floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
 
Hacıkadın / Keçiören / Ankara - Nisan 2024 © Serdar Ölez
Thesium arvenseThesium arvenseThesium arvenseThesium arvenseThesium arvenseThesium arvensephotos
Gözlem bildir
Tezgüvelek
Santalaceae / Thesium / Thesium arvense
mapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmap
Tezgüvelek (Thesium arvense) Güvelekgiller (Santalaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Istranca, Çatalca-Kocaeli, Ergene, Güney Marmara, Batı, Orta ve Doğu Karadeniz, Asıl Ege, İç Batı Anadolu, Yukarı Sakarya, Orta Kızılırmak, Yukarı Kızılırmak, Konya, Yukarı Fırat, Erzurum-Kars, Yukarı Murat-Van, Hakkari, Adana, Orta Fırat, Dicle alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir.

Avrupa-Sibirya fitocoğrafik bölgesi elementidir. Nisan ve ağustos ayları arasında çiçeklenir. Deniz seviyesi ile 2200 m arasındaki rakımlarda; kum tepeleri, tarlalar ve kayalık yamaçlarda gözlemlenebilir.


Bilimsel olarak Thesium arvense Horv. şeklinde tanımlanır.

Thesium etimolojisi

Thesium cins adı, Antik Yunancada mitolojik Yunan kahramanı Theseus´a atfen kullanılan thesion (θησίον) kelimesinden türetilmiştir; antik çağlarda (örneğin Romalı doğa filozofu Yaşlı Plinius´un kayıtlarında) Theseus´a atfedilen veya onun Girit labirentindeki zaferinden sonra taktığı çelengi yapmak için kullanıldığı düşünülen efsanevi bir bitkinin isminin, tarihsel süreçte bu yarı parazit bitki cinsini adlandırmak üzere botanik terminolojisine aktarılmasıyla oluşturulmuştur.

arvense etimolojisi

Arvense epiteti, Latince tarla, ekili alan veya sürülmüş toprak anlamına gelen arvum kelimesine aidiyet ve yaşam alanı bildiren -ense ekinin getirilmesiyle türetilmiştir; bitkinin tarım arazilerinde, tarlalarda, işlenmiş topraklarda veya otlaklarda doğal olarak yetiştiğine (habitat tercihine) işaret eder. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. Horv. kısaltması bilim insanı Tsigmond(Zsigmond) Horvátovszky (1774) için kullanılmıştır; (1774) Macar hekim ve botanikçidir; 18. yüzyılda günümüzde Slovakya sınırları içerisinde yer alan Trnava (o dönemki adıyla Tyrnau) bölgesi ve çevresindeki bitki çeşitliliğini incelediği 1774 tarihli Flora Tyrnaviensis adlı öncü eseriyle tanınan, bu türü ilk kez geçerli olarak betimleyip bilim dünyasına kazandıran tarihsel bir araştırmacıdır.

Morfoloji


Çokyıllık bitkilerdir. Gövdeler çok sayıda, 15–25 cm boyunda, yükselici ila dik, az çok basit olup başçığımsı bir kök gövdeden çıkar. Yapraklar şeritsi ila şeritsi-dikdörtgensi arası yapıda, alt kısımlarda pulsu, 5–40 × 1–3 mm boyutlarındadır. Çiçek durumu salkım yapısında olup sıklıkla alt kısımda dallanmıştır. Bırakteler fındıkçığın 1–4 katı uzunluğunda, bıraktedikler ise fındıkçığın 2/3 ila 2 katı uzunluğundadır. Çiçekler beyaz renkli; periant huni şeklinde, 2–2.5 mm, loblar dar üçgensi ve 0.75–1 mm uzunluğundadır. Meyve 3.5–4 × 1.5–2 mm boyutlarında; fındıkçık eliptik, tüysüz, boyuna damarlı, kalıcı periant fındıkçığın 1/3 ila 1/4´ü kadar uzunluktadır. Meyve sapı hafifçe şişkin ve sıklıkla kırmızımsı harelidir.



listMaplistPiclist

Gözlemler


Thesium arvenseGökyar / Darende / Malatya
Haziran 2026 ©Serdar Ölez
Thesium arvenseHacıkadın / Keçiören / Ankara
Nisan 2024 ©Serdar Ölez
Thesium arvenseSenek / Pülümür / Tunceli
Haziran 2023 ©Serdar Ölez
Thesium arvenseKüre / Kastamonu
T6025/2022 ©Bilge Tunçkol ve a...
Thesium arvenseKurucaşile / Bartın
T3664/2018 ©Bilge Tunçkol ve a...
Thesium arvenseAnkara
Ek1/2244/2015 ©İsmail Eker vd.
Thesium arvensePülümür / Tunceli
/1980 ©Şinasi Yıldırımlı
Benzer taxonlar
Türkiye´de doğal yayılan diğer Thesium türleri: T.alpinum, T.arvense, T.aureum, T.bergeri, T.bertramii, T.billardieri, T.brachystegium, T.cilicicum, T.compressum, T.divaricatum, T.humile, T.kotschyanum, T.linophyllon, T.macranthum, T.oreogetum, T.procumbens, T.scabriflorum, T.tauricolum
Dış bağlantılar




Kaynaklar
  1. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press.
  2. Gemini Notebook (2026). Biota Tür Teşhisi Projesi Kapsamında Üretilen Morfolojik Betimlemeler ve Taksonomik Notlar. (Erişim Tarihi: 28 Temmuz 2026).
  3. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları) Dış bağlantı
  4. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi) Dış bağlantı
  5. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları) Dış bağlantı
  6. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)