floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
Amygdalus communis
 
Hızırşah / Datça / Muğla - Ocak2015 © Serdar Ölez
Amygdalus communis
Gözlem bildir
Badem
Rosaceae / Amygdalus / Amygdalus communis
mapmapmapmapmapmapmapmapmapmapmap
Badem (Amygdalus communis) Gülgiller (Rosaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Güney Marmara, Batı, Orta ve Doğu Karadeniz, İç Batı Anadolu, Yukarı Sakarya, Yukarı Fırat, Yukarı Murat-Van, Adana, Orta Fırat alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir. Orta Avrupa, Türkistan, Afganistan, Kafkaslar, İran, Suriye ve Kuzey Afrika’da da doğal olarak bulunur. Uzun zamandır Amerika, Avrupa ve Türkiye’de meyve bahçelerinde yenilebilen meyveleri için kuzeyde ise süs bitkisi olarak yetiştirilir (Browicz, 1972b).

Bilimsel olarak Amygdalus communis L. şeklinde tanımlanır.

Amygdalus etimolojisi

Amygdalus cins adı Eski Yunancada `badem ağacı` anlamına gelen amygdalos kelimesinden türetilmiştir; ilk defa 1754 yılında ΄çok sayıda erkek organa, genellikle kadifemsi bir dış yüzeye ve derin oluklu bir çekirdeğe sahip olan (şeftali ve badem gibi Prunus cinsi bitkileri de dahil olmak üzere) Asya΄ya özgü odunsuları tanımlamak için kullanılmıştır.

communis etimolojisi

Communis kelimesi Eski Latincede ‘ortaklaşa kullanılan, topluma ait, umumi’ anlamlarına gelen commoinis kelimesinden türetilmiştir. Commoinis Latinceye Öncel-Hint-Avrupa dillerinde aynı anlam ile kullanılan kom-moy-ni kelimesi değişerek taşınmıştır. Türün yaygın olarak görülmesine işaret eder. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. L. kısaltması bilim insanı Carl Linnaeus (1707-1778) için kullanılmıştır; Linnaeus modern taksonominin babası, İsveçli bir botanikçi, doktor ve zoologdur.

Morfoloji


Çalı ya da 12 m kadar boylanabilen ağaç ya da küçük ağaçlardır. Geniş tepelidir. Dalları kırmızımsı renkte, doğadaki türleri dikenli, kültüre alınanlarda diken bulunmaz. Genç sürgünlerde tüy yoktur. Yapraklar 4-12 cm uzunlukta, sivri uçlu, uzunca mızrak biçiminde, hemen hemen uzun saplı, kenarları dişli ya da kertiklidir. Üst yüzü parlak yeşil renkte olup alt ve üst yüzünde tüy yoktur. Tabanı yuvarlakça ya da geniş kama biçiminde, çiçekler çoğunlukla 2-3 tanesi bir arada, seyrek olarak da tek durumda bulunur. Çanak yapraklar yumurtamsı biçimde, kenarları tüylüdür. Çanak kadehciği testi ya da çan biçimindedir. Taç yapraklar ters yumurta biçiminde, pembe ya da beyaz renktedir. Üzerinde koyu renkte damarlar bulunur. Stamenler yapraklardan kısadır. Meyve uzunca yumurta biçiminde olup hafif yassı ve üzeri tüylüdür. Boz yeşil renktedir. Genellikle bir, seyrek olarak da iki çekirdeklidir. Çekirdek sert kabukludur. Kabuk üzerinde nokta görünüşünde çukurlar vardır (Browicz, 1972b). Sarı renktedir. Hafif derin, besince zengin toprakları, sıcak ve güneşli yerleri tercih ederler.



listMaplistPiclist

Gözlemler


Amygdalus communisHızırşah / Datça / Muğla
Ocak2015 ©Serdar Ölez
Amygdalus communisGünpınar / Darende / Malatya
Nisan 2017 ©Şükrü Karakuş ve ark.
Amygdalus communisKıbrıs / Mamak / Ankara
Aralık 2019 ©Serdar Aslan ve ark.
Amygdalus communisAnkara
Aralık 2015 ©İsmail Eker ve ark.
Benzer taxonlar
Türkiye´de doğal yayılan Amygdalus türleri: A.arabica, A.balansae, A.carduchorum, A.communis, A.fenzliana, A.graeca, A.korshinskyi, A.kotschyi, A.lycioides, A.orientalis, A.trichamygdalus, A.webbii, A.zielinskii




Kaynaklar
  1. Akkemik, Ü. (Ed). 2018. Türkiye’nin Doğal-Egzotik Ağaç ve Çalıları. Orman Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 684s.
  2. Browicz, K. 1972b. Amygdalus L. In: Davis PH (ed). Flora of Turkey and the East AegeanIslands, Vol.4, pp:21-28, Edinburgh.
  3. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. https://bizimbitkiler.org.tr. Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları)
  4. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. http://www.kirsalcevre.org.tr (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi)
  5. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.3911077 (Tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları)
  6. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)