floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
 
Üçdam / Pülümür / Tunceli - Haziran 2022 © Mustafa Gökmen
Veronica anagallis-aquaticaVeronica anagallis-aquaticaVeronica anagallis-aquaticaVeronica anagallis-aquaticaVeronica anagallis-aquaticaVeronica anagallis-aquaticaphotos
Gözlem bildir
Sugedemesi
Plantaginaceae / Veronica / Veronica anagallis-aquatica
mapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmap
Sugedemesi (Veronica anagallis-aquatica) Sinirotugiller (Plantaginaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Istranca, Çatalca-Kocaeli, Batı, Orta ve Doğu Karadeniz, Asıl Ege, İç Batı Anadolu, Yukarı Sakarya, Orta Kızılırmak, Yukarı Kızılırmak, Konya, Yukarı Fırat, Erzurum-Kars, Yukarı Murat-Van, Antalya, Adana, Orta Fırat alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir.

Deniz seviyesi ile 2350 m yükseklikler arasında; bataklık otlakları, hendekler, nehirler, akarsular ve pirinç tarlalarında ve diğer ıslak yerlerde, sıklıkla sığ suda, ancak büyük ölçüde su yüzeyinin üstünde  bulunur.


Türkçe literatürde genellikle Sugedemesi olarak adlandırılsa da, bazı yörelerde göz mumcuğu veya veronika olarak bilinir. Bilimsel olarak Veronica anagallis-aquatica L. şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1753 yılında Sp. Pl. : 12 adlı yayında kullanılmıştır.

Veronica etimolojisi

Veronica cins adı 1500´lerin sonunda Carl Linnaeus tarafından, bu gruptaki bitkiler için birçok Avrupa dilinde veronica adının var olan yaygın kullanımına dayanılarak seçilmiştir. İsim muhtemelen Azize Veronica´ya atfedilmektedir. Azize Veronica, çarmıha götürülürken keten mendili ile İsa´nın yüzündeki teri silmiştir; bazı kaynaklar Veronica cinsinin bazı türlerinde gözlenen desenlere bu mendilin dokusunun benzemesinden dolayı bu adı aldığını belirtmektedir.

anagallis-aquatica etimolojisi

Anagallis Yunancada 'yeniden' anlamına gelen ἀνά (aná)  kelimesi ile `zevk almak´ anlamına gelen ἀγάλλω (agállō) kelimesinin birleşiminden oluşmuştur; `yeniden zevk almak´ anlamına gelir; bitkilerde her güneş çıktığında çiçeklerin yeniden açılmasına atıfta bulunur. Aquatica Latince aqua kelimesi ve -tica son ekinden oluşmuştur. Aqua su anlamına gelir. -ticus (eril), -tica (dişil), -ticum (eşeysiz) son eki ise '... ile ilgili' anlamındadır; türün su içerisinde veya sulak alanda yaşadığına/yetiştiğine atıfta bulunur. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. L. kısaltması bilim insanı Carl Linnaeus (1707-1778) için kullanılmıştır; Linnaeus modern taksonomi ve ikili adlandırma (binomial nomenklatür) sisteminin temellerini atan İsveçli hekim, botanikçi ve doğa bilimcidir; canlıları morfolojik özelliklerine göre sınıflandırmak için hiyerarşik bir yöntem geliştirerek biyolojik isimlendirme kurallarına standart getirmiştir; 1753 yılında yayımladığı Species Plantarum eseriyle binlerce bitki taksonunu literatüre kazandırarak botanik isimlendirmenin uluslararası başlangıç noktasını oluşturmuş bir bilim insanıdır.

Morfoloji


30-100 cm boylanabilen, çok yıllık veya tek yıllık, otsu bir bitkidir. Gövdeler kıvrımsız/dik, genellikle ortaya kadar dallanmış ve sıklıkla yere serilidir; kuruduğunda kararır; tüysüzdür ve içi boştur. Yapraklar 30-70 x 10-25 mm boyutlardadır; alt yapraklar kısaca saplı, yumurtamsı, eliptik veya dikdörtgenimsi, küt uçludur; üst yapraklar sapsız, genişçe mızraksı, ± keskin uçludur; yüzeyler sıklıkla tüysüz, nadiren üstlerdekiler salgılı tüylü-havlıdır; kenarlar ince testere dişli, küçük dişli veya tam kenarlı gibidir. Çiçeklenme Mart-Eylül ayları arasında gerçekleşir; çiçekler dik slkım kurullardadır, 6-25 salkım kurul, her kurulda 20-40 çiçek bulunur; Salkım sapı 2-7 cm uzunluktadır; brakte şeritsi-mızraksı ve keskin uçludur; çanak 2-2.5 mm uzunlukta; taç lavanta rengi ile soluk mavi arası veya soluk leylak renginde ve 4-6 mm çaptadır; boyuncuk 1.5-2 mm uzunluktadır. Kapsül meyve daire şeklinde, şişik, 3-3.5 x 2.5-3.2 mm boyutlarda, çanak boyuna eşit veya hafifçe daha kısadır; yüzeyi tüysüz veya seyrek kısaca salgılı tüylü-havlıdır; tohumlar 40-70 adet, eliptik-yuvarlağımsı, dışbükey, 0.5-0.6 x 0.4-0.5 mm boyutlardadır.


