floranatolica

Karaburun / İzmir - Temmuz 2019 © Serdar Ölez

Gözlem bildir

Eşekhelvası

Asteraceae / Lactuca / Lactuca serriola

Eşekhelvası (Lactuca serriola) Papatyagiller (Asteraceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Istranca, Çatalca-Kocaeli, Ergene, Güney Marmara, Batı, Orta ve Doğu Karadeniz, Asıl Ege, İç Batı Anadolu, Yukarı Sakarya, Orta Kızılırmak, Yukarı Kızılırmak, Konya, Yukarı Fırat, Erzurum-Kars, Yukarı Murat-Van, Hakkari, Antalya, Adana, Orta Fırat, Dicle alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir. 10–2300 m yükseklikler arasında; yol kenarları ve tahrip edilmiş alanlarda gelişim gösterirler.

Türkçe literatürde genellikle Eşekhelvası olarak adlandırılsa da, bazı yörelerde yabani marul olarak bilinir. Bilimsel olarak Lactuca serriola L. şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1756 yılında Cent. Pl. II : 29 adlı yayında kullanılmıştır. Lactuca cins adı Latincede `sütlü ya da süt dolu` anlamına gelen lacteus kelimesinden türetilmiştir; bitki gövdesinde bulunan sütlü maddeye atıfta bulunmaktadır. Lactuca kelimesi Latincede ayrıca ´marul´ anlamına gelir. Serriola {Latince}: sıralı, aşamalı. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. L. kısaltması bilim insanı Carl Linnaeus (1707-1778) için kullanılmıştır; Linnaeus modern taksonominin babası, İsveçli bir botanikçi, doktor ve zoologdur.

Morfoloji

50-80 cm boylanabilen, tek yıllık, otsu bir türdür. Gövde tekil, soluk, dik, genellikle sadece uç kısımı dallanmış, tüysüz veya dip kısımları dikenli kılçıklıdır. Yapraklar oldukça sert, güneş altında genellikle dikey konumda, damarlar dışa doğru sıklıkla dikenli kılçıklı; alt ve orta gövde yapraklar ters mızraksı-eliptik, 3-7.5 × 1-4.5 cm, sığ tüysü bölmeli, derin loblu veya nadiren bölünmemiş, yanal loblar genellikle 3-6 çift, terminal lob tek; üst gövde yaprakları daha küçüktür. Çiçeklenme Haziran-Eylül aylarında; çiçek kurulu salkım içerisinde çok sayıda tepecik; tepecikler 15-25 çiçekcikli; çiçekcikler sarı renklidir. Meyve sert kabuklu, soluk kahverengi, taban kısmı dar yumurta biçiminde, yaklaşık 3.5 mm, yassı, her iki yanında 7-9 kaburgalı; gaga (dar uç kısım) beyazımsı, ipliksi, 3.5-5 mm uzunlukta; pappus yaklaşık 5 mm uzunluktadır ve erken dökülür.

listMap listPic list

Gözlemler

Çankırı / Yapraklı
Temmuz 2025 ©Ayşe Yılmaz Lactuca serriola

Balıklıova / Karaburun / İzmir
Nisan 2024 ©Serdar Ölez Lactuca serriola

Karaburun / İzmir
Temmuz 2019 ©Serdar Ölez

Darende / Malatya
Ocak 2016 ©Şükrü Karakuş

Kuşadası / Aydın
Haziran 2016 ©Samire Aydemir

Türkiye´de doğal yayılan diğer Lactuca türleri: L.acanthifolia, L.aculeata, L.adenophora, L.aurea, L.boissieri, L.bourgaei, L.fenzlii, L.georgica, L.glareosa, L.hispida, L.intricata, L.kemaliya, L.kochiana, L.marschallii, L.microcephala, L.mulgedioides, L.orientalis, L.oyukludaghensis, L.quercina, L.racemosa, L.rechingeriana, L.saligna, L.sativa, L.scarioloides, L.serriola, L.tatarica, L.tuberosa, L.undulata, L.variabilis, L.viminea
Dış bağlantılar

Kaynaklar

NGBB (2022). Bizim Bitkiler. https://bizimbitkiler.org.tr. Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları)
Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. http://www.kirsalcevre.org.tr (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi)
Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.3911077 (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları)
IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)

