floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
 
Kızılçevlik / Pınarbaşı / Kayseri - Temmuz 2021 © Serdar Ölez
Anchusa leptophyllaAnchusa leptophyllaAnchusa leptophyllaAnchusa leptophyllaAnchusa leptophyllaAnchusa leptophyllaphotos
Gözlem bildir
Ballık
Boraginaceae / Anchusa / Anchusa leptophylla
mapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmap
Ballık (Anchusa leptophylla) Hodangiller (Boraginaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Ergene, Batı, Orta ve Doğu Karadeniz, Yukarı Sakarya, Orta Kızılırmak, Yukarı Kızılırmak, Konya, Yukarı Fırat, Erzurum-Kars, Yukarı Murat-Van, Adana, Dicle alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir. 800-3000 m yükseklikler arasında; taşlık yamaçlar, kumluk alanlar ve bozkırlarda gelişim gösterirler.

Türkçe literatürde genellikle Ballık olarak adlandırılsa da, bazı yörelerde toklubaşı veya yünlü ballık olarak bilinir. Bilimsel olarak Anchusa leptophylla Roem. & Schult. şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1819 yılında Syst. Veg., ed. 15 bis 4: 90 adlı yayında kullanılmıştır.

Anchusa etimolojisi

Anchusa Eski Yunancada kozmetik amaçlarla kullanılan bir bitkiye (muhtemelen Alkanna tinctoria) verilen isim olan ἄγχουσα (ánkhousa) kelimesinden türetilmiştir.

leptophylla etimolojisi

Leptophylla Latincede `uzun, ince yaprakları olan´ anlamına gelen leptophyllus kelimesinden türetilmiştir. Kısaltmalar arasında yer alan & işareti, bu bilim insanlarının bitki hakkındaki makaleyi birlikte yayınladılarını belirtir. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. Roem. kısaltması bilim insanı Johann Jakob Roemer (1763-1819) için kullanılmıştır. Schult. kısaltması bilim insanı Josef August Schultes (1773-1831) için kullanılmıştır; Schultes Avusturyalı bir bitki bilimcidir.

Morfoloji


40-70 cm boylanabilen, iki yıllık veya çok yıllık, otsu bir türdür. Gövdeler dik gelişir, ± basit veya dallanmıştır, yüzeyi sert kıllı veya kır tüylü-sert kıllıdür. Yapraklar şeritsi formda, 60-110 x 6-8 mm boyutlarda ve tam kenarlıdır. Çiçeklenme haziran-temmuz ayları arasında gerçekleşir. Çiçek kurulu ipeksi tüylü ve ± yayılı sert kıllıdır; meyvelenmeye doğru boyu uzar; brakte yumurtamsı-mızraksı ve küçüktür. Çanak 4-9 mm uzunluktadır, 1/3-2/3´ünden küt uçlu loblara bölünmüştür; meyvelenmeye doğru boyu uzar. Taç genellikle parlak mavi ve beyaz boyunludur, nadiren beyaz veya sarımsı olabilir; tüp 6-10 mm uzunluktadır, loblar 2-4 mm uzunluktadır. Sert kabuklu küçük meyve 2-3 x 2.5-4 mm boyutlarda ve eğik yumurta biçimlidir. Türkiye´de üç alttürü gözlenmektedir, bu alttürlerin ayrım anahtarı şu şekildedir.
A. leptophylla subsp. tomentosa: çanak çiçek zamanı 7-9 mm uzunluktadır; tüp şeklindeki taç yapı 8-10 mm uzunluktadır.
A. leptophylla subsp. incana: çanak çiçek zamanı 4-6 mm uzunluktadır; tüp şeklindeki taç yapı 6-8 mm uzunluktadır; çanak 1/2 veya daha fazlasından loblara bölünmüştür, tüy örtüsü bazen seyrek olmak üzere ± yayılı tüylüdür; gövdeler boylu boyunca ve bolca dallanmıştır.
A. leptophylla subsp. leptophylla: çanak çiçek zamanı 4-6 mm uzunluktadır; tüp şeklindeki taç yapı 6-8 mm uzunluktadır; çanak yaklaşık 1/3´ünden loblara bölünmüş ve yoğun ipeksi tüylüdür; gövdeler sadece taban yakınından dallanmıştır.



listMaplistPiclist

Gözlemler


Anchusa leptophyllaköy sofular / Durulmuş / Sivas
Ağustos 2026 ©Serdar Ölez
Anchusa leptophyllaDikköy / Gölova / Sivas
Temmuz 2025 ©Serdar Ölez
Anchusa leptophyllaYapraklı Göleti / Çankırı
Temmuz 2025 ©Ayşe Yılmaz
Anchusa leptophyllaMadenli / Gelendost / Isparta
Mayıs 2025 ©Serdar Ölez
Anchusa leptophyllaMemlik / Yenimahalle / Ankara
Haziran 2024 ©Serdar Ölez
Anchusa leptophyllaKeskin / Kırıkkale
Mayıs 2024 ©Serdar Ölez
Anchusa leptophyllaÇalatlı / Yozgat
Haziran 2023 ©Serdar Ölez
Anchusa leptophyllaSağlamtaş / Pülümür / Tunceli
Haziran 2023 ©Serdar Ölez
Anchusa leptophyllaÇobanyıldızı / Pülümür / Tunceli
Haziran 2023 ©Serdar Ölez
Anchusa leptophyllaTurnadere / Pülümür / Tunceli
Haziran 2022 ©Salih Usta
Anchusa leptophyllaHasangazi / Pülümür / Tunceli
Haziran 2022 ©Salih Usta
Anchusa leptophyllaKırklar / Pülümür / Tunceli
Haziran 2022 ©Salih Usta
Anchusa leptophyllaKızılçevlik / Pınarbaşı / Kayseri
Temmuz 2021 ©Serdar Ölez
Anchusa leptophyllaKestel / Bursa
Mayıs 2021 ©Şule Ölez
Anchusa leptophyllaKaş / Antalya
S.Soylu#1199/2014 ©Seda Soylu
Anchusa leptophyllaPülümür / Tunceli
/2017 ©Ebru Yüce Babacan ...
Anchusa leptophyllaGürün / Sivas
ISTO37472/2013 ©Selvinaz Gülçin Bo...
Anchusa leptophyllaSimav / Kütahya
MA 424/2011 ©Mikail Açar
Benzer taxonlar
Sinonim adlandırmalar: Anchusa leptophylla subsp. leptophylla
Türkiye´de doğal yayılan A. leptophylla taksonları: Anchusa leptophylla subsp. incana, Anchusa leptophylla subsp. leptophylla, Anchusa leptophylla subsp. tomentosa
Türkiye´de doğal yayılan diğer Anchusa türleri: A.aegyptiaca, A.arvensis, A.azurea, A.cespitosa, A.gmelinii, A.hybrida, A.konyaensis, A.leptophylla, A.limbata, A.officinalis, A.procera, A.pusilla, A.strigosa, A.stylosa, A.thessala, A.undulata
Dış bağlantılar




Kaynaklar
  1. Davis,P.H., Cullen,J., & Coode,M.J. (1962-1988). Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Edinburgh University Press (Çeviri: Ölez S., 2021)
  2. Anchusa. (2021). Wiktionary, the free dictionary. Dış bağlantı
  3. Leptophylla - WordSense dictionary. (2021). WordSense Dictionary: word origin & history, definitions, synonyms & translations. Dış bağlantı
  4. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları) Dış bağlantı
  5. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi) Dış bağlantı
  6. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları) Dış bağlantı
  7. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)