floranatolica

Bu tür için henüz fotoğraf bulunmamaktadır

Gözlem bildir

Sultanpelemiri

Caprifoliaceae / Cephalaria / Cephalaria tuteliana

Sultanpelemiri (Cephalaria tuteliana) Hanımeligiller (Caprifoliaceae) ailesinden endemik bir türdür. Türkiye'de sadece Çatalca-Kocaeli alt bölgesinde yayılış göstermektedir.

Doğu Akdeniz elementi olup Türkiye´ye özgü (endemik) ve nesli kritik derecede tehlike altında (CR) olan çok dar yayılışlı bir taksondur. Haziran ve temmuz aylarında çiçeklenir. 50 ile 100 m arasındaki alçak rakımlarda; maki açıklıklarında ve çalılıklarda gözlemlenebilir.

Bilimsel olarak Cephalaria tuteliana S.Kuş & Göktürk şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 2005 yılında Nordic J. Bot. 23: 427 adlı yayında kullanılmıştır. Cephalaria cins adı, çiçeklerin büyük dış taç yapraklarına atıfta bulunarak "baş" anlamındaki Yunanca kephale, ve "kanatlı" anlamındaki Yunanca alaria kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Kısaltmalar arasında yer alan & işareti, bu bilim insanlarının bitki hakkındaki makaleyi birlikte yayınladılarını belirtir. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. Göktürk kısaltması bilim insanı R.Süleyman Göktürk (1997) için kullanılmıştır; Göktürk Akdeniz Üniversitesinde görev yapan; özellikle Türkiye florası, bitki sistematiği, endemik türler ve bitki morfolojisi üzerine yürüttüğü kapsamlı çalışmalarla tanınan Türk botanikçi ve akademisyendir. Özellikle Akdeniz Bölgesi (Antalya ve çevresi) florasının aydınlatılmasına yönelik gerçekleştirdiği yoğun saha çalışmalarıyla öne çıkmış, çok sayıda yeni bitki taksonunu keşfederek bilim dünyasına kazandırmış ve ulusal bitki biyoçeşitliliğinin belgelenip korunmasına büyük katkılar sunmuş bir bilim insanıdır.

Morfoloji

Dik gelişen, 30–80 cm boylarında çokyıllık otsu bitkilerdir. Gövdeler dik, tabanda seyrekçe uzun-yumuşak tüylü (piloz), üst kısımlarda ise tüysüz veya çok seyrek tüylüdür. Yapraklar lirat ila teleksi parçalı (pinnatisekt) yapıda olup kenarları düzensiz testere dişlidir; taban yaprakları belirgin saplı, büyük bir uç lop ile 2–4 çift küçük yan loptan oluşur; gövde yaprakları sapsız veya çok kısa saplıdır. Çiçek durumları küremsi başçıklar halinde olup çiçeklenme döneminde 1–1.5(–2) cm çapındadır. Dış başçık pulları (involukral brakteler) yumurtamsı ila dikdörtgensi, küt uçlu, kenarları zarımsı ve ince puberuloz tüylüdür. İç başçık pulları (reseptakular brakteler) mızraksı-dikdörtgensi, zarımsı ve uca doğru minik tüylüdür. Taç yapraklar krem veya soluk sarı renkli olup dıştaki çiçekler yarı ışınsal (subradiant) özellik gösterir. Meyveyi saran ikincil çanak (involusel) 8 kaburgalı olup üst kenarında 4 uzun ve 4 kısa olmak üzere 8 dişlidir.

Benzer taxonlar

Türkiye´de doğal yayılan diğer Cephalaria türleri: C.anamurensis, C.anatolica, C.aristata, C.aytachii, C.balansae, C.cilicica, C.cilodaghensis, C.davisiana, C.demirizii, C.dipsacoides, C.dirmilensis, C.duzceensis, C.ekimiana, C.elazigensis, C.elmaliensis, C.gazipashensis, C.gigantea, C.hakkiarica, C.hirsuta, C.isaurica, C.joppensis, C.kotschyi, C.lycica, C.media, C.microcephala, C.paphlagonica, C.peshmenii, C.procera, C.salicifolia, C.scoparia, C.setosa, C.sparsipilosa, C.speciosa, C.stapfii, C.stellipilis, C.sumbuliana, C.syriaca, C.szaboi, C.taurica, C.tchihatchewii, C.transsylvanica, C.transylvanica, C.tuteliana
Dış bağlantılar

