adana alt bölgesinde yayılış göstermektedir.

Akdeniz elementidir. Temmuz ve ağustos ayları arasında çiçeklenir. Deniz seviyesi ile 60 m arasındaki yüksekliklerde; serpantin kayaçlarda gözlemlenebilir.


Bilimsel olarak Acantholimon laxiflorum Boiss. ex Bunge şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 2 yılında Mém. Acad. Imp. Sci. Saint Pétersbourg, Sér. 7 , 18 adlı yayında kullanılmıştır.

Acantholimon etimolojisi

Acantholimon cins adı, Antik Yunanca diken anlamına gelen akantha ile çayır veya düzlük anlamına gelen leimon kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; bu cins altındaki türlerin çoğunlukla kurak ve taşlık alanlarda oluşturduğu karakteristik dikenli, sık minder formundaki büyüme biçimine doğrudan atıfta bulunur.

laxiflorum etimolojisi

Laxiflorum epiteti, Latince gevşek veya aralıklı anlamına gelen laxus ile çiçek anlamına gelen florum kelimelerinden oluşur; bitkinin çiçeklerinin sap üzerinde sıkışık bir halde değil, seyrek ve aralıklı olarak dizildiğini belirtir. ex kısaltması, bu kısaltmayı takip eden ismin bu türü kabul görür şekilde yayınladığı ancak bunu `ex´ kısaltmasından önce gelen yayıncının kabul görmeyen açıklamalarına dayandırdığını belirtir. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. Boiss. kısaltması bilim insanı Pierre Edmond Boissier (1810-1885) için kullanılmıştır; Boissier Akdeniz havzası, Balkanlar, Orta Doğu ve Anadoluyu kapsayan geniş bir coğrafyada gerçekleştirdiği kapsamlı floristik çalışmalarla tanınan İsviçreli botanikçidir; bölgeye düzenlediği keşif gezilerinde topladığı on binlerce bitki örneğini Flora Orientalis adlı başyapıtında bir araya getirerek Türkiye ve yakın coğrafyasının bitki sistematiğine temel oluşturmuş, çok sayıda yeni taksonu literatüre kazandırmış bir bilim insanıdır. Bunge kısaltması bilim insanı Alexander Andrejewitsch (Aleksandr Andreevic, Aleksandrovic) von Bunge (1803-1890) için kullanılmıştır; (1803-1890) Baltık Almanı ve Rus botanikçidir. Tartu (Dorpat) Üniversitesinde görev yapmış, Asya florası üzerine önemli araştırmalar yürütmüştür. Acantholimon cinsi üzerine geniş çaplı bir revizyon (monografi) hazırlamış, Boissiernin önerdiği bu ismi dikkate alarak türün geçerli bilimsel tanımını (yayımını) yapmış ve literatüre resmi olarak eklemiştir.

Morfoloji


Gevşek yastıksı, mavi-yeşil çalımsı; önceki yaprakların tabanı kalıcı, dairesel kıvrık. Yapraklar yeşilden mavi-yeşile, şeritsi-üç köşeli, bizsi, 18–65 x 1–1.5 mm, kenarları pürüzlü, alt kısımlarda dar kuruzarsı, ucu 1.5 mm´ye kadar sarımsı dikenli. Skapuslar basit, 18–38 cm, belirgin şekilde yapraklardan uzun, tüysüz. Başaklar basit, gevşekçe iki sıralı, 15–30 cm. Başakçıklar 16–36 adet, 1 çiçekli, 13–15 mm, alt kısımda boğum aralarından daha kısa, üst kısımda eşit veya daha uzun. Dış bırakte iç bıraktelerden belirgin şekilde kısa, otsu, yumurtamsı-üçgensi, 6–8 mm, dar kuruzarsı kenarlı, sipsivri, kısa ince uçlu, tüysüz; iç bırakteler 9–11 mm, dikdörtgensi-mızraksı, geniş kuruzarsı kenarlı, sipsivri-ince uçlu, uzun olanları uzun yumuşak tüylü, kısa olanları tüysüz. Çanak hunimsi, 11–14 mm, tüp üzerinde seyrek uzun yumuşak tüylü; ayası kahverengimsi veya nadiren kirli beyaz, 10 loblu, loplar kesik-küt, kenarları kemirilmiş, yaklaşık 8–9 mm çapında; damarlar koyu kahverengi, taşkın değil, alt kısımda seyrek uzun yumuşak tüylü, üst kısımda tüysüz. Taç yapraklar pembe.

