İstiklal / Sincan / Ankara - Mayıs 2023 © Mustafa Gökmen
Gözlem bildir
Bayırgurniği
Fabaceae /
Medicago /
Medicago monspeliaca Bayırgurniği (
Medicago monspeliaca) Baklagiller (
Fabaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Çatalca-Kocaeli, Güney Marmara, Batı, Orta ve Doğu Karadeniz, Asıl Ege, İç Batı Anadolu, Yukarı Sakarya, Orta Kızılırmak, Yukarı Kızılırmak, Konya, Antalya, Adana, Orta Fırat, Dicle alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir.
Mart ve haziran ayları arasında çiçeklenir. Deniz seviyesinden 1500 m rakıma kadar; taşlık yamaçlar, meşe çalılıkları, çam ormanları, nadas tarlaları ve kum tepelerinde yetişir.
Bilimsel olarak
Medicago monspeliaca (L.) Trautv. şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1841 yılında
Bull. Sci. Acad. Imp. Sci. Saint-Pétersbourg 8: 272 adlı yayında kullanılmıştır.
Medicago etimolojisi
Medicago cins adı, Antik Yunanca´da Medya (bugünkü İran ve çevresini kapsayan antik bölge) bölgesine ait anlamına gelen medike (veya Klasik Latince´deki karşılığı medica) kelimesinden türetilmiştir; kültürü yapılan yonca (Medicago sativa) bitkisinin antik çağlarda Pers savaşları sırasında Medya bölgesinden Yunanistan´a getirilmiş olmasına atıfta bulunan tarihsel ve coğrafi bir isimlendirmedir.
monspeliaca etimolojisi
Monspeliaca epiteti Fransa´da bir bölge olan Montpellier´e atıfta bulunur; 1765 yılında, Antoine Gouan´ın bu bölgede bir araştırma yapmış, keşfettiği pek çok yeni türü bölgeye atıfla isimlendirmiş ve çalışmasını Flora Monspeliaca adlı eserinde yayınlamıştır. Parantez içerisindeki kısaltmalar bu taksonu ilk yayınlayan kişiyi/kişileri, parantez dışındakiler ise ilk yayın ardından bu taksona revizyon yapan kişi/kişileri belirtir.
L. kısaltması bilim insanı Carl Linnaeus (1707-1778) için kullanılmıştır; Linnaeus modern taksonomi ve ikili adlandırma (binomial nomenklatür) sisteminin temellerini atan İsveçli hekim, botanikçi ve doğa bilimcidir; canlıları morfolojik özelliklerine göre sınıflandırmak için hiyerarşik bir yöntem geliştirerek biyolojik isimlendirme kurallarına standart getirmiştir; 1753 yılında yayımladığı Species Plantarum eseriyle binlerce bitki taksonunu literatüre kazandırarak botanik isimlendirmenin uluslararası başlangıç noktasını oluşturmuş bir bilim insanıdır.
Trautv. kısaltması bilim insanı Ernst Rudolf von Trautvetter (1809-1889) için kullanılmıştır; Trautvetter Alman asıllı Rus botanikçidir; Kafkasya ve Orta Asya florası üzerine yaptığı detaylı çalışmalarla tanınan, bitki sistematiği alanında pek çok isimlendirme ve yeni kombinasyon gerçekleştirerek taksonomiye büyük katkılar sağlayan saygın bir araştırmacıdır.