Sayfaya atıf metni: Lactuca serriola. florꜳnatolica içinde. Erişim tarihi Mart 6, 2026, Erişim adresi http://www.floranatolica.com/eukaria/gui/species.php?ID=Lactuca-serriola
Manifesto: Floranatolica sayfaları amatör bir grup tarafından derlenir hazırlanır; mekânlar, rotalar ve canlılar hakkında genel bilgiler vererek, insanların doğa sevgisi ve onu koruma ve araştırma isteğini arttırmayı hedefler. Floranatolica, bitki gözlemlerini kaydedip organize edebileceğiniz ve diğer gözlemciler ve araştırmacılar ile paylaşabileceğiniz bir platform sağlar. Floranatolica ayrıca gezip gördüğünüz yerlerin parkur, yorum ve gözlemlerini paylaşabileceğiniz bir platformdur. Dileyen herkes Floranatolica'ya gönüllü katkı sağlayabilir. Floranatolica tüm doga yürüyüşçülerini, bitki gözlemcilerini, mantar toplayıcılarını, orman ve park korucularını, ekolojistleri ve doğa tutkunlarını bu amaçla yurttaş bilgin olmaya davet eder; ayrıca tüm bilim insanlarını da gözlemlerini erişilebilir ve sistematik platformlarda paylaşmaya davet eder. Floranatolica biyo-coğrafyamızda tanımlanabilen/keşfedilen tüm verilerin toplumun ortak değeri olduğuna, bu değerin tanınması ve anlaşılması ile onu koruma isteğinin belirgin olarak artacağına inanır. floranatolica.com web sitesi GezenAdam tarafından şekillendirilmiştir; bu sayfalarda yayınlanan içeriklere katkıda bulunmak veya değiştirmemiz gerektiğini düşündüğünüz kısımları bildirmek için bize admin@floranatolica.com adresinden ulaşabilirsiniz. Yasal Uyarı: Bu sayfa Creative Commons Atıf CC-BY-SA 4.0 Uluslararası Lisansı ile yayınlanmaktadır; uygun atıf ve bağlantı vermek kaydı ile bu sayfada yayınlanan görsel ve metinleri her ortam veya formatta kopyalayabilir ve yeniden dağıtabilirsiniz; bu sayfaya atıf yapmak için MLA, CMOS, APA, ASA, MHRA,... kalıplarından yararlanabilirsiniz. Bu sayfada yayınlanan fotoğraf ve metinlerin tüm sorumluluğu paylaşımı yapan editöre aittir. Editör bu fotograf veya metinleri floranatolica.com web sitesinde yayınlayarak, kendi adı ve bu sayfa bağlantısı verilmesi kaydı ile bunların her ortam veya formatta kopyalanabilir ve yeniden dağıtilabilir olmasına izin verdiğini kabul etmektedir. Editör kendisine ait olmayan ve telif hakkı içeren veya T.C. yasalarına uygunsuz paylaşımlar yapamaz. Florꜳnatolica şikayet postası almadığı sürece bu paylaşımları yayında tutar ve içerik sorumluluğunu kabul etmez. Bu paylaşımların içeriği ile ilgili uygunsuz bir durum olduğunu düşünüyorsanız lütfen admin@floranatolica.com adresine bildiriniz. Bildiriminiz en kısa sürede değerlendirilip size bilgi verilecektir. Çerez Politikası ve Aydınlatma Metni: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca, kişisel verileriniz; veri sorumlusu olarak Florꜳnatolica web sitesi tarafından KVKK Aydınlatma Metninde belirtilen kapsamda işlenebilecektir. KVKK Aydınlatma Metninde belirtilen haklarınıza ilişkin taleplerinizi, Veri Sorumlusuna Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ uyarınca hazırlayarak admin@floranatolica.com eposta adresinden iletebilirsiniz. Reklam Politikası: Bu sayfada yayınlanan reklamlar GoogleAdsense tarafından seçilmekte ve yerleştirilmektedir. Uygunsuz içerikte olduğunu düşündüğünüz reklamları bildiriniz.

Lactuca etimolojisi

serriola etimolojisi

Morfoloji

Gözlemler