Kaynaklar

Göktürk, R. S., & Sümbül, H. (2014). A taxonomic revision of the genus Cephalaria in Turkey. Turkish Journal of Botany, 38(5), 927-968.
Gemini Notebook (2026). Biota Tür Teşhisi Projesi Kapsamında Üretilen Morfolojik Betimlemeler ve Taksonomik Notlar. (Erişim Tarihi: 4 Ağustos 2026).
NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları)
Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi)
Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları)
IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)

Sayfaya atıf metni: Cephalaria tuteliana. florꜳnatolica içinde. Erişim tarihi Ekim 9, 2026, Erişim adresi http://www.floranatolica.com/eukaria/gui/species.php?ID=Cephalaria-tuteliana

Manifesto: Floranatolica sayfaları amatör bir grup tarafından derlenir; mekânlar, rotalar ve canlılar hakkında genel bilgiler vererek, insanların doğa sevgisi ve onu koruma ve araştırma isteğini arttırmayı hedefler. Floranatolica, bitki gözlemlerini kaydedip organize edebileceğiniz ve diğer gözlemciler ve araştırmacılar ile paylaşabileceğiniz bir platform sağlar. Floranatolica ayrıca gezip gördüğünüz yerlerin parkur, yorum ve gözlemlerini paylaşabileceğiniz bir platformdur. Dileyen herkes Floranatolica'ya gönüllü katkı sağlayabilir. Floranatolica tüm doga yürüyüşçülerini, bitki gözlemcilerini, mantar toplayıcılarını, orman ve park korucularını, ekolojistleri ve doğa tutkunlarını bu amaçla yurttaş bilgin olmaya davet eder; ayrıca tüm bilim insanlarını da gözlemlerini erişilebilir ve sistematik platformlarda paylaşmaya davet eder. Floranatolica biyo-coğrafyamızda tanımlanabilen/keşfedilen tüm verilerin toplumun ortak değeri olduğuna, bu değerin tanınması ve anlaşılması ile onu koruma isteğinin belirgin olarak artacağına inanır. floranatolica.com web sitesi GezenAdam tarafından şekillendirilmiştir; bu sayfalarda yayınlanan içeriklere katkıda bulunmak veya değiştirmemiz gerektiğini düşündüğünüz kısımları bildirmek için bize admin@floranatolica.com adresinden ulaşabilirsiniz.

Yasal Uyarı: Bu sayfa Creative Commons Atıf CC-BY-SA 4.0 Uluslararası Lisansı ile yayınlanmaktadır; uygun atıf ve bağlantı vermek kaydı ile bu sayfada yayınlanan görsel ve metinleri her ortam veya formatta kopyalayabilir ve yeniden dağıtabilirsiniz; bu sayfaya atıf yapmak için MLA, CMOS, APA, ASA, MHRA,... kalıplarından yararlanabilirsiniz. Bu sayfada yayınlanan fotoğraf ve metinlerin tüm sorumluluğu paylaşımı yapan editöre aittir. Editör bu fotograf veya metinleri floranatolica.com web sitesinde yayınlayarak, kendi adı ve bu sayfa bağlantısı verilmesi kaydı ile bunların her ortam veya formatta kopyalanabilir ve yeniden dağıtilabilir olmasına izin verdiğini kabul etmektedir. Editör kendisine ait olmayan ve telif hakkı içeren veya T.C. yasalarına uygunsuz paylaşımlar yapamaz. Florꜳnatolica şikayet postası almadığı sürece bu paylaşımları yayında tutar ve içerik sorumluluğunu kabul etmez. Bu paylaşımların içeriği ile ilgili uygunsuz bir durum olduğunu düşünüyorsanız lütfen admin@floranatolica.com adresine bildiriniz. Bildiriminiz en kısa sürede değerlendirilip size bilgi verilecektir.

Çerez Politikası ve Aydınlatma Metni: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca, kişisel verileriniz; veri sorumlusu olarak Florꜳnatolica web sitesi tarafından KVKK Aydınlatma Metninde belirtilen kapsamda işlenebilecektir. KVKK Aydınlatma Metninde belirtilen haklarınıza ilişkin taleplerinizi, Veri Sorumlusuna Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ uyarınca hazırlayarak admin@floranatolica.com eposta adresinden iletebilirsiniz.

Reklam Politikası: Bu sayfada yayınlanan reklamlar GoogleAdsense tarafından seçilmekte ve yerleştirilmektedir. Uygunsuz içerikte olduğunu düşündüğünüz reklamları bildiriniz.

Cephalaria etimolojisi

Morfoloji