floranatolica
 
Ara Üye girişi DDbtn
-
 
Ertuğrulköy / Sivrihisar / Eskişehir - Haziran 2026 © Serdar Ölez
Acantholimon riyatgueliiAcantholimon riyatgueliiAcantholimon riyatgueliiAcantholimon riyatgueliiAcantholimon riyatgueliiAcantholimon riyatgueliiphotos
Gözlem bildir
Bozkır kardikeni
Plumbaginaceae / Acantholimon / Acantholimon riyatguelii
mapmap
Bozkır kardikeni (Acantholimon riyatguelii) Kardikenigiller (Plumbaginaceae) ailesinden endemik bir türdür. Türkiye'de sadece Yukarı Sakarya alt bölgesinde yayılış göstermektedir.

Acantholimon riyatguelii, sert iklim koşullarına dayanabildiği Sivrihisar yakınlarında, deniz seviyesinden 900-950 m yükseklikte, derin ve jips bakımından zengin topraklarda yetişir; çok yıllık cüce kaespitoz (dikenli yastıklar oluşturmaz ve sağlam alt çalılar oluşturmaz) alışkanlığı, yumuşak ve şişmiş etli gövde dalları, kısa, tüylü, oldukça yumuşak ve şişmiş etli, mukronat yaprakları (uzun değil, sert, genellikle iğne benzeri ve keskin), uzunca , çok sayıda ve yoğun, dağınık biçimde düzenlenmiş başakçıklara sahip basit sivri uçları, başakçığın içtekilere benzer uzunluktaki tüylü dış braktesi, beyazımsı kenarlı ve dış kaburgaları olmayan 5 loblu kaliksleri ve mor taç yaprakları ile, cins içindeki Türk türleri arasında benzersizdir. 


Bilimsel olarak Acantholimon riyatguelii Yıldırım şeklinde tanımlanır.

Acantholimon etimolojisi

Acantholimon cins adı, Antik Yunanca diken anlamına gelen akantha ile çayır veya düzlük anlamına gelen leimon kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; bu cins altındaki türlerin çoğunlukla kurak ve taşlık alanlarda oluşturduğu karakteristik dikenli, sık minder formundaki büyüme biçimine doğrudan atıfta bulunur.

riyatguelii etimolojisi

Riyatguelii tür epiteti, Türkiye´nin biyoçeşitliliğine, floristik zenginliğine ve özellikle lokal endemik bitki türlerinin arazi üzerindeki keşif süreçlerine değerli katkılar sunmuş olan Türk doğa korumacısı ve bitki gönüllüsü Riyat Gül´ün adına ithafen türetilmiştir. Tür epiteti ardına yazılan kısaltmalar türü yayınlayan bilim insanlarını belirtir. Yıldırım kısaltması bilim insanı Hasan Yıldırım için kullanılmıştır; Yıldırım Türkiye florası, taksonomisi ve popülasyon genetiği alanlarında gerçekleştirdiği kapsamlı arazi çalışmalarıyla tanınan Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümünde görevli Türk botanik profesörüdür; Anadolunun farklı coğrafyalarındaki mikro-endemik ve lokal taksonlar üzerinde yürüttüğü revizyon çalışmaları sonucunda onlarca yeni bitki türünü dünya literatürüne kazandırmıştır; yeni keşfettiği taksonları isimlendirirken yerel coğrafyalara ve Türkiye doğasına emek veren şahsiyetlere vefa gösterme geleneğini sürdürmekte olup, modern bitki sistematiğine getirdiği yenilikçi ve titiz yaklaşımlarla çağdaş Türkiye botanik mirasını zenginleştiren öncü bilim insanlarından biridir.

