floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
 
Darıyeri Bakacak / Bolu - Ağustos 2025 © Serdar Ölez
Solanum dulcamaraSolanum dulcamaraSolanum dulcamaraSolanum dulcamaraSolanum dulcamaraSolanum dulcamaraphotos
Gözlem bildir
Sofur
Solanaceae / Solanum / Solanum dulcamara
mapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmap
Sofur (Solanum dulcamara) Patlıcangiller (Solanaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Istranca, Çatalca-Kocaeli, Ergene, Güney Marmara, Batı, Orta ve Doğu Karadeniz, Asıl Ege, İç Batı Anadolu, Yukarı Sakarya, Orta Kızılırmak, Yukarı Kızılırmak, Konya, Yukarı Fırat, Erzurum-Kars, Yukarı Murat-Van, Hakkari, Antalya, Adana, Orta Fırat, Dicle alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir. Deniz seviyesi ile 2300 m yükseklikler arasında; göl kenarlarında, bataklıklarda, kuru dere yataklarında, çit kenarlarında doğal gelişim gösterebilir.

Türkçe literatürde genellikle Sofur olarak adlandırılsa da, bazı yörelerde it üzümü olarak bilinir. Bilimsel olarak Solanum dulcamara L. şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1753 yılında Sp. Pl. : 185 adlı yayında kullanılmıştır.

Solanum etimolojisi

Solanum ilk olarak S. nigrum için Büyük Plinius (Pliny the Elder) tarafından kullanılmış; Sol Latincede güneş anlamına gelir [Güneşin bitkisi]; Solamen Latincede teselli anlamına gelir, bazı türlerinin narkotik özelliklerine atıfta bulunur. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. L. kısaltması bilim insanı Carl Linnaeus (1707-1778) için kullanılmıştır; Linnaeus modern taksonominin babası, İsveçli bir botanikçi, doktor ve zoologdur.

Morfoloji


2 m kadar boylanabilen, sürünücü/tırmanıcı, çok yıllık bir bitkidir. Gövde tüysüz, havlı veya yoğun ülgerli; toprağa yakın kısımları odunsu, kalan kısımlar yeşildir. Yapraklar tüylü veya tüysüz, saplı, yumurtamsı - mızraksı şekilli; yaprak ayası 3-12 x 2-6 cm; sap kısmı girintili; keskin uçlu veya ucu aniden sivrilen; taban kalpsi veya kesik; sıklıkla tam kenarlı, nadiren tabanda karşılıklı bir veya iki lobludur. Çiçeklenme Haziran-Ağustos ayları arasında; çiçek durumu salkım; çanak 2-3 mm, dişler üçgen biçimli; taç yaprak menekşe rengi, 10-15 mm, loblar mızraksı-üçgen biçimli, geriye doğru kıvrımlı, her biri 2 yeşil benekli; ercik başı 5 mm, altın sarısı renktedir. Meyve üzümsü, parlak kırmızı, yumurta biçimli-küremsi, 7-10 mm çaptadır.


listMaplistPiclist

Gözlemler


Solanum dulcamaraDarıyeri Bakacak / Bolu
Ağustos 2025 ©Serdar Ölez
Solanum dulcamaraYapraklı / Çankırı
Haziran 2025 ©Ayşe Yılmaz
Solanum dulcamaraGölcük / Ödemiş / İzmir
Ekim 2022 ©Serdar Ölez
Solanum dulcamaraDurhanlar / Nallıhan / Ankara
Eylül 2022 ©Serdar Ölez
Solanum dulcamaraAtatürk / Kahramankazan / Ankara
Temmuz 2022 ©Serdar Ölez
Solanum dulcamaraMengen / Bolu
Ağustos 2021 ©Serdar Ölez
Solanum dulcamaraEymir Gölü / Ankara
Ağustos 2015 ©Serdar Ölez
Solanum dulcamaraDarende / Malatya
ŞK2241/2016 ©Şükrü Karakuş
Solanum dulcamaraKuşadası / Aydın
KB204/2016 ©Samire Aydemir
Solanum dulcamaraAkçakoca / Düzce
/2006 ©Aslı Doğru Koca v.d.
Solanum dulcamaraKüre / Kastamonu
T5095/2022 ©Bilge Tunçkol ve a...
Solanum dulcamaraKavaklı / Yenice / Karabük
/2019 ©Ahmet Aytekin ve a...
Solanum dulcamaraKıbrıs / Mamak / Ankara
SA 1472/2019 ©Serdar Aslan vd.
Solanum dulcamaraArıt / Bartın
T3471/2018 ©Bilge Tunçkol ve a...
Solanum dulcamaraGünpınar / Darende / Malatya
ŞK656/2017 ©Şükrü Karakuş vd.
Solanum dulcamaraAnkara
Ek1/2316/2015 ©İsmail Eker vd.
Solanum dulcamaraGürün / Sivas
ISTO37369/2015 ©Selvinaz Gülçin Bo...
Solanum dulcamaraBalya / Balıkesir
ISTO 36476/2012 ©Hatice Yılmaz
Kew's Herbarium
Solanum dulcamaraAğrı
K000658948/1966 ©Davis, P.H.
Kew's Herbarium
Solanum dulcamaraBolu
K000658949/1962 ©Davis, P.H.
Benzer taxonlar
Türkiye´de doğal yayılan diğer Solanum türleri: S.aethiopicum, S.alatum, S.angustifolium, S.decipiens, S.dulcamara, S.elaeagnifolium, S.melongena, S.nigrum, S.pseudocapsicum, S.sisymbriifolium, S.tuberosum, S.villosum, S.woronowii
Türkiye'de gözlemlenebilecek bazı diğer Solanum türleri: S.lycopersicum, S.rantonetti, S.rantonnetii
Dış bağlantılar




Kaynaklar
  1. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. https://bizimbitkiler.org.tr. Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları)
  2. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. http://www.kirsalcevre.org.tr (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi)
  3. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.3911077 (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları)
  4. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)