floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
 
Bu tür için henüz fotoğraf bulunmamaktadır
Gözlem bildir
Aksakarca
Asparagaceae / Ornithogalum / Ornithogalum brachystachys
mapmapmapmapmap
Aksakarca (Ornithogalum brachystachys) Kuşkonmazgiller (Asparagaceae) ailesinden bir türdür. Türkiye'de Yukarı Fırat, Yukarı Murat-Van, Hakkari, Dicle alt bölgelerinde doğal yayılış göstermektedir.

Çiçeklenme Mayıs-Haziran aylarında; meyvelenme: Haziran-Temmuz aylarındadır. Tarla kenarları, orman açıklıkları, eğimli taşlık kayalık veya kireçtaşı yamaçlar; 880-3000 m.


Bilimsel olarak Ornithogalum brachystachys K.Koch şeklinde tanımlanır.

Ornithogalum etimolojisi

Ornithogalum Yunancada `kuş` anlamına gelen ornithos kelimesi ile `süt` anlamına gelen gala kelimesinin birleşiminden türetilmiştir; beyaz çiçeklerine atfen adlandırıldığı sanılmaktadır.

brachystachys etimolojisi

Brachystachys epiteti, Antik Yunancada kısa anlamına gelen brachys ile başak anlamına gelen stachys kelimelerinin birleştirilmesiyle oluşturulmuştur; genel bir yapısal form olarak kısa bir başak dizilimine işaret eder. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. K.Koch kısaltması bilim insanı Karl(Carl) Heinrich Emil (Ludwig) Koch (1809-1879) için kullanılmıştır; (1809-1879) Alman botanikçi ve dendrologdur; özellikle Kafkasya ve Anadolu florası üzerine yaptığı geniş çaplı keşif gezileriyle tanınan, topladığı bitki materyalleri üzerinden çok sayıda yeni taksonu isimlendirerek sınıflandırma bilimine büyük katkılar sağlayan saygın bir araştırmacıdır.

Morfoloji


Bitki boyu 50cm’ye kadar uzar. Soğan ovoid, 2-3 × 1.5-2.5 cm, dış kabuki kahverengi, iç krem, piriform, bulbilsiz. Yaprak 4-6, linear, 35-55 × 0.2-0.8 cm, aküt, tüysüz, tabanda skeypi güçlüce sarar, rasem boyunda ya da ondan uzun, kanalikuleyt, marjin kartilajin, skabrit. Skeyp sağlam ve gösterişli,15-40 cm, tüysüz. Çiçek durumu pyramidal silindirik, gevşek, 6-12 cm, 20-60 çiçekli, steril çiçek yok, genç çiçekler apekstekümelenmiş, alt pedisel (olgun çiçek) 8-12 mm, orta pedisel(ergin çiçeğe ait) 4-8 mm, üst pedisel(genç çiçeğe ait) 1-5 mm, erekt-askending. Brakte lanseoleyt, çiçekte 5-12 mm, meyvede 10-15 mm, saydam, boyuna 1-3 sarımsıyeşil veya kahverengi çizgili, kaudat. Perigon infundibular, dimorfik, dışta darca 3-boylamsal parlak yeşil çizgili, içte transparan beyaz, dış tepal apikuleyt, oblong-oblanseoleyt, 10-13 x 3-4 mm, aküt ,iç tepal lanseoleyt 9-12 x 2.5-3.5 mm, obtuz. Stamen dimorfik, genellikle ginekeum’dan daha uzun, hem dış hem iç stamen 7.5-8.5 mm, filament 6.5-7.5 x 1.5-2 mm, ovaryum seviyesinde aniden daralmış, kaudat, linear- dar lanseoleyt, anter 2.5-3 x 1 mm, sarı. Ginekium gösterişli, 6-7 mm boyunda, ovaryum piriform, 2.5-3 x 2-2.5 mm, 3 loblu, kanatsız, yeşil, stilus 3.5-4 mm, yeşilimsi krem, stout. Kapsül elipsoidal, 9-12 × 6-8mm, kanatsız, pediseller meyvede kalınlaşmış, yay şeklinde yükselici veya adpressed. Tohum 1.2-1.5 mm çapında, flask biçiminde, umbosuz, siyah, ornemantasyon düzensiz.

Benzer taxonlar
Türkiye´de doğal yayılan diğer Ornithogalum türleri: O.adanense, O.alatepense, O.alatum, O.alpigenum, O.amplificatum, O.anamurense, O.anatolicum, O.arabicum, O.arcuatum, O.armeniacum, O.balansae, O.beyazoglui, O.boucheanum, O.brachystachys, O.chetikianum, O.collinum, O.comosum, O.demirizianum, O.erichpaschei, O.euxinum, O.fimbriatum, O.graciliflorum, O.gussonei, O.hajastanum, O.improbum, O.isauricum, O.joschtiae, O.kuereanum, O.lanceolatum, O.luschanii, O.macrum, O.malatyanum, O.mekselinae, O.microcarpum, O.montanum, O.munzurense, O.mysum, O.nallihanense, O.narbonense, O.navaschinii, O.neurostegium, O.nivale, O.nurdaniae, O.nutans, O.oligophyllum, O.orthophyllum, O.pamphylicum, O.pascheanum, O.persicum, O.pyrenaicum, O.refractum, O.sandrasicum, O.sigmoideum, O.sorgerae, O.sphaerocarpum, O.sphaerolobum, O.sumbulianum, O.tardum, O.transcaucasicum, O.uluense, O.umbellatum, O.vasakii, O.wiedemannii




Kaynaklar
  1. A. Güner, B. Mutlu, B. Özüdoğru, A. Kandemir, Y. Menemen, H. Yıldırım, S. Aslan, D. Asal, I. Güner, G. Ekşi Bona, F. Şen Gökmen ve N. Kahraman (Edlr.), Resimli Türkiye Florası (The Illustrated Flora of Türkiye) veb sürümü. ANG Vakfı Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Yayınları. Dış bağlantı
  2. Gemini Notebook (2026). Biota Tür Teşhisi Projesi Kapsamında Üretilen Morfolojik Betimlemeler ve Taksonomik Notlar. (Erişim Tarihi: 22 Temmuz 2026).
  3. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları) Dış bağlantı
  4. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi) Dış bağlantı
  5. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları) Dış bağlantı
  6. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)