listMaplistPiclist

Gözlemler


Veronica anagallis-aquaticaKurudere / Darende / Malatya
Haziran 2026 ©Serdar Ölez
Veronica anagallis-aquaticaMavişehir / Karşıyaka / İzmir
Nisan 2021 ©Serdar Ölez
Veronica anagallis-aquaticaAkyazı / Düzce
Ağustos 2025 ©Serdar Ölez
Veronica anagallis-aquaticaOlucak / Gümüşhane
Temmuz 2025 ©Serdar Ölez
Veronica anagallis-aquaticaVeliköy / Şavşat / Artvin
Temmuz 2019 ©Mustafa Gökmen
Veronica anagallis-aquaticaGümerdiğin / Şabanözü / Çankırı
Haziran 2021 ©Mustafa Gökmen
Veronica anagallis-aquaticaCumhuriyet / Beypazarı / Ankara
Temmuz 2021 ©Mustafa Gökmen
Veronica anagallis-aquaticaKaşbıyıklar / Seben / Bolu
Mayıs 2023 ©Serdar Ölez
Veronica anagallis-aquaticaÜçdam / Pülümür / Tunceli
Haziran 2022 ©Mustafa Gökmen
Veronica anagallis-aquaticaDarende / Malatya
ŞK745/2016 ©Şükrü Karakuş
Veronica anagallis-aquaticaKuşadası / Aydın
KB502/2016 ©Samire Aydemir
Veronica anagallis-aquaticaAkçakoca / Düzce
/2006 ©Aslı Doğru Koca v.d.
Veronica anagallis-aquaticaKargalı Gölcük TP / Bolu
/2023 ©Necmi Aksoy vd.
Veronica anagallis-aquaticaDeringöl / Yığılca / Bolu
/2023 ©Necmi Aksoy vd.
Veronica anagallis-aquaticaKaş / Antalya
S.Soylu#1061/2014 ©Seda Soylu
Veronica anagallis-aquaticaKüre / Kastamonu
T5958/2022 ©Bilge Tunçkol ve a...
Veronica anagallis-aquaticaPülümür / Tunceli
Armağan 4860/2020 ©Metin Armağan
Veronica anagallis-aquaticaKıbrıs / Mamak / Ankara
SA 2603/2019 ©Serdar Aslan vd.
Veronica anagallis-aquaticaBornova / İzmir
EGE2086/2017 ©Yurdanur Akyol v.d.
Veronica anagallis-aquaticaEdremit / Balıkesir
EGE2079/2017 ©Yurdanur Akyol v.d.

IUCN Kırmızı Liste Kategorisi


IUCNIUCNrIUCNcat
DÜŞÜK RİSKLİ / LEAST CONCERN
Bu tür geniş yayılışlıdır ve nüfusu yüksektir. Yakın gelecekte tükenme riski bulunmamaktadır.
Nesli tükenme tehlikesi altında olan türlerin kırmızı listesi Uluslararası Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği tarafından hazırlanmaktadır.
Benzer taxonlar
Türkiye´de doğal yayılan V. anagallis-aquatica taksonları: Veronica anagallis-aquatica subsp. lysimachioides
Türkiye´de doğal yayılan diğer Veronica türleri: V.acinifolia, V.allahuekberensis, V.anagallis-aquatica, V.anagalloides, V.antalyensis, V.arguteserrata, V.armena, V.arvensis, V.balansae, V.baranetzkii, V.beccabunga, V.biloba, V.bombycina, V.bozakmanii, V.caespitosa, V.campylopoda, V.ceratocarpa, V.cetikiana, V.chamaedrys, V.cinerea, V.crinita, V.cuneifolia, V.cymbalaria, V.davisii, V.debilis, V.dichrus, V.dillenii, V.donii, V.elmaliensis, V.erciyasdagi, V.filiformis, V.fridericae, V.fuhsii, V.gentianoides, V.grisebachii, V.gypsicola, V.hederifolia, V.hispidula, V.intercedens, V.jacquinii, V.kopgecidiensis, V.kotschyana, V.leiocarpa, V.liwanensis, V.lycica, V.macrostachya, V.magna, V.microcarpa, V.montana, V.montbretii, V.multifida, V.officinalis, V.oltensis, V.opaca, V.orientalis, V.oxycarpa, V.panormitana, V.pectinata, V.peduncularis, V.peregrina, V.persica, V.polifolia, V.polita, V.polium, V.poljensis, V.pontica, V.praecox, V.quezelii, V.reuterana, V.rubrifolia, V.samuelssonii, V.scutellata, V.serpyllifolia, V.stamatiadae, V.sumilensis, V.surculosa, V.syriaca, V.tauricola, V.telephiifolia, V.thymoides, V.triloba, V.triphyllos, V.turrilliana, V.vanensis, V.verna, V.x, V.yildirimlii
Türkiye'de gözlemlenebilecek bazı diğer Veronica türleri: V.speciosa
Dış bağlantılar




Kaynaklar
  1. Davis, P. H., Cullen, J., & Coode, M. J. (1988). Flora of Turkey and the east Aegean islands. Edinburgh University Press
  2. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları) Dış bağlantı
  3. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi) Dış bağlantı
  4. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları) Dış bağlantı
  5. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)