floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
Arum rupicola
 
Balpayam / Pülümür / Tunceli - Haziran 2022 © Serdar Ölez
Arum rupicolaArum rupicolaArum rupicola
Gözlem bildir
Dağsorsalı
Araceae / Arum / Arum rupicola
mapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmap
Dağsorsalı (Arum rupicola) Yılanyastığıgiller (Araceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Doğu Karadeniz, Yukarı Sakarya, Orta Kızılırmak, Yukarı Kızılırmak, Konya, Yukarı Fırat, Erzurum-Kars, Yukarı Murat-Van, Hakkari, Antalya, Adana, Dicle alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir.

Bilimsel olarak Arum rupicola Boiss. şeklinde tanımlanır. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. Boiss. kısaltması bilim insanı Pierre Edmond Boissier (1810-1885) için kullanılmıştır; Boissier İsviçreli botanikçi, kâşif ve matematikçidir; Türkiye´den ve birçok başka ülkeden ve bölgeden bitki örnekleri toplamıştır; çok sayıda bitki cinsini ilk defa Boissier tanımlamıştır.

Morfoloji


Çiçek durumu yaprak boyunu aşar, mor çiçekli bir bitkidir. Spadiks ve spata eşit uzunluktadır. Spata tüpünün içi beyazımsıdır. Yumrular 3-9 cm çapında, 1,5-6 cm kalınlığındadır. Yaprak sapı 10-42 cm uzunluğunda, 3-6 mm kalınlığında; yaprak ayası dikdörtgensi-oksu ya da dikdörtgensi-tebersidir. Yaprak ayası 6-32 cm boyunda, 3,5-22 cm eninde; yaprak ucu sivri veya yuvarlağa yakındır. Skapa 15-60 cm uzunluğunda, 5-13 mm genişliğinde, spata tüpü dikdörtgen-silindirik, 2-10 cm uzunluğunda, 1,5-3.5 cm genişliğinde, spata ayası mızraksı, 8-38 cm boyunda 2-10 cm eninde; ucu sivri; spata dış yüzeyi açık yeşil yada orta yeşil, kenarları mor, nadiren yeşil; spata iç yüzeyi kırmızı-mor, bazen açık yeşilimsi, kenarı mor şeritlidir. Spadiks, spata ayasından uzun ya da 3/4’ü kadardır. Spadiks boyu, 8-35 cm´dir. Çiçeklenme Mart-Nisan aylarındadır. Dişi çiçek bölgesi 1-28 mm boyundadır. Ara bölge koyu mor, bazen sarımsı mor renkte, boyu 0-5 mm´dir. Erkek çiçek bölgesi boyu 5-15 mm´dir. Apendiks kalınlaşmış, 4-35 cm boyunda, 6-17 mm eninde, mor, koyu kırmızı, açık sarı, nadiren kahverengi, silindirimsi ya da koniksilindirik, kısa saplı veya sapsıza yakındır. Meyve durumu dikdörtgen-silindirik, 3-6 cm uzunluğunda, olgun olduğunda 1.5-2.5 cm genişliğinde; meyveler küremsi, 5-11 mm uzunluğunda, 2-5 mm genişliğinde, başlangıçta açık yeşil, olgunlaşınca turuncu-kırmızı renktedir.



listMaplistPiclist

Gözlemler


Arum rupicolaBalpayam / Pülümür / Tunceli
Haziran 2022 ©Serdar Ölez
Arum rupicolaPülümür / Tunceli
Ocak 2017 ©Ebru Yüce BABACAN ve ark.
Benzer taxonlar
Türkiye´de doğal yayılan A. rupicola taksonları: Arum rupicola var. rupicola, Arum rupicola var. virescens
Türkiye´de doğal yayılan Arum türleri: A.alpinariae, A.byzantinum, A.creticum, A.dioscoridis, A.elongatum, A.gratum, A.hygrophilum, A.italicum, A.maculatum, A.megobrebi, A.nickelii, A.orientale, A.rupicola




Kaynaklar
  1. Çeçen, Cahit & Akan, Hasan & Balos, Mehmet & Üniversitesi, Harran & Fakültesi, Fen & Bölümü, Biyoloji. (2020). Şanlıurfa Yöresinde Doğal Yayılış Gösteren Arum rupicola Boiss. var. rupicola ve Arum dioscoridis Sm. Taksonlarının Anatomik ve Morfolojik Yönden İncelenmesi. 135-147. 10.18016/ksutarimdoga.vi.576432.
  2. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. https://bizimbitkiler.org.tr. Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları)
  3. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. http://www.kirsalcevre.org.tr (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi)
  4. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.3911077 (Tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları)
  5. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)