Taksonomik karşılaştırmalar


  Acantholimon laxiflorum Acantholimon turcicum
Çiçek Ekseni Keskin zikzaklıdır (strongly flexuous).  Düz veya çok hafif zikzaklıdır. 
Yaprak Bazen 8-10 cm´ye kadar uzayabilen, nispeten esnek, şeritsi (lineer) ve genellikle mavi-yeşil (gloköz) puslu yapraklara sahiptir. Yastık formu daha gevşektir. Yaprakları genellikle daha kısa (2-5 cm bandında), daha sert (dikensi/pungent) ve katı bir iğne yastığı formundadır.
Brakteler Dış brakte, iç brakteden belirgin şekilde kısadır ve yüzeyi genellikle tüysüzdür (glabrous). Kenarları geniş zarımsıdır. Genellikle daha damarlı ve yüzeyleri mikroskobik olarak kısa tüylüdür (puberulent/scabrid).
Kaliks Tüpü Geniş bir huni şeklindedir, tüp kısmı genellikle tüysüz veya sadece damar hatları boyunca çok seyrek tüylüdür. Özellikle taban kısmına doğru daha yoğun tüylü (pilose) bir yapıya sahiptir.
Başakçık Sıklığı Başakçıklar arası mesafe çok uzundur (bazen 1 cm´yi bulur), başak gerçek anlamda kopuk kopuk görünür. Başakçıklar arası mesafe nispeten daha kapalıdır, laxiflorum kadar dağınık bir görüntü vermez.

 



listMaplistPiclist

Gözlemler


Acantholimon laxiflorumHamidiye / Pozantı / Adana
Temmuz 2026 ©Serdar Ölez
Benzer taxonlar
Türkiye´de doğal yayılan diğer Acantholimon türleri: A.acerosum, A.anatolicum, A.araxanum, A.armenum, A.artosense, A.avanosicum, A.bashkaleicum, A.birandii, A.bracteatum, A.caesareum, A.calvertii, A.capitatum, A.caryophyllaceum, A.confertiflorum, A.damassanum, A.davisii, A.dianthifolium, A.doganii, A.ekimii, A.evrenii, A.fominii, A.glumaceum, A.goeksunicum, A.halophilum, A.hohenackerii, A.hoshapicum, A.huetii, A.hypochaerum, A.iconicum, A.karamanicum, A.koeycegizicum, A.kotschyi, A.latifolium, A.laxiflorum, A.lepturoides, A.libanoticum, A.lycaonicum, A.multiflorum, A.petraeum, A.petuniiflorum, A.puberulum, A.quinquelobum, A.reflexifolium, A.riyatguelii, A.saxifragiforme, A.senganense, A.spirizianum, A.strigillosum, A.tragacanthinum, A.turcicum, A.ulicinum, A.venustum, A.wiedemannii, A.yildizelicum
Dış bağlantılar




Kaynaklar
  1. Doğan, M., Duman, H., & Akaydın, G. (2003). Taxonomy and conservation status of Acantholimon laxiflorum Boiss. ex Bunge (Plumbaginaceae). Turkish Journal of Botany, 27(6), Article 3. Dış bağlantı
  2. Google (2026). Gemini (Temmuz 2026 sürümü) [Büyük dil modeli]. (Derleme) Dış bağlantı
  3. Google NotebookLM (2026). Biota Tür Teşhisi Projesi Kapsamında Üretilen Morfolojik Betimlemeler ve Taksonomik Notlar. (Erişim Tarihi: 14 Temmuz 2026).
  4. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları) Dış bağlantı
  5. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi) Dış bağlantı
  6. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları) Dış bağlantı
  7. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)