Kahkaha çiçeği (Ipomoeapurpurea) Tarlasarmaşığıgiller (Convolvulaceae) ailesinden, Türkiye´de doğal kaydı bulunmayan egzotik bir türdür; doğal yayılış bölgesi dışına çıkarılarak Türkiye'ye getirilerek ekilmiş veya dikilmiştir; Türkiye'de doğal ortamda çoğalmaz, ancak insan eliyle yetiştirilebilir. 0-2800 m yüksekliklerde; yol kenarları ve tarla sınırlarında gelişim gösterirler.
Türkçe literatürde genellikle Kahkaha çiçeği olarak adlandırılsa da, bazı yörelerde sabah sefası olarak bilinir. Bilimsel olarak Ipomoeapurpurea (L.) Roth şeklinde tanımlanır; bu tanım ilk olarak 1787 yılında Bot. Abh. Beobacht. : 27 adlı yayında kullanılmıştır.
Ipomoea etimolojisi
Ipomoea cins adı Yunancada `solucan ` anlamına gelen ips kelimesi ile `gibi` anlamına gelen homorios son ekinin birleşiminden türetilmiştir; cinsin kırvrım kıvrım ve yoğun dallarına işaret ettiği sanılmaktadır.
purpurea etimolojisi
Purpurea Latincede `mor` anlamına gelen purpuro kelimesi ile `renkli` anlamına gelen -ea son ekininin birleşiminden türetilmiştir. Parantez içerisindeki kısaltmalar bu taksonu ilk yayınlayan kişiyi/kişileri, parantez dışındakiler ise ilk yayın ardından bu taksona revizyon yapan kişi/kişileri belirtir. L. kısaltması bilim insanı Carl Linnaeus (1707-1778) için kullanılmıştır; Linnaeus modern taksonominin babası, İsveçli bir botanikçi, doktor ve zoologdur. Roth kısaltması bilim insanı Albrecht Wilhelm Roth (1757-1834) için kullanılmıştır.
Morfoloji
Tek veya çok yıllık, tırmanıcı veya yayılıcı, otsu bir türdür. Gövdeler 2-3 m´ye kadar uzun; bükümlü; kısa havlı ve uzun bükük tüylüdür. Yapraklar dairesel, yumurtamsı veya genişçe yumurtamsı, 4-18 x 3.5-16.5 cm, ± strigoz, taban kalpsi, tam kenarlı veya ± 3 loblu, keskin veya sivri uçlu; yaprak sapı 2-12 cm uzunluktadır. Çiçek kurulu 1-5 çiçekli; çiçek kümesi sapı 4-12 cm; brakte şeritsi, 6-7 mm, yayılı tüylü; çiçek sapı geriye doğru kıvrımlı, 1.2-1.5 cm; çanak yapraklar 1.1-1.6 cm, yayılı tüylü, sivri uçlu; taç huni biçimli, 4-6 cm, kırmızımsı eflatun veya mavi-eflatun, merkeze doğru beyaz ; ercik gömülü, düzensiz; sapçıklar dipte havlı; pistil gömülü; ovaryumtüysüz, 3 bölümlü; tepecik 3 lobludur. Meyve kapsül, küremsi, 9-10 mm çapta; tohumlar siyah veya saman sarısı, yumurta biçimli - üç köşeli, tüysüz veya tohum göbeği seyrek cılız tüylüdür.
Benzer taxonlarTürkiye´de doğal yayılan diğer Ipomoea türleri:I.imperati, I.sagittata Türkiye'de gözlemlenebilecek bazı diğer Ipomoea türleri:I.batatas, I.quamoclit Dış bağlantılar
Kaynaklar
NGBB (2022). Bizim Bitkiler. https://bizimbitkiler.org.tr. Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları)
Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. http://www.kirsalcevre.org.tr (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi)
Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.3911077 (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları)
IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)
Yapraklı / Çankırı
Yenice / Dazkırı / Afyonkarahisar
Balışıh / Kırıkkale
Narlı / Çukurca / Hakkâri
Ersizlerdede / Küre / Kastamonu
Bahçelievler / Bodrum / Muğla
Merkez / Nallıhan / Ankara
Kemer / Antalya
Budak / Çamaş / Ordu
Çıralı / Kemer / Antalya
Karaburun / İzmir
Darende / Malatya
