floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
 
Dereli / Beypazarı /Ankara - Mayıs 2020 © Mustafa Gökmen
Viola arvensisViola arvensisViola arvensisViola arvensisViola arvensisViola arvensisphotos
Gözlem bildir
Tarla menekşesi
Violaceae / Viola / Viola arvensis
mapmapmapmap
Tarla menekşesi (Viola arvensis) Menekşegiller (Violaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Çatalca-Kocaeli, Doğu Karadeniz, Asıl Ege alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir. 0-3000 m yükseklikler arasında; terkedilmiş tarlalar, yol kenarları ve çayırlıklarda doğal olarak yetişirler.

Bilimsel olarak Viola arvensis Murray şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1770 yılında Prod. Stirp. Gott. : 73 adlı yayında kullanılmıştır.

Viola etimolojisi

Viola Latincede bugün `menekşe rengi` olarak bilinen violet kelimesinden türetilmiştir.

arvensis etimolojisi

Arvensis Latincede tarla, tarladan gelen anlamlarına gelir. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. Murray kısaltması bilim insanı Johan Andreas Murray (1740-1791) için kullanılmıştır.

Morfoloji


5-50 cm boylanabilen, tek yıllık veya iki yıllık, otsu bir türdür. Gövdeler dik veya yukarı doğru yükselen, basit veya tabandan dallanmış ve yüzeyi çok seyrek kısa havlıdır. stipül yapraksı, 2-40 mm uzunlukta, tüysü parçalı, uç parça en geniş, yanal parçalar şeritsi-hemen hemen mızraksı; yapraklar 0.5-6.5 × 0.2-2.2 cm, özellikle kenarlar ve damarlar boyunca kenar ve boyunca seyrek kısa havlı, kenarlar küt veya testere dişli; alt yapraklar yumurtamsı veya dairemsi-yumurtamsı, taban yuvarlağımsı, sap yapraklara eşit veya daha uzun; orta yapraklar dikdörtgenimsi-yumurtamsı veya dikdörtgenimsi-eliptik, taban kamamsı, yaprak sapı kısa; üst yapraklar dikdörtgenimsi-mızraksı ve belli belirsiz saplıdır. Çiçeklenme Nisan-Eylül ayları arasında; çiçekler birkaç veya birçok; çiçek sapı 2.5-11 cm, tüysüz; brakteoller 2 tane, mızraksı; çanak yapraklar dikdörtgenimsi-mızraksı, 4-15 mm, keskin uçlu; dip kulakçıklar 1-4 mm, düzensiz dişli; taç huni biçimli; taç yapraklar sarı veya fildişi rengi, çanak yapraklardan daha kısa veya hemen hemen eşit, 6-14 mm, üsttekiler soluk, alttaki mahmuz dahil 5.5-14 mm; mahmuz 1-4 mm uzunlukta ve düzdür. Meyvelenme Haziran-Eylül ayları arasında; kapsül meyve 6-10 mm; tohumlar dikdörtgenimsi-yumurtamsı, 1.5-1.8 mm boydadır.


Melanium Seksiyonu Karşılaştırmalı Morfolojik Özellikler Tablosu


Viola hymettia, V. tricolor, V. kitaibeliana ve V. arvensis türlerini birbirinden ayırt etmek için kullanılan morfolojik ayrım anahtarı aşağıda sunulmuştur. Bu türler Viola cinsinin Melanium seksiyonuna (hercaî menekşeler grubu) aittir ve en belirgin farkları taç yaprak ile çanak yaprak boylarının oranı, bitki tüylülüğü ve çiçek boyutlarıdır.

  Viola tricolor  Viola arvensis  Viola kitaibeliana  Viola hymettia
Gövde Yapısı & Boyu Dik veya yükselici; güçlü, çok dallanmış;
10 - 40 cm. 
Dik, köşeli ve tabandan dallanan;
10 - 35 cm. 
Dik veya yükselici; çok kısa, cılız;
3 - 10 cm. 
Dik veya yükselici; ince ve narin;
5 - 20 cm.
Gövde Tüylülüğü Tamamen tüysüz (glabröz) veya tabanda seyrek tüylü.  Geriye doğru kıvrık (retrors) kısa tüylü veya neredeyse tüysüz.   Yoğun kısa ve sert tüylü; bitki grimsi-yeşil/kül rengi görünür. Tüysüz veya çok hafifçe kısa tüylü; canlı yeşil görünüm.
Alt Yapraklar & Sapları Geniş yumurtamsı-yüreksi;
kenarları belirgin krenat dişli;
uzun saplı. 
Dairesel-yumurtamsı ila oval;
uzun saplı (10-20 mm);
kenarları sığ dişli. 
Dairesel-yumurtamsı (orbikular);
kenarları neredeyse tam;
sap yaprak ayasına eşit veya uzun. 
Yumurtamsı-dairesel;
kenarları sığ krenat dişli;
uzun saplı.
Üst Gövde Yaprakları Mızraksı veya dikdörtgensi-mızraksı;
kenarları kaba dişli; kısa saplı. 
Dikdörtgensi-mızraksı veya dar eliptik;
kenarları küt dişli (serrat/krenat). 
Dar dikdörtgensi-mızraksı ila şeritsi;
1 cm´den kısa; sığ dişli veya tam kenarlı. 
Dikdörtgensi-kaşıksı (oblong-spatulat);
kenarları dalgalı-dişli; kısa saplı.
Kulakçıklar (Stipul) Büyük, yapraksı; derin loplara ayrılmış (genellikle elsi/palmat);
uç lobu dar-mızraksı ve dişli. 
Çok büyük (4 cm´ye kadar); tüysü (pinnat) parçalı;
uç lobu büyük, mızraksı ve belirgin dişlidir. 
Küçük (0.5 - 1 cm); tabanda elsi veya tüysü loplara ayrılmış;
uç lobu kaşıksı/mızraksı ve dişsizdir. 
Orta boyda; tabana yakın yerden tüysü parçalı;
uç lobu belirgin şekilde saplı, geniş ve yapraksı.
Korolla Kaliks Oranı Taç > Çanak (Çok belirgin; taç yapraklar çanağı tamamen kapatır).  Taç <= Çanak (Taç yapraklar çanak yapraklara eşit veya daha kısadır).  Taç <= Çanak (Çanak yapraklar arkadan bakıldığında belirgin taşar).  Taç <= Çanak (Çanak yapraklar taç yapraklara eşit veya uzundur).
Çiçek Boyutu & Renk Büyük (15 - 25 mm);
canlı mor, mavi, sarı kombinasyonlu. 
Küçük (5 - 10 mm);
krem-beyaz, tabanı sarımsı-turuncu, bazen hafif morumsu. 
Çok küçük (4 - 10 mm);
üst taç yapraklar beyazımsı, alt yaprak soluk sarı. 
Küçük (10 - 15 mm);
üstler soluk mavi/menekşe, alt parlak sarı.


listMaplistPiclist

Gözlemler


Viola arvensisGürsöğüt / Beypazarı / Ankara
Mart 2024 ©Serdar Ölez
Viola arvensisDereli / Beypazarı /Ankara
Mayıs 2020 ©Mustafa Gökmen
Viola arvensisKüre / Kastamonu
T5701/2022 ©Bilge Tunçkol ve a...
Viola arvensisArıt / Bartın
T3071/2018 ©Bilge Tunçkol ve a...
Benzer taxonlar
Türkiye´de doğal yayılan diğer Viola türleri: V.alba, V.altaica, V.amani, V.arvensis, V.bocquetiana, V.canina, V.crassifolia, V.denizliensis, V.dichroa, V.dirimliensis, V.ermenekensis, V.gracilis, V.heldreichiana, V.hymettia, V.isaurica, V.jordanii, V.kitaibeliana, V.kizildaghensis, V.modesta, V.occulta, V.odontocalycina, V.odorata, V.oreades, V.parvula, V.pentadactyla, V.reichenbachiana, V.rupestris, V.sandrasea, V.sieheana, V.suavis, V.tricolor, V.velutina, V.yildirimlii, V.yuzufelensis
Dış bağlantılar




Kaynaklar
  1. Viola arvensis in flora of China @ efloras.org. (n.d.). eFloras.org Home. Dış bağlantı
  2. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Kısım çevirisi: Ölez S., 2022)
  3. Scoppola, Anna & E., Lattanzi. (2012). Viola section Melanium (Violaceae) in Italy. New data on morphology of Viola tricolor-Group. Webbia. 67. 47-64. 10.1080/00837792.2012.10670908.
  4. Erben, M. (1985). Cytotaxonomische Untersuchungen an der over-bayerischen Arten der Gattung Viola (Sektion Melanium). Mitteilungen der Botanischen Staatssammlung München, 21, 339–740.
  5. Marcussen, T., & Borgen, L. (2000). Allozyme variation and relationships within Viola subsection Melanium (Violaceae). Plant Systematics and Evolution, 223(1/2), 29–47.
  6. Nauenburg, J. D. (1990). Untersuchungen zur Variabilität und Taxonomie der Viola tricolor-Gruppe in Mitteleuropa. Bibliotheca Botanica, 141, 1–90.
  7. Bizim Bitkiler. (t.y.). Türkiye Florası Veri Servisi (TUBIVES). bizimbitkiler.org.tr
  8. Global Biodiversity Information Facility. (2026). Viola hymettia Boiss. & Heldr. taxonomic overview. gbif.org
  9. Plants of the World Online (POWO). (2026). Viola kitaibeliana Schult. Royal Botanic Gardens, Kew. Dış bağlantı
  10. Google. (2026). Gemini [Büyük dil modeli]. google.com
  11. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları) Dış bağlantı
  12. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi) Dış bağlantı
  13. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları) Dış bağlantı
  14. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)