Morfoloji


Cüce yarı çalı, gevşek yastıksı, soluk yeşilden glaukusa, tabanda odunsu, birkaç kısa, şişkin, etli dallı ve güçlü şekilde gelişmiş derin kök sistemli. Dalları 2–4 cm uzunluğunda, şişkin, difüz, uçta yoğun yapraklı. Yapraklar 3–8 × 1.5–2 mm, sarımsı yeşilden glaukusa, şeritsi ila dikdörtgenimsi-şeritsi, yarı silindirik, etli şişkin, çoğunlukla kenarlarda piloz, mukronat, batıcı değil, kalkerli-noktalı, yoğun veya gevşek rozetsi, tabanda geniş hiyalin kınlı. Skafalar 0.8–1.5 cm, yoğun puberulent, yapraklar kadar veya yaprakları hafifçe aşan, 1 başaklı; pullar 2–3 adet, kenarlarda hiyalin, kuspidat, en alttaki internodlardan daha kısa, üsttekiler çoğunlukla internodlardan daha uzun veya internodlar kadar. Başaklar 1.5–4 cm uzunluğunda, yoğun distih, yaprakları çokça aşan. Başakçıklar 7–20 adet, 1 çiçekli, 12–14 mm uzunluğunda, oldukça düzenli imbrikat, tüm çiçekler iyi gelişmiş, internodlar çok kısa. Brakteler neredeyse eşit, soluk yeşilden kızılımsıya; dış brakte 6–7 mm, yumurtamsı, kuspidat, yoğun piloz, orta kısımda otsu, geniş hiyalin kenarlı, kaliks tüpü kadar; iç brakteler 5–7 mm, dikdörtgenimsi-mızraksı ila dar mızraksı, kuspidat, kızılımsı orta damarlı hiyalin. Kaliks 8–10 mm uzunluğunda, infundibular, 5 kostalı, kostalar üzerinde seyrek piloz; ayas 3–4 mm çapında, beyazımsı-hiyalin, 5 akut loblu; kostalar dışa uzanmayan, alt yarı yeşil, üst yarı kızılımsı; tüp 5–7 mm, piloz. Petaller 10–11 mm uzunluğunda, mor, hafifçe kertikli. Stamenler 5 adet; filamentler 6–7 mm, beyaz; anterler yaklaşık 1 mm uzunluğunda, mor. Stiller 5 adet, 6–7 mm uzunluğunda, beyaz. Stigma dikdörtgenimsi-eliptik, sarımsı. Meyve yaklaşık 5 × 1–1.5 mm, şeritsi, 5 köşeli, üst kısımda skabrid-papilli.



listMaplistPiclist

Gözlemler


Acantholimon riyatgueliiErtuğrulköy / Sivrihisar / Eskişehir
Haziran 2026 ©Serdar Ölez
Benzer taxonlar
Türkiye´de doğal yayılan diğer Acantholimon türleri: A.acerosum, A.anatolicum, A.araxanum, A.armenum, A.artosense, A.avanosicum, A.bashkaleicum, A.birandii, A.bracteatum, A.caesareum, A.calvertii, A.capitatum, A.caryophyllaceum, A.confertiflorum, A.damassanum, A.davisii, A.dianthifolium, A.doganii, A.ekimii, A.evrenii, A.fominii, A.glumaceum, A.goeksunicum, A.halophilum, A.hohenackerii, A.hoshapicum, A.huetii, A.hypochaerum, A.iconicum, A.karamanicum, A.koeycegizicum, A.kotschyi, A.latifolium, A.laxiflorum, A.lepturoides, A.libanoticum, A.lycaonicum, A.multiflorum, A.petraeum, A.petuniiflorum, A.puberulum, A.quinquelobum, A.reflexifolium, A.riyatguelii, A.saxifragiforme, A.senganense, A.spirizianum, A.strigillosum, A.tragacanthinum, A.turcicum, A.ulicinum, A.venustum, A.wiedemannii, A.yildizelicum
Dış bağlantılar




Kaynaklar
  1. Akaydın, G., Doğan, M. (2012). Acantholimon. Şu sitede: Bizimbitkiler (2013). [er. tar.: 18 06 2026]. Dış bağlantı
  2. Google. (2026). Gemini (Haziran 2026 sürümü) [Büyük dil modeli]. (Derleme) Dış bağlantı
  3. NGBB (2022). Bizim Bitkiler. . Erişim tarihi 5Ağu2022 (Türkiye bitkileri listesi, yayılış bilgileri ve Türkçe adları) Dış bağlantı
  4. Kırsal Çevre (Sürekli). Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği. (Gönüllülerin bölgesel gözlemleri ile yayılış bilgilerinin güncellenmesi) Dış bağlantı
  5. Lindon, Heather, Gardiner, Lauren, Vorontsova, Maria, & Brady, Abigail. (2020). Gendered Author List International Plant Names Index 2020 (Version 2) [Data set]. Zenodo. (Flora tür epitetlerinde kullanılan bilim insanlarının isim kısaltmaları) Dış bağlantı
  6. IUCN (2022). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2022-1. (Türkiye´deki tehlike altında bulunan türler listesi)