floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
 
Arsuz / Hatay - Temmuz 2026 © Serdar Ölez
Echinops adenocaulosEchinops adenocaulosEchinops adenocaulos
Gözlem bildir
Şeytandeğirmeni
Asteraceae / Echinops / Echinops adenocaulos
mapmapmap
Şeytandeğirmeni (Echinops adenocaulos) Papatyagiller (Asteraceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Yukarı Fırat, Adana alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir.

Haziran ve temmuz aylarında çiçeklenir ve meyve verir. Yol kenarlarında, ekilmeyen arazilerde, kayalık ve taşlık yamaçlarda gözlemlenebilir.


Bilimsel olarak Echinops adenocaulos Boiss. şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1849 yılında Diagn. Pl. Orient. 10: 88 adlı yayında kullanılmıştır.

Echinops etimolojisi

Echinops cins adı, Antik Yunancada kirpi veya denizkestanesi anlamına gelen echinos ile görünüm, yüz veya göz anlamına gelen ops kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; genel olarak bitkinin çiçek kurullarının kirpiye benzeyen dikenli ve küresel yapısına işaret eder.

adenocaulos etimolojisi

Adenocaulos epiteti, Antik Yunancada salgı bezi anlamına gelen aden ile gövde veya sap anlamına gelen kaulos kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; genel olarak bitkinin gövde veya sap kısımlarının salgı bezleriyle (bezli tüylerle) kaplı olmasını ifade eder. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. Boiss. kısaltması bilim insanı Pierre Edmond Boissier (1810-1885) için kullanılmıştır; Boissier Akdeniz havzası, Balkanlar, Orta Doğu ve Anadoluyu kapsayan geniş bir coğrafyada gerçekleştirdiği kapsamlı floristik çalışmalarla tanınan İsviçreli botanikçidir; bölgeye düzenlediği keşif gezilerinde topladığı on binlerce bitki örneğini Flora Orientalis adlı başyapıtında bir araya getirerek Türkiye ve yakın coğrafyasının bitki sistematiğine temel oluşturmuş, çok sayıda yeni taksonu literatüre kazandırmış bir bilim insanıdır.

Morfoloji


Çokyıllık bitkilerdir. Gövde tabanları eski yaprakların kalıntıları ile sarılmamıştır. Gövde dik, 50–80 cm boyunda, değişken yoğunlukta ve uzunlukta mor sert tüylerle kaplı veya mor sert tüylerle karışık beyaz örümcek ağsı ilâ yünlü tüylüdür. Yapraklar 15–30 × 8–15 cm, 1–3 kez teleksi bölmeli, üst yüzeyde yeşil, kısa sert tüylü-pürüzlü ve salgılı tüylü veya ince pürüzlü tüylü, alt yüzeyde ise yoğun pürüzlü tüylüdür. Üst yapraklar sapsız, yumurtamsı-mızraksı olup gövde yapraklarının tabanı şeritsi-bizsi loplara elsi bölmeli veya bazen elsi olarak 3/4´üne kadar bölünmüştür. Başçıklar 4–6 cm çapındadır. Kapitulumlar 25–30 mm uzunluğunda ve mavimsi-menekşe renklidir. Filariler 18–25 adet, tüysüz veya bazen yünlü tüylü olup orta filariler 18–22 mm, iç filariler ise 14–17 mm uzunluğundadır. İç filariler tabanda yarısına kadar veya daha fazla oranda birleşerek zarımsı silindirik bir tüp şeklinde kaynaşmıştır. Fırça kirli beyaz renkli, 8–15 mm uzunluğunda olup gevşek ve dökülücü setalıdır. Taç mavimsi-menekşe renklidir. Papus tabanda birleşiktir. Aken eliptik, 11–13 mm uzunluğundadır.



listMaplistPiclist

Gözlemler


Echinops adenocaulosArsuz / Hatay
Temmuz 2026 ©Serdar Ölez
Echinops adenocaulosDarende / Malatya
C.Vural4379/2016 ©Şükrü Karakuş
Echinops adenocaulosGünpınar / Darende / Malatya
CV 4379/2017 ©Şükrü Karakuş vd.
Benzer taxonlar
Türkiye´de doğal yayılan diğer Echinops türleri: E.acantholepis, E.adenocaulos, E.adenoclados, E.albidus, E.antalyensis, E.borae, E.chardinii, E.dumanii, E.emiliae, E.gaillardotii, E.heterophyllus, E.melitenensis, E.mersinensis, E.microcephalus, E.onopordum, E.orientalis, E.ossicus, E.phaeocephalus, E.polyacanthus, E.pungens, E.ritro, E.ritrodes, E.sphaerocephalus, E.spinosissimus, E.tenuisectus, E.tournefortii, E.transcaucasicus, E.vaginatus
Dış bağlantılar




Kaynaklar
  1. Vural, C. Five new records of the genus Echinops (Asteraceae) from Turkey. Journals.tubitak.gov.tr. Dış bağlantı
  2. Google (2026). Gemini (Temmuz 2026 sürümü) [Büyük dil modeli]. (Derleme) Dış bağlantı
  3. Google NotebookLM (2026). Biota Tür Teşhisi Projesi Kapsamında Üretilen Morfolojik Betimlemeler ve Taksonomik Notlar. (Erişim Tarihi: 16 Temmuz 2026).
  4. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları) Dış bağlantı
  5. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi) Dış bağlantı
  6. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları) Dış bağlantı
